Emlak & Gayrimenkul Terimleri
Kısaca
Konut, tapu, kira, kredi ve gayrimenkul yatırımı terimleri.
Terimler
Ada Parsel(Block and Parcel)Ada, yollarla çevrili bir arazi bloğunu; parsel ise bu ada içindeki her bir taşınmaz birimini ifade eder. Ada parsel numarası, bir taşınmazın resmî kayıtlardaki adresidir.Aidat(Maintenance Fee)Aidat, bir apartman, site ya da derneğin ortak giderlerini karşılamak için üyelerden düzenli olarak toplanan paradır. Konutlarda kapıcı, temizlik, elektrik, asansör bakımı gibi ortak harcamaları karşılar.Alt Kira(Sublease)Alt kira, kiracının kiraladığı taşınmazın tamamını ya da bir kısmını başka bir kişiye kiralamasıdır. Konut ve çatılı işyerlerinde bunun için kiraya verenin yazılı rızası gerekir.Anahtar Teslim(Turnkey)Anahtar teslim, bir konutun ya da yapının bütün işleri tamamlanmış, kullanıma hazır hâlde teslim edilmesi demektir. Alıcı ya da iş sahibi yalnızca anahtarı alıp kullanmaya başlar.Aplikasyon(Land Survey Application)Aplikasyon, kadastro haritasındaki parsel sınırlarının ve köşe noktalarının arazide ölçülerek işaretlenmesidir. Yapı aplikasyonu ise bina yerinin inşaat öncesi araziye uygulanmasıdır.Arsa Payı(Land Share)Arsa payı, kat mülkiyeti ya da kat irtifakı kurulmuş bir binada her bağımsız bölüme (daire, dükkân) bağlanan ortak arsa hissesidir. Tapuda kesir olarak yazılır ve ortak giderlerden kentsel dönüşüme kadar pek çok hakkın ölçüsü olur.Bağımsız Bölüm(Independent Unit)Bağımsız bölüm, bir binada ayrı ayrı ve başlı başına kullanılmaya elverişli olan, kendine ait tapusu bulunan daire, dükkân, ofis gibi bölümlerdir. Kat Mülkiyeti Kanunu'nda tanımlanır.Beyan Değeri(Declared Value)Beyan değeri, tapuda bir taşınmazın satış ya da devir bedeli olarak resmî makama bildirilen tutardır. Tapu harcı bu tutar üzerinden hesaplanır ve tutar emlak vergi değerinin altında olamaz.Brüt Metrekare(Gross Square Meters)Brüt metrekare, bir dairenin iç duvarları, dış duvarları ve çoğu zaman ortak alanlardan düşen payı da içeren toplam alanıdır. Net metrekareden her zaman daha büyüktür.Değerleme Raporu(Appraisal Report)Değerleme raporu, lisanslı bir değerleme uzmanının bir taşınmazın piyasa değerini ve hukuki durumunu inceleyip hazırladığı resmî rapordur. Konut kredisi, satış ve miras paylaşımında kullanılır.Değerli Konut Vergisi(Valuable Housing Tax)Değerli konut vergisi, bina vergi değeri kanunda belirlenen eşiği aşan konutların sahiplerinden emlak vergisine ek olarak alınan ve kademeli oranlarla hesaplanan servet vergisidir.Depozito(Security Deposit)Depozito, bir sözleşmenin yerine getirilmesini güvenceye almak için önceden verilen ve şartlar sağlanınca geri ödenen paradır. Kirada kiracının kiraya verene verdiği güvence bedeli en bilinen örneğidir.Devre Mülk(Timeshare)Devre mülk, kat mülkiyetine konu bir bağımsız bölümde yılın belirli dönemlerinde kullanım hakkı veren ve tapuya kayıtlı paylı mülkiyettir. Genellikle tatil konutlarında görülür.Döner Sermaye Ücreti(Revolving Fund Fee)Döner sermaye ücreti, tapu müdürlüklerinde yapılan işlemler için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü döner sermaye işletmesine ödenen hizmet bedelidir. Tapu harcından ayrı tahsil edilir.Düzenleme Ortaklık Payı(Development Readjustment Share)Düzenleme ortaklık payı, imar uygulamasında yol, park, okul gibi kamu hizmet alanları için her parselden bedelsiz olarak kesilen paydır. Kısaca DOP denir ve İmar Kanunu'nun 18. maddesine dayanır.Ekspertiz(Property Appraisal)Ekspertiz, bir gayrimenkulün, aracın ya da başka bir varlığın değerinin