Toplu İş Sözleşmesi Nedir?

Toplu iş sözleşmesi nedir?

Toplu iş sözleşmesi, bir işçi sendikasının üyeleri adına işverenle yaptığı ve çalışma koşullarını belirleyen sözleşmedir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda düzenlenir. Sözleşmenin karşı tarafı bir işveren sendikası ya da sendika üyesi olmayan bir işveren olabilir.

TİS, kapsamındaki işçilerin bireysel iş sözleşmelerinin üzerinde bir çerçeve oluşturur. Bireysel sözleşme, TİS'e aykırı olarak işçi aleyhine hüküm içeremez.

Neleri kapsar?

Toplu iş sözleşmelerinde genellikle şu konular yer alır:

• Ücret artışları ve ücret tabloları
• İkramiye, yemek, yol, giyim gibi sosyal yardımlar
• Çalışma süreleri, vardiya ve fazla mesai düzeni
• İzinler ve ek izin hakları
• Disiplin kurulu ve şikâyet usulleri

Süresi ve yetki şartları

Kanuna göre TİS en az bir, en çok üç yıllık süre için yapılır. Sendikanın sözleşme yapabilmesi için işkolundaki işçilerin en az yüzde birini, işyerinde çalışanların yarıdan fazlasını, işletme düzeyinde ise yüzde kırkını üye olarak temsil etmesi gerekir. Yetkiyi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tespit eder.

Süreç nasıl işler?

Yetki tespitinden sonra taraflar toplu görüşmeye başlar. Anlaşma sağlanamazsa kanundaki arabuluculuk aşamasına geçilir. Bu aşamada da uzlaşma olmazsa sendika, kanundaki şartlarla grev kararı alabilir; bazı işkollarında grev yasağı bulunur.

Varsayımsal olarak 400 işçili bir fabrikada yetkili sendika iki yıllık bir TİS imzalasın. Sözleşmede ilk yıl için ücret artışı, ikinci yıl için enflasyona bağlı bir artış formülü ve yılda iki ikramiye yer alır. Fabrikadaki sendika üyeleri bu haklardan doğrudan yararlanır.

TİS kapsamında olup olmadığınızı öğrenmek için işyerinizdeki sendika temsilcisine ya da insan kaynaklarına sorun.