İçeriğe geç
parazade
Finans

Tahakkuk Ne Demek?

İngilizce: Accrual

Yayın: · Son güncelleme:

Tahakkuk Ne Demek? Kısaca

Tahakkuk, bir borcun, alacağın, gelirin ya da giderin hukuken veya ekonomik olarak doğması ve kesinleşmesidir; vergide ise tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken aşamaya gelmesi anlamına gelir.

Tahakkuk nedir?
İçindekiler
  1. Tahakkuk ne demek?
  2. Vergide tahakkuk nedir?
  3. Muhasebede örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Tahakkuk, bir ödeme yükümlülüğünün ya da alacak hakkının doğduğu, ancak paranın henüz el değiştirmediği durumu anlatır. Günlük dilde "maaş tahakkuk etti" demek, maaşın hak edildiği ve ödenmesi gerektiği anlamına gelir.

Tahakkuk ne demek?

Kelime Arapça "gerçekleşme, hak edilme" kökünden gelir. İki farklı alanda karşına çıkar:

  • Muhasebede: Gelirin kazanıldığı, giderin yapıldığı anda kaydedilmesidir; tahsilat ya da ödeme sonra gelebilir.
  • Vergide: Vergilendirme sürecinin bir aşamasıdır.

Vergide tahakkuk nedir?

Vergi Usul Kanunu'na göre vergilendirme süreci dört aşamadan oluşur:

  1. Tarh: Vergi alacağının vergi dairesince hesaplanması.
  2. Tebliğ: Bu bilginin mükellefe bildirilmesi.
  3. Tahakkuk: Tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken safhaya gelmesi.
  4. Tahsil: Verginin ödenmesi.

Beyannameyle bildirilen vergilerde beyanname verilince tahakkuk fişi oluşur. Bu fişte ödenecek tutar ve son ödeme tarihi yer alır.

Muhasebede örnek

Varsayımsal bir şirket aralık ayının elektrik faturasını ocakta alıyor. Elektrik aralıkta tüketildiği için gider aralığa aittir. Şirket yıl sonunda bu gideri tahmini tutarla kaydeder ve karşılığında bir borç oluşturur; fatura gelince kayıt kapatılır. Böylece her dönemin gideri doğru döneme yazılır. Bu yaklaşım tahakkuk esası olarak bilinir.

Nelere dikkat etmeli?

Tahakkuk etmiş bir vergiyi süresinde ödemezsen gecikme zammı işler. Tahakkuk fişini ve son ödeme tarihini mutlaka kontrol et; güncel gecikme zammı oranını Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan öğrenebilirsin.

Sıkça Sorulan Sorular

Tahakkuk ile tahsilat arasındaki fark nedir?

Tahakkuk, borcun ya da alacağın doğup kesinleşmesidir. Tahsilat ise bu tutarın fiilen ödenmesi ya da tahsil edilmesidir; ikisi farklı tarihlerde olabilir.

Tahakkuk fişi nedir?

Beyanname verildikten sonra vergi dairesince oluşturulan ve ödenecek vergi tutarı ile son ödeme tarihini gösteren belgedir. E-beyanname sisteminden görüntülenebilir.

İlgili terimler

Tahakkuk Esası(Accrual Basis)Tahakkuk esası, gelir ve giderlerin nakit tahsil ya da ödeme anına bakılmaksızın, kazanıldıkları veya yapıldıkları döneme kaydedildiği muhasebe yaklaşımıdır; işletmenin dönem performansını daha doğru gösterir.Gecikme Zammı(Late Payment Surcharge)Gecikme zammı, vergi ve diğer kamu alacaklarının vadesinde ödenmemesi hâlinde, vade tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süre için borca eklenen yüktür. Oranı kanunun verdiği yetkiyle Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.Beyanname(Tax Return)Beyanname, vergi mükelleflerinin vergiye konu gelir, kazanç ya da işlemlerini belirli dönemlerde vergi idaresine resmî olarak bildirdiği belgedir. Bugün çoğunlukla elektronik ortamda verilir.Dönemsellik İlkesi(Accrual Principle)Dönemsellik ilkesi, işletmenin sürekli olan ömrünün belirli hesap dönemlerine bölünmesini ve her dönemin gelir ve giderlerinin, tahsilat ya da ödeme zamanına bakılmaksızın o döneme kaydedilmesini öngören temel muhasebe kavramıdır.Son Ödeme Tarihi(Payment Due Date)Son ödeme tarihi, kredi kartı ekstresindeki dönem borcunun ya da en az asgari ödeme tutarının ödenmesi gereken son gündür. Borcun tamamı bu tarihe kadar ödenirse faiz işlemez; ödenmezse akdi ya da gecikme faizi uygulanır.Kamu Görevlisi(Public Servant)Kamu görevlisi, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini yerine getiren kişidir. Memurlar en bilinen kamu görevlisi grubudur.