ve durumunun bağımsız uzmanlarca incelenip raporlanmasıdır. Konut kredisinde bankanın vereceği kredi tutarını belirlemede kullanılır.Emlakçı(Real Estate Agent)Emlakçı, taşınmaz alım satımı ve kiralanmasında taraflar arasında aracılık yapan, bu hizmet karşılığında komisyon alan kişi ya da işletmedir. Resmî adıyla taşınmaz ticareti yapan işletme ya da emlak danışmanıdır.Emlak Beyannamesi(Property Tax Declaration)Emlak beyannamesi, bir bina ya da araziyi edinen veya üzerinde vergi değerini etkileyen değişiklik yapan kişinin emlak vergisi için belediyeye verdiği bildirim formudur.Emlak İlanı(Real Estate Listing)Emlak ilanı, satılık ya da kiralık bir taşınmazın fiyatını, konumunu, metrekaresini ve özelliklerini duyuran tanıtım metnidir. İnternet siteleri, emlak ofisleri ve tabelalar aracılığıyla yayımlanır.Emlak Komisyonu(Real Estate Commission)Emlak komisyonu, emlakçının bir taşınmazın satışı ya da kiralanmasına aracılık etmesinin karşılığında aldığı hizmet bedelidir. Üst sınırı Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'le belirlenmiştir.Emlak Vergisi(Property Tax)Emlak vergisi, Türkiye'deki bina, arsa ve arazilerin malikleri tarafından her yıl belediyeye ödenen servet vergisidir. Taşınmazın emlak vergi değeri üzerinden hesaplanır ve yılda iki taksitte ödenir.Emlak Vergisi Muafiyeti(Property Tax Exemption)Emlak vergisi muafiyeti, kanunda sayılan kişi ve kurumların emlak vergisinden tamamen ya da kısmen kurtulmasıdır. Uygulamada en bilineni, tek konutu olan emekli ve gelirsizlere sıfır oran uygulanmasıdır.Emlak Vergi Değeri(Property Tax Value)Emlak vergi değeri, bina ve arazilerin emlak vergisinin hesaplanmasında matrah olarak kullanılan, mevzuattaki yöntemlerle belirlenen değerdir. Belediyeler hesaplar; genellikle piyasa değerinin altında kalır ve tapu işlemlerinde alt sınır işlevi görür.Emlak Yetki Belgesi(Real Estate Brokerage Certificate)Emlak yetki belgesi, taşınmaz alım satımı ve kiralamasına aracılık edecek işletmelerin Ticaret Bakanlığı'ndan aldığı resmî izin belgesidir. Belgesiz emlakçılık yönetmeliğe aykırıdır ve yaptırıma tabidir.Emsal Karşılaştırma Yöntemi(Sales Comparison Approach)Emsal karşılaştırma yöntemi, bir taşınmazın değerini yakın zamanda satılan ya da satışa çıkan benzer taşınmazların fiyatlarıyla karşılaştırarak bulan değerleme yöntemidir. Konutlarda en yaygın yöntemdir.Eşyalı Kiralık(Furnished Rental)Eşyalı kiralık, mobilya, beyaz eşya ve temel ev eşyalarıyla birlikte kiraya verilen konuttur. Taşınma masrafını azaltır, ancak eşyaların listesi ve durumu sözleşmede açıkça belirtilmelidir.Gayrimenkul(Real Estate)Gayrimenkul, taşınamayan mal yani taşınmaz demektir. Türk hukukunda arazi, tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar ile kat mülkiyetine tabi bağımsız bölümler taşınmaz mülkiyetinin konusudur.Gayrimenkul Değerleme(Real Estate Appraisal)Gayrimenkul değerleme, bir taşınmazın belirli bir tarihteki piyasa değerinin, kabul görmüş yöntemlerle bağımsız ve tarafsız biçimde tahmin edilmesidir. Kredi, satış, vergi ve dava süreçlerinde kullanılır.Gayrimenkul Değerleme Uzmanı(Real Estate Appraiser)Gayrimenkul değerleme uzmanı, taşınmazların piyasa değerini belirleyen ve bunu raporlayan, Sermaye Piyasası Kurulu'nun lisans verdiği profesyoneldir. Bankalar, GYO'lar ve mahkemeler için rapor hazırlar.Gayrimenkul Sermaye İradı(Income from Immovable Capital)Gayrimenkul sermaye iradı, bina, arazi, haklar ve motorlu taşıt gibi mal ve hakların kiraya verilmesiyle elde edilen gelirdir. Halk arasında kira geliri