Sosyal Medya & İçerik Üreticiliği Terimleri
Kısaca
Sosyal medya platformları, içerik üretimi ve gelir modelleri terimleri.
Terimler
Abone Sayısı(Subscriber Count)Abone sayısı, bir YouTube kanalına ya da benzer bir yayın sayfasına abone olarak yeni içeriklerden haberdar olmayı seçen kullanıcıların toplam sayısıdır; kanalın kitle büyüklüğünün göstergelerinden biridir.AdSenseAdSense, Google'ın web sitesi ve YouTube kanalı sahiplerinin içeriklerinde reklam gösterip bu reklamlardan pay almasını sağlayan reklam programıdır. YouTube gelirleri de AdSense hesabı üzerinden ödenir.Alfa Kuşağı(Generation Alpha)Alfa kuşağı, genellikle 2010'ların başı ile 2020'lerin ortası arasında doğan, Z kuşağından sonra gelen ve dokunmatik ekranlar, akıllı cihazlar ve yapay zekâ araçlarıyla büyüyen nesildir.Altyazı(Subtitles)Altyazı, bir videodaki konuşmaların ya da seslerin ekranın genellikle alt kısmında yazı olarak gösterilmesidir; işitme engelli izleyicilere, sessiz izleyenlere ve farklı dil konuşanlara içeriği anlaşılır kılar.AR Filtre(AR Filter)AR filtre, artırılmış gerçeklik teknolojisiyle kamera görüntüsünün üzerine gerçek zamanlı olarak dijital efekt, nesne ya da maske ekleyen ve sosyal medya uygulamalarında fotoğraf ve videolarda kullanılan filtredir.ASMRASMR, İngilizce "autonomous sensory meridian response" ifadesinin kısaltmasıdır. Bazı kişilerin fısıltı, hafif tıkırtı gibi seslerle hissettiği karıncalanma ve rahatlama tepkisini ve bu tür videoları anlatır.Bağlantı Kısaltma(Link Shortener)Bağlantı kısaltma, uzun bir internet adresini daha kısa ve paylaşması kolay bir adrese dönüştürme işlemidir. Kısa bağlantıya tıklayan kullanıcı otomatik olarak asıl adrese yönlendirilir.Bant Daraltma(Bandwidth Throttling)Bant daraltma, bir internet hizmetinin ya da platformun veri trafiğine ayrılan bant genişliğinin kısıtlanarak hizmetin yavaşlatılmasıdır. Türkiye'de sosyal ağlara yönelik bir yaptırım olarak da kullanılır.Barter(Barter Collaboration)Barter, para kullanılmadan mal ya da hizmetin doğrudan başka bir mal veya hizmetle takas edilmesidir; sosyal medyada ise içerik üreticinin ücret yerine ürün ya da hizmet karşılığında tanıtım yapmasını anlatır.Beğeni(Like)Beğeni, sosyal medyada bir gönderiye kalp, başparmak ya da benzeri bir simgeye dokunarak verilen hızlı onay tepkisidir; en temel ve en yaygın etkileşim türüdür.Bitiş Ekranı(End Screen)Bitiş ekranı, YouTube videolarının son saniyelerinde gösterilen ve izleyiciyi başka bir videoya, oynatma listesine, kanala ya da abone olmaya yönlendiren tıklanabilir öğelerden oluşan alandır.Biyografi(Bio)Biyografi, kısaca bio, sosyal medya profilinde kullanıcı adının altında yer alan ve hesabın kime ait olduğunu, ne paylaştığını ve nasıl iletişime geçileceğini anlatan kısa tanıtım metnidir.Bot Hesap(Bot Account)Bot hesap, bir yazılım tarafından otomatik olarak yönetilen, insan müdahalesi olmadan paylaşım, beğeni, yorum ya da takip yapan sosyal medya hesabıdır; kimi zararsız, kimi manipülasyon amaçlıdır.Canlı Yayın(Live Stream)Canlı yayın, görüntü ve sesin kaydedilip sonradan yüklenmesi yerine anlık olarak izleyicilere aktarıldığı video yayınıdır; sosyal medyada izleyiciler yayına yorum yazarak eş zamanlı katılabilir.Caps(Meme Image)Caps, Türkiye'deki internet dilinde bir fotoğraf, ekran görüntüsü ya da film karesinin üzerine mizahi bir