T Harfiyle Başlayan Terimler
Kısaca
T harfiyle başlayan 35 finans, borsa, kripto para ve yapay zeka teriminin listesi. Her terimin sayfasında kısa tanım, örnek ve ilgili kavramlar yer alır.
Terimler
Taban Fiyat(Lower Price Limit)Taban fiyat, bir payın bir işlem gününde düşebileceği en düşük fiyattır. Fiyat bu alt sınıra indiğinde hisse "taban oldu" denir ve bu fiyatın altında işlem yapılamaz.Tahvil(Bond)Tahvil, devletin ya da şirketlerin borç para toplamak için çıkardığı, yatırımcıya belirli vadede anaparayı ve genellikle dönemsel faiz (kupon) ödemesini taahhüt eden borçlanma aracıdır.Takas(Settlement)Takas, borsada gerçekleşen bir alım satım işleminden sonra paranın satıcıya, menkul kıymetin de alıcıya fiilen aktarılarak işlemin tamamlanmasıdır. Belirli bir süre sonra, takas gününde gerçekleşir.TakasbankTakasbank (İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.), Borsa İstanbul'da yapılan işlemlerin takasını gerçekleştiren, merkezi karşı taraf ve teminat yönetimi hizmeti sunan, bankacılık lisansına sahip takas kuruluşudur.Taksit(Installment)Taksit, bir borcun ya da satın alınan mal veya hizmetin bedelinin tek seferde değil, belirlenen dönemlere bölünerek parça parça ödenmesidir. Kredilerde ve kredi kartı alışverişlerinde yaygın olarak kullanılır.Tam Seyreltilmiş Değer(Fully Diluted Valuation)Tam seyreltilmiş değer (FDV), bir kripto tokenın maksimum arzının tamamı bugünkü fiyattan piyasada olsaydı ulaşacağı toplam değerdir; gelecekteki arz artışının yaratabileceği seyrelmeyi görmeye yarar.TaprootTaproot, Kasım 2021'de etkinleştirilen ve Bitcoin'e Schnorr imzalarını ve daha esnek harcama koşullarını getiren soft fork güncellemesidir. Karmaşık işlemleri daha verimli ve daha gizli hâle getirmeyi amaçlar.Taşıt Kredisi(Auto Loan)Taşıt kredisi, sıfır ya da ikinci el otomobil gibi bir aracı satın almak için bankalardan kullanılan ve genellikle alınan araç üzerine rehin konularak verilen tüketici kredisidir.Tavan Fiyat(Upper Price Limit)Tavan fiyat, bir payın bir işlem gününde ulaşabileceği en yüksek fiyattır. Borsa İstanbul'da günlük fiyat değişim sınırları kurallarla belirlenir; fiyat bu üst sınıra ulaştığında hisse "tavan oldu" denir.TEFAS(Turkey Electronic Fund Trading Platform)TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu), Takasbank tarafından işletilen ve yatırımcıların farklı portföy yönetim şirketlerinin fonlarını kendi banka ya da aracı kurum hesabından alıp satabilmesini sağlayan elektronik platformdur.Teknik Analiz(Technical Analysis)Teknik analiz, bir varlığın geçmiş fiyat ve işlem hacmi verilerini grafikler ve göstergelerle inceleyerek olası fiyat hareketlerini öngörmeye çalışan analiz yöntemidir.Tekrarlayan Sinir Ağı(Recurrent Neural Network)Tekrarlayan sinir ağı (RNN), metin, ses veya zaman serisi gibi sıralı verileri adım adım işleyen ve önceki adımlardan gelen bilgiyi gizli bir durumda taşıyarak bir tür kısa süreli hafıza kullanan sinir ağı türüdür.Temellendirme(Grounding)Temellendirme (grounding), bir yapay zekâ modelinin cevabını yalnızca eğitimde öğrendiklerine değil, belge, veri tabanı, arama sonucu gibi doğrulanabilir ve güncel kaynaklara dayandırmasıdır. Uydurma bilgiyi azaltmayı ve kaynak göstermeyi amaçlar.Temel Analiz(Fundamental Analysis)Temel analiz, bir şirketin finansal tablolarını, sektörünü ve ekonomik koşulları inceleyerek gerçek değerini tahmin etmeye çalışan analiz yöntemidir. Amaç, fiyatın bu değere göre pahalı mı ucuz mu olduğunu anlamaktır.Temel Model(Foundation Model)Temel model, çok geniş ve çeşitli verilerle ön eğitilen, ardından ince ayar veya promptlarla pek çok farklı göreve uyarlanabilen büyük ölçekli yapay zekâ modelidir.Temettü(Dividend)Temettü (kâr payı), bir şirketin elde ettiği kârın bir kısmını ortaklarına nakit ya da bedelsiz pay olarak dağıtmasıdır. Dağıtım kararı şirketin genel kurulu tarafından verilir.Temettü Verimi(Dividend Yield)Temettü verimi, bir payın yıllık kâr payının (temettünün) güncel hisse fiyatına oranıdır. Hisseye yatırılan paranın ne kadarının nakit kâr payı olarak geri döndüğünü yüzdeyle gösterir.Teminat Tamamlama