olarak bilinir ve gelir vergisine tabidir.Gayrimenkul Sertifikası(Real Estate Certificate)Gayrimenkul sertifikası, bir gayrimenkul projesindeki bağımsız bölümlerin belirli bir alan birimini temsil eden, SPK düzenlemelerine göre ihraç edilen ve Borsa İstanbul'da işlem görebilen sermaye piyasası aracıdır.Gayrimenkul Yatırımı(Real Estate Investment)Gayrimenkul yatırımı, konut, işyeri, arsa gibi taşınmazlara ya da bunlara dayalı finansal araçlara kira geliri veya değer artışı beklentisiyle para yatırmaktır. Getiri garantisi yoktur; likidite ve maliyet riskleri yüksektir.Gayrimenkul Yatırım Fonu(Real Estate Investment Fund)Gayrimenkul yatırım fonu (GYF), nitelikli yatırımcılardan topladığı parayı ağırlıklı olarak bina, arsa ve gayrimenkule dayalı haklar gibi varlıklara yatıran, portföy yönetim şirketlerince kurulan bir yatırım fonudur.Geçit Hakkı(Right of Way)Geçit hakkı, genel yola bağlantısı olmayan ya da yetersiz olan bir taşınmazın, komşu taşınmaz üzerinden yola çıkmasını sağlayan irtifak hakkıdır. Sözleşmeyle ya da mahkeme kararıyla kurulur.Gelir İndirgeme Yöntemi(Income Capitalization Approach)Gelir indirgeme yöntemi, bir taşınmazın değerini gelecekte üreteceği kira ya da işletme gelirinden yola çıkarak bulan değerleme yöntemidir. Özellikle ofis, dükkân ve otel gibi gelir getiren mülklerde kullanılır.GYO(Real Estate Investment Trust)GYO, gayrimenkul yatırım ortaklığı demektir. Gayrimenkul, gayrimenkul projeleri ve gayrimenkule dayalı haklardan oluşan bir portföyü işletmek amacıyla kurulan, SPK düzenlemelerine tabi ve payları borsada işlem gören bir sermaye piyasası kurumudur.Hisseli Tapu(Shared Title Deed)Hisseli tapu, bir taşınmazın birden fazla kişiye ait olduğu ve her malikin taşınmazın tamamı üzerinde belirli bir pay sahibi olduğu tapu türüdür. Mirasla ya da birlikte satın alma yoluyla oluşabilir.İfraz(Parcel Division)İfraz, tapuda kayıtlı bir parselin imar ve ilgili mevzuata uygun olarak iki ya da daha fazla bağımsız parsele bölünmesidir. Belediye ya da il özel idaresi onayıyla yapılır ve tapuya tescil edilir.İhtiyaç Nedeniyle Tahliye(Eviction for Owner's Need)İhtiyaç nedeniyle tahliye, kiraya verenin kiralananı kendisi, eşi, çocukları, anne babası ya da bakmakla yükümlü olduğu kişiler için kullanma zorunluluğu varsa kiracıyı dava yoluyla çıkarabilmesidir.İkinci El Konut(Resale Home)İkinci el konut, daha önce kullanılmış ve sahibinden ya da emlakçı aracılığıyla yeniden satışa çıkarılan evdir. Sıfır konuta göre genellikle daha uygun fiyatlıdır, ama dikkatli bir kontrol gerektirir.İki Haklı İhtar(Two Justified Notices)İki haklı ihtar, kiracının bir kira yılı içinde kira bedelini ödemediği için kiraya verenin haklı olarak iki yazılı ihtar göndermek zorunda kalmasıdır. Bu durum Türk Borçlar Kanunu'na göre tahliye sebebidir.İmarlı Arsa(Zoned Land)İmarlı arsa, onaylı bir uygulama imar planı içinde kalan ve plana göre üzerine yapı yapılabilecek arsadır. Kullanım amacı ve yapılaşma koşulları imar durumunda yazılıdır.İmar Barışı(Zoning Amnesty)İmar barışı, 2018'de 7143 sayılı Kanunla İmar Kanunu'na eklenen geçici 16. madde ile ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılara, başvuru ve bedel karşılığında yapı kayıt belgesi verilmesini sağlayan düzenlemedir.İmar Durumu(Zoning Status)İmar durumu, bir parselin imar planına göre hangi amaçla kullanılabileceğini ve üzerine ne kadar, nasıl bir yapı yapılabileceğini gösteren resmî bilgidir. Belediyeden ya da il özel idaresinden alınır.