yazı eklenerek oluşturulan ve sosyal medyada paylaşılan görsele verilen addır.ChallengeChallenge, İngilizcede meydan okuma demektir; sosyal medyada kullanıcıların belirli bir görevi, dansı ya da hareketi kendi videolarında tekrarlayıp başkalarını da katılmaya çağırdığı içerik akımıdır.ClickbaitClickbait, Türkçede tık tuzağı olarak bilinir; içeriğin gerçekte sunduğundan daha çarpıcı, abartılı ya da yanıltıcı başlık ve görsellerle kullanıcıyı tıklamaya yönlendirme yöntemidir.Creator EconomyCreator economy, yani içerik üretici ekonomisi, bağımsız içerik üreticilerinin kitleleri aracılığıyla reklam, sponsorluk, abonelik ve ürün satışı gibi yollarla gelir elde ettiği ekonomik ekosistemdir.Çapraz Paylaşım(Cross-Posting)Çapraz paylaşım (cross-posting), aynı içeriğin birden fazla sosyal medya platformunda ya da hesabında yayımlanmasıdır. Zaman kazandırır, ancak her platformun biçimine göre uyarlama gerektirir.Dezenformasyon(Disinformation)Dezenformasyon, insanları yanıltmak, bir kitleyi etkilemek ya da zarar vermek amacıyla bilerek üretilen ve yayılan yanlış veya çarpıtılmış bilgidir; yanlışlıkla paylaşılan hatalı bilgiden kasıt unsuruyla ayrılır.Dijital Detoks(Digital Detox)Dijital detoks, bir kişinin telefon, sosyal medya ve diğer dijital cihazların kullanımını belirli bir süre bilinçli olarak azaltması ya da tamamen bırakması ve bu sürede çevrimdışı etkinliklere yönelmesidir.DM(Direct Message)DM, İngilizce "direct message" ifadesinin kısaltmasıdır ve sosyal medyada iki kişi ya da küçük bir grup arasında gönderilen, herkese açık olmayan özel mesaj anlamına gelir.DM Otomasyonu(DM Automation)DM otomasyonu, sosyal medyada gelen özel mesajlara, belirli anahtar kelimelere ya da yorumlara önceden hazırlanmış yanıtlarla otomatik karşılık veren sistemlerin genel adıdır.Doğruluk Kontrolü(Fact-Checking)Doğruluk kontrolü, bir haberin, iddianın, görselin ya da videonun gerçek olup olmadığını güvenilir kaynaklara başvurarak araştırma ve teyit etme sürecidir. İngilizcede fact-checking olarak bilinir.DoomscrollingDoomscrolling, kişinin olumsuz, kaygı verici ya da üzücü haberleri sosyal medyada veya haber sitelerinde uzun süre ve durmadan kaydırarak okuması alışkanlığıdır. Kaygıyı artırabilir.Duet(TikTok Duet)Duet, TikTok'ta bir kullanıcının başka birinin videosunu ekranın bir yarısında oynatırken kendi videosunu diğer yarısında kaydederek iki videonun yan yana gösterildiği ortak içerik özelliğidir.Duygu Analizi(Sentiment Analysis)Duygu analizi (sentiment analysis), bir metinde ifade edilen tutumun olumlu, olumsuz ya da nötr olduğunu, bazen de öfke veya memnuniyet gibi duyguları doğal dil işleme yöntemleriyle otomatik olarak belirleme işlemidir.Ekran Süresi(Screen Time)Ekran süresi, bir kişinin telefon, tablet, bilgisayar ya da televizyon gibi ekranlı cihazlarda geçirdiği toplam zamandır. Aynı zamanda bu süreyi ölçen ve sınırlayan telefon özelliğinin adıdır.EmojiEmoji, dijital metinlerde duygu, nesne, hayvan, yiyecek ya da sembolleri anlatmak için kullanılan standart küçük resimli karakterlerdir; kelime Japoncada resim ve karakter anlamlarını birleştirir.Engelleme(Blocking a User)Engelleme, bir sosyal medya kullanıcısının başka bir hesabın kendisini görmesini, mesaj atmasını, yorum yapmasını ve takip etmesini engelleyen gizlilik özelliğidir. Engellenen kişi profilinize