Çağrısı(Margin Call)Teminat tamamlama çağrısı (margin call), kaldıraçlı ya da kredili bir hesapta teminat belirlenen seviyenin altına düştüğünde aracı kurumun yatırımcıdan ek teminat istemesidir. Karşılanmazsa pozisyonlar kapatılabilir.TemperatureTemperature (sıcaklık), bir dil modelinin bir sonraki token'ı seçerken ne kadar rastgele davranacağını belirleyen ayardır. Düşük değer tutarlı ve öngörülebilir, yüksek değer daha çeşitli ve yaratıcı cevaplar üretir.TendermintTendermint, blokzincirler için geliştirilmiş, Bizans hata toleranslı bir konsensüs ve ağ katmanı yazılımıdır. Cosmos ekosisteminin temelini oluşturur ve uygulama mantığını konsensüsten ayıran ABCI arayüzüyle bilinir.TestnetTestnet (test ağı), bir blokzincirin ana ağıyla benzer çalışan ama üzerindeki tokenların gerçek değeri olmayan, geliştiricilerin uygulama ve güncellemeleri risksiz biçimde denediği ayrı bir ağdır.TokenToken, yapay zekâ dil modellerinin metni işlerken kullandığı en küçük birimdir; bir kelime, kelimenin bir parçası ya da bir noktalama işareti olabilir. Modellerin hızı, bağlam penceresi ve kullanım ücretleri genellikle token sayısıyla ölçülür.Tokenizasyon(Tokenization)Tokenizasyon (tokenization), gayrimenkul, tahvil, fon payı ya da sanat eseri gibi bir varlığa ait sahiplik veya alacak haklarının blokzincir üzerinde dijital tokenlarla temsil edilmesi sürecidir.TokenizerTokenizer, bir metni dil modelinin işleyebileceği token adlı küçük birimlere (kelime, kelime parçası ya da karakter) bölen ve bunları sayısal kimliklere çeviren bileşendir. Her modelin kendine ait bir tokenizer'ı vardır.Tokenomik(Tokenomics)Tokenomik (tokenomics), bir kripto tokenının toplam arzı, nasıl dağıtıldığı, piyasaya hangi takvimle çıktığı ve ekosistemde ne işe yaradığı gibi ekonomik özelliklerinin bütünüdür.Token Yakımı(Token Burn)Token yakımı (token burn), kripto tokenların kimsenin erişemeyeceği bir adrese gönderilerek ya da akıllı sözleşmeyle yok edilerek kalıcı olarak dolaşımdan çıkarılması ve böylece arzın azaltılmasıdır.Top-p Örnekleme(Top-p Sampling)Top-p örnekleme (nucleus sampling), dil modelinin bir sonraki token'ı, toplam olasılığı belirli bir eşiğe (p) ulaşan en olası adaylar kümesinden seçmesini sağlayan yöntemdir. Düşük olasılıklı, sapkın seçimleri dışarıda bırakır.TOTAL3TOTAL3, Bitcoin ve Ethereum hariç tüm kripto paraların toplam piyasa değerini gösteren bir grafik göstergesidir. Altcoin piyasasının genel gidişatını izlemek için grafik platformlarında kullanılır.TPS(Transactions Per Second)TPS (Transactions Per Second), bir blokzincirin ya da ödeme sisteminin saniyede işleyebildiği işlem sayısıdır. Ağların kapasitesini karşılaştırmak için kullanılır ama tek başına hız ve kaliteyi göstermez.TPU(Tensor Processing Unit)TPU (Tensor Processing Unit, tensör işlem birimi), Google'ın makine öğrenmesi modellerinin eğitimini ve çalıştırılmasını hızlandırmak için özel olarak tasarladığı bir işlemcidir. Ağırlıklı olarak Google'ın veri merkezlerinde ve bulut hizmetinde kullanılır.Transfer Öğrenmesi(Transfer Learning)Transfer öğrenmesi, bir görev için eğitilmiş bir modelin öğrendiği bilgiyi başka ama ilişkili bir göreve aktararak, yeni görevi daha az veri ve işlem gücüyle öğrenmesini sağlayan yöntemdir.TransformerTransformer, metin gibi sıralı verileri dikkat mekanizmasıyla paralel işleyen ve büyük dil modellerinin çoğunun temelini oluşturan bir sinir ağı mimarisidir.TrendTrend, bir varlığın fiyatının belirli bir süre boyunca izlediği genel yöndür. Yükselen, düşen ya da yatay olabilir ve teknik analizde fiyat hareketlerini yorumlamanın temelini oluşturur.TÜFE(Consumer Price Index)TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi), hanelerin tükettiği mal ve hizmetlerden oluşan bir sepetin fiyatlarındaki değişimi ölçen endekstir. Türkiye'de TÜİK tarafından aylık olarak yayımlanır ve enflasyonun temel göstergesidir.Türev Araç(Derivative)Türev araç, değeri hisse, endeks, döviz, faiz ya da emtia gibi başka bir dayanak varlığın fiyatından türeyen finansal sözleşmedir; riskten korunma ve fiyat beklentisine dayalı işlem amacıyla kullanılır.
0