İmar Kanunu(Zoning Law)İmar Kanunu, yerleşim yerlerinin plana uygun gelişmesini sağlamak için imar planlarını, yapı ruhsatını, yapı kullanma iznini ve kaçak yapılarla ilgili yaptırımları düzenleyen 3194 sayılı kanundur.İmar Planı(Zoning Plan)İmar planı, bir yerleşim alanında arazilerin hangi amaçla kullanılacağını, yolları, yeşil alanları ve yapılaşma koşullarını gösteren, harita üzerine işlenmiş resmî plandır.İntifa Hakkı(Usufruct)İntifa hakkı, başkasına ait bir mal üzerinde tam yararlanma, yani onu kullanma ve gelirini alma hakkıdır. Taşınmazlarda tapuya tescil edilerek kurulur, mülkiyet ise malikte kalır.İpotek(Mortgage)İpotek, bir borcun güvencesi olarak taşınmaz (ev, arsa gibi) üzerinde alacaklı lehine tapuya kaydedilen rehin hakkıdır. Borç ödenmezse alacaklı, taşınmazın satışından alacağını tahsil edebilir.İpotek Fekki(Mortgage Release)İpotek fekki, bir taşınmaz üzerindeki ipoteğin, genellikle borç tamamen ödendikten sonra alacaklının onayıyla tapu sicilinden kaldırılması işlemidir; fek, çözmek ya da kaldırmak anlamına gelir.İrtifak Hakkı(Easement)İrtifak hakkı, bir taşınmaz üzerinde başka bir kişiye ya da başka bir taşınmaza sınırlı yararlanma imkânı veren ayni haktır. Geçit, intifa, sükna ve üst hakkı bunun türleridir.İskan(Occupancy Permit)İskan, resmî adıyla yapı kullanma izin belgesi, bir binanın ruhsat ve projesine uygun tamamlandığını ve kullanılabilir olduğunu gösteren belgedir. Belediyeler ya da yetkili idareler tarafından verilir.İşletme Projesi(Building Operating Budget)İşletme projesi, apartman ya da site yöneticisinin bir yıllık ortak giderleri tahmin ederek hazırladığı ve her kat malikinin ödeyeceği aidat payını gösteren yıllık bütçedir.İşyeri Kirası(Commercial Rent)İşyeri kirası, dükkân, ofis, depo gibi ticari ya da mesleki faaliyet için kullanılan bir taşınmazın kiralanmasıdır. Çatılı işyerleri, konut kiraları gibi Türk Borçlar Kanunu'nun özel hükümleriyle korunur.Kadastro(Cadastre)Kadastro, taşınmazların sınırlarını yerinde belirleyip haritaya geçirme ve hukuki durumlarını tespit ederek tapu siciline kaydetme işlemidir. Türkiye'de Kadastro Kanunu'na göre yürütülür.Kamulaştırma(Expropriation)Kamulaştırma, devletin ve kamu tüzel kişilerinin, kamu yararının gerektirdiği hâllerde özel mülkiyetteki taşınmazları gerçek karşılığını peşin ödeyerek tamamen ya da kısmen kamuya geçirmesidir.Kapitalizasyon Oranı(Capitalization Rate)Kapitalizasyon oranı, bir gelir getiren taşınmazın yıllık net gelirinin piyasa değerine oranıdır. İngilizcede cap rate denir ve mülkün getirisini, değerini ve riskini karşılaştırmak için kullanılır.Kapora(Reservation Deposit)Kapora, bir anlaşmanın yapıldığını göstermek ve tarafları bağlamak amacıyla verilen ön paradır. Taşınmaz alım satımında ve kiralamada sık görülür, hukuki sonuçları anlaşmanın şekline göre değişir.Kat İrtifakı(Construction Servitude)Kat irtifakı, henüz yapılmakta olan ya da yapılacak bir binanın bağımsız bölümleri için arsa payına bağlı olarak tapuda kurulan irtifak hakkıdır. Bina tamamlanıp yapı kullanma izni alınınca kat mülkiyetine çevrilebilir.Kat Karşılığı(Flat-for-Land Agreement)Kat karşılığı, arsa sahibinin arsasını müteahhide verip karşılığında inşa edilecek binadan belirli daireler almasıdır. Taraflar arasındaki anlaşmaya arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi denir.Kat Malikleri Kurulu(Condominium Owners' Board)Kat malikleri kurulu, kat mülkiyetine tabi bir yapıdaki bütün bağımsız bölüm maliklerinden oluşan ve binanın yönetimiyle ilgili kararları alan en yetkili organdır. Kat Mülkiyeti Kanunu'nda düzenlenir.
0