erişemez.En İyi Paylaşım Saati(Best Time to Post)En iyi paylaşım saati, bir hesabın takipçilerinin çevrim içi ve etkileşime en açık olduğu, bu yüzden paylaşılan içeriğin ilk saatlerde daha fazla tepki alabileceği zaman aralığıdır.Erişim Engeli(Access Ban)Erişim engeli, bir internet sitesine, sosyal medya hesabına ya da belirli bir içeriğe yargı veya yetkili idari makam kararıyla Türkiye'den ulaşılmasının teknik olarak kısıtlanmasıdır.Etiketleme(Tagging)Etiketleme, sosyal medyada bir fotoğrafa, videoya ya da yazıya başka bir kullanıcının hesabını ekleyerek onu paylaşımla ilişkilendirme ve genellikle ona bildirim gönderme işlemidir.Etkileşim(Engagement)Etkileşim, sosyal medyada kullanıcıların bir içeriğe beğeni, yorum, paylaşım, kaydetme ya da tıklama gibi eylemlerle tepki vermesidir; içeriğin ilgi görüp görmediğini gösteren temel ölçüttür.Etkileşim Grubu(Engagement Pod)Etkileşim grubu, içerik üreticilerinin bir mesajlaşma grubunda toplanıp birbirlerinin yeni gönderilerini düzenli olarak beğenip yorumlayarak yapay biçimde etkileşim artırmaya çalıştığı düzenlemedir.Etkileşim Oranı(Engagement Rate)Etkileşim oranı, bir içeriğin aldığı toplam etkileşimin takipçi sayısına ya da erişime bölünüp yüzdeyle ifade edilmesidir; hesabın kitlesiyle ne kadar bağ kurduğunu gösterir.Facebook Grubu(Facebook Group)Facebook grubu, ortak bir ilgi alanı, semt, meslek ya da amaç etrafında toplanan kişilerin paylaşım yaptığı ve tartıştığı, herkese açık ya da gizli ayarlanabilen Facebook topluluk alanıdır.Facebook Para Kazanma(Facebook Monetization)Facebook para kazanma, içerik üreticilerinin Facebook sayfaları ve profesyonel modları üzerinden reklam geliri, yıldızlar, abonelikler ve marka iş birlikleri gibi yollarla gelir elde etmesidir.Facebook Sayfası(Facebook Page)Facebook sayfası, işletmelerin, markaların, kurumların ve kamu figürlerinin Facebook'ta kendilerini tanıtmak, takipçileriyle iletişim kurmak ve reklam vermek için açtığı herkese açık hesaptır.Fake Hesap(Fake Account)Fake hesap, sosyal medyada gerçek kimliğini gizleyen, başka bir kişiyi ya da markayı taklit eden veya gerçekte var olmayan biri adına açılmış sahte kullanıcı hesabıdır.Fan Kitlesi(Fanbase)Fan kitlesi, bir sanatçıya, içerik üreticisine, takıma ya da markaya duygusal bağla bağlanan, içeriklerini düzenli takip eden ve onu aktif biçimde destekleyen hayranlardan oluşan topluluktur.Filtre Balonu(Filter Bubble)Filtre balonu, arama motorları ve sosyal medya gibi platformların kişiselleştirme algoritmalarının, kullanıcıya geçmiş davranışlarına benzeyen içerikleri öne çıkarması sonucu farklı görüş ve bilgilerden giderek uzaklaşmasıdır.Flood(Twitter Thread)Flood, Türkçe sosyal medya dilinde X'te (eski adıyla Twitter) birbirine yanıt olarak bağlanan ve bir konuyu bölüm bölüm anlatan ardışık gönderi dizisine verilen addır; İngilizcede "thread" denir.FOMO(Fear of Missing Out)FOMO (Fear of Missing Out), başkalarının kazandığını düşünüp fırsatı kaçırma korkusuyla, araştırma yapmadan ve plansız biçimde bir varlığa yatırım yapma eğilimidir; kripto piyasasında sık görülen bir davranış hatasıdır.For You PageFor You Page, kısaca FYP, TikTok'ta kullanıcıya ilgi alanlarına göre önerilen videolardan oluşan ana akıştır; Türkçe arayüzde "Sana Özel" adıyla geçer ve takip edilmeyen hesapların videolarını da içerir.GIFGIF, Graphics