Siber Güvenlik & Dolandırıcılık Terimleri
Kısaca
Hesap güvenliği, oltalama ve online dolandırıcılık türleri terimleri.
Terimler
Açık Rıza(Explicit Consent)Açık rıza, belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızadır. KVKK'da kişisel verilerin işlenmesi için başvurulan hukuki sebeplerden biridir ve her zaman geri alınabilir.Açık Rıza Metni(Consent Form)Açık rıza metni, veri sorumlusunun belirli bir veri işleme faaliyeti için ilgili kişiden özgür iradeyle onay almak amacıyla sunduğu metindir. Aydınlatma metninden ayrı ve anlaşılır biçimde hazırlanmalıdır.Adli Bilişim(Digital Forensics)Adli bilişim (digital forensics), bilgisayar, telefon, sunucu ve bulut hesapları gibi kaynaklardaki dijital delillerin bütünlüğü korunarak toplanması, incelenmesi ve hukuki ya da kurumsal süreçlerde kullanılabilir şekilde raporlanmasıdır.AESAES (Advanced Encryption Standard), ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından standart olarak kabul edilen, 128, 192 ya da 256 bitlik anahtarlarla çalışan ve dünyada en yaygın kullanılan simetrik blok şifreleme algoritmasıdır.Ağ Güvenliği(Network Security)Ağ güvenliği, bir bilgisayar ağının ve üzerinden akan verinin yetkisiz erişim, kötüye kullanım, kesinti ve saldırılara karşı korunması için uygulanan donanım, yazılım ve politikaların bütünüdür.Ağ Segmentasyonu(Network Segmentation)Ağ segmentasyonu, bir bilgisayar ağını birbirinden yalıtılmış küçük bölümlere ayırarak trafiği kontrol altına alan ve bir bölümde yaşanan saldırının diğer bölümlere yayılmasını zorlaştıran güvenlik yöntemidir.Anahtar Yönetimi(Key Management)Anahtar yönetimi, şifreleme anahtarlarının üretilmesi, dağıtılması, saklanması, düzenli yenilenmesi ve güvenle imha edilmesini kapsayan süreçtir. Şifrelemenin gerçekten koruma sağlayıp sağlamadığını bu süreç belirler.Anonimlik(Online Anonymity)Anonimlik, internetteki faaliyetlerinizin gerçek kimliğinizle ilişkilendirilememesi durumudur. Tam anonimlik çok zordur; çoğu araç yalnızca belirli izleri azaltır, hepsini ortadan kaldırmaz.Antivirüs(Antivirus)Antivirüs, bilgisayar ve telefonlardaki virüs, truva atı ve fidye yazılımı gibi zararlı yazılımları tespit edip engelleyen ve temizleyen güvenlik yazılımıdır. Bugünkü ürünler yalnız virüse değil, geniş bir tehdit yelpazesine karşı çