İçeriğe geç
parazade

Ticari Sır Nedir?

İngilizce: Trade Secret

Yayın: · Son güncelleme:

Ticari Sır Nedir? Kısaca

Ticari sır, bir işletmeye rekabet avantajı sağlayan, herkesçe bilinmeyen ve gizli tutulması için önlem alınan bilgidir. Üretim formülleri, müşteri listeleri, maliyet ve fiyat bilgileri ile iş yöntemleri bu kapsama girebilir.

Ticari Sır nedir?
İçindekiler
  1. Ticari sır nedir?
  2. Türk hukukunda nasıl korunur?
  3. Şirket olarak nasıl korursunuz?
  4. Pratik adımlar

Ticari sır nedir?

Ticari sır, işletmenin rakiplerine karşı avantaj sağlayan ve gizli tutulan bilgisidir. Bir yemeğin tarifi, bir kimyasalın formülü, toptan alım fiyatları, müşteri listesi ya da bir yazılımın kaynak kodu ticari sır olabilir. Bilginin sır sayılması için genellikle üç unsur aranır: herkesçe bilinmemesi, ekonomik değer taşıması ve sahibinin gizlilik için makul önlem alması.

Patent ya da marka gibi tescil edilmez. Koruma, bilgi gizli kaldığı sürece devam eder.

Türk hukukunda nasıl korunur?

Türkiye'de ticari sırları düzenleyen tek bir özel kanun yoktur. Koruma farklı kanunlardaki hükümlerle sağlanır:

  • Türk Ticaret Kanunu: Üretim ve iş sırlarını hukuka aykırı ele geçirmek ya da açıklamak haksız rekabet hâlidir.
  • Türk Borçlar Kanunu: İşçi, işte öğrendiği üretim ve iş sırlarını kendi yararına kullanamaz ve açıklayamaz; bu yükümlülük gerektiği ölçüde iş ilişkisi bittikten sonra da sürer.
  • Türk Ceza Kanunu: Ticari sır niteliğindeki bilgi ve belgeleri yetkisiz kişilere vermek ya da açıklamak suç olarak düzenlenmiştir.

Şirket olarak nasıl korursunuz?

Sırrın korunması, önce şirketin kendi önlemlerine bağlıdır. Mahkemeler de bir bilginin gerçekten sır olarak korunup korunmadığına bakar.

Varsayımsal 20 kişilik bir gıda üreticisi düşünün. Ürün formülünü yalnız iki kişinin erişebildiği bir dosyada tutar, çalışanlarla gizlilik sözleşmesi imzalar ve ayrılan çalışanın sistem erişimini aynı gün kapatır. Bu önlemler, bir sızıntı durumunda bilginin ticari sır olduğunu kanıtlamayı kolaylaştırır.

Pratik adımlar

Hangi bilgilerin sır olduğunu yazılı bir listeyle belirleyin. Erişimi ihtiyaç duyan kişilerle sınırlayın ve kayıt altında tutun. Tedarikçi ve iş ortaklarıyla paylaşmadan önce gizlilik maddesi imzalatın. Kritik pozisyonlardaki çalışanlar için iş sözleşmesine kanuni sınırlar içinde rekabet yasağı maddesi eklemeyi değerlendirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Ticari sır ile patent arasındaki fark nedir?

Patent tescil edilir, kamuya açıklanır ve sınırlı süre korunur. Ticari sır tescil edilmez, gizli kaldığı sürece süresiz korunabilir ama sızdığında koruma büyük ölçüde zayıflar.

Eski çalışan müşteri listesini kullanırsa ne olur?

Bu durum, işçinin sır saklama yükümlülüğünün ve haksız rekabet kurallarının ihlali sayılabilir. İşveren tazminat ve kullanımın durdurulmasını isteyebilir; koşulları varsa ceza hukuku yolu da gündeme gelir.

İlgili terimler

Gizlilik Sözleşmesi(Non-Disclosure Agreement)Gizlilik sözleşmesi (NDA), taraflardan birinin ya da her ikisinin, iş ilişkisi sırasında öğrendiği ticari sır ve gizli bilgileri üçüncü kişilerle paylaşmamayı ve yalnızca belirlenen amaçla kullanmayı taahhüt ettiği sözleşmedir.Haksız Rekabet(Unfair Competition)Haksız rekabet, rakipler arasında ya da tedarikçi ile müşteri arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranış ve ticari uygulamalardır. Türk Ticaret Kanunu'nun 54-63. maddelerinde düzenlenir.Rekabet Yasağı(Non-Compete Clause)Rekabet yasağı, bir kişinin, özellikle işçinin, iş ilişkisi sona erdikten sonra belirli bir süre, yer ve iş alanında eski işverenine rakip bir faaliyette bulunmamayı taahhüt ettiği sözleşme ya da sözleşme hükmüdür.Fikri Mülkiyet(Intellectual Property)Fikri mülkiyet, insan zihninin ürettiği eserler, buluşlar, markalar ve tasarımlar üzerindeki haklardır. Türkiye'de genellikle fikir ve sanat eserleri üzerindeki telif hakları ile marka, patent ve tasarım gibi sınai mülkiyet hakları olarak iki gruba ayrılır.Türk Ticaret Kanunu(Turkish Commercial Code)Türk Ticaret Kanunu, ticari işletmeleri, tacirleri, ticaret şirketlerini, kıymetli evrakı, taşıma işlerini, deniz ticaretini ve sigorta hukukunu düzenleyen temel kanundur. Yürürlükteki 6102 sayılı TTK, 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe girmiştir.Borçlar Kanunu(Code of Obligations)Borçlar Kanunu, sözleşmeler, haksız fiiller ve sebepsiz zenginleşme gibi borç ilişkilerini ve satış, kira, hizmet, eser, vekâlet gibi sözleşme türlerini düzenleyen temel kanundur. Yürürlükteki 6098 sayılı TBK, 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe girmiştir.

İlgili yazılar