Interchange Format ifadesinin kısaltmasıdır; sesi olmayan, birkaç saniyelik ve sürekli tekrar eden hareketli görselleri saklayabilen, sosyal medyada ve mesajlaşmada tepki göstermek için yaygın kullanılan görsel dosya biçimidir.Gizli Hesap(Private Account)Gizli hesap, sosyal medyada paylaşımları yalnızca hesap sahibinin onayladığı takipçilerin görebildiği hesap türüdür; takip istekleri onaya düşer ve içerikler takipçi olmayanlara kapalı kalır.Gönderi(Post)Gönderi, sosyal medya hesabında yayımlanan fotoğraf, video, metin ya da bunların birleşiminden oluşan kalıcı içeriktir; İngilizcede "post" olarak geçer ve profilde, akışta ve aramalarda görünür.Gönderiyi Öne Çıkarma(Boost Post)Gönderiyi öne çıkarma (boost), Instagram ve Facebook gibi platformlarda zaten yayımlanmış bir paylaşımın ücret ödenerek daha fazla kişiye reklam olarak gösterilmesini sağlayan hızlı reklam seçeneğidir.Gönderi Planlama(Post Scheduling)Gönderi planlama, sosyal medya içeriklerinin önceden hazırlanıp belirli bir tarih ve saatte otomatik yayımlanacak şekilde zamanlanmasıdır; düzenli paylaşımı kolaylaştırır ve son dakika telaşını azaltır.Grid Düzeni(Instagram Grid)Grid düzeni, Instagram profilinde gönderilerin üçlü sütunlar hâlinde oluşturduğu ızgara görünümüdür. Bu görünümün renk, tema ve sıra açısından bilinçli planlanmasına da grid düzeni denir.GRWM(Get Ready With Me)GRWM, İngilizce "get ready with me" yani benimle hazırlan ifadesinin kısaltmasıdır. İçerik üreticisinin makyaj, giyinme ya da güne hazırlanma sürecini sohbet ederek kaydettiği video türünü anlatır.HashtagHashtag, sosyal medyada başına diyez (#) işareti konan, boşluksuz yazılmış kelime ya da kelime grubudur; paylaşımı bir konuya bağlar ve o konuyu arayan kişilerin içeriği bulmasını kolaylaştırır.Hashtag Kampanyası(Hashtag Campaign)Hashtag kampanyası, bir markanın ya da kuruluşun belirli bir etiket oluşturup kullanıcıları bu etiketle içerik paylaşmaya davet ettiği ve paylaşımları tek bir başlık altında topladığı sosyal medya kampanyasıdır.HaterHater, bir kişiye, içerik üreticisine ya da markaya karşı gerekçesiz biçimde sürekli olumsuz, küçümseyici ya da düşmanca yorumlar yapan sosyal medya kullanıcısı için kullanılan argo terimdir.Haul(Haul Video)Haul, İngilizcede ganimet ya da taşınan yük anlamına gelir; sosyal medyada bir alışverişte satın alınan ürünlerin kameraya tek tek gösterilip yorumlandığı video türünün adıdır.Hedef Kitle Analizi(Audience Analysis)Hedef kitle analizi, bir hesabın ya da markanın ulaşmak istediği kişilerin yaşını, konumunu, ilgi alanlarını, sorunlarını ve çevrim içi davranışlarını inceleyerek içerik ve reklam kararlarına yön verme sürecidir.Hesap Askıya Alma(Account Suspension)Hesap askıya alma, sosyal medya platformunun kural ihlali, güvenlik şüphesi ya da kimlik sorunu gibi nedenlerle bir hesabı geçici veya kalıcı olarak kullanıma kapatmasıdır.Hesap Büyütme(Account Growth)Hesap büyütme, bir sosyal medya hesabının takipçi sayısını, erişimini ve etkileşimini düzenli içerik, doğru kitle ve topluluk ilişkisiyle zaman içinde artırmaya yönelik çalışmaların genel adıdır.Hesap Erişimi(Accounts Reached)Hesap erişimi, belirli bir dönemde içeriklerinizi en az bir kez gören tekil hesap sayısıdır; aynı kişinin birden fazla görüntülemesi tek erişim sayılır, bu yüzden gösterim sayısından düşük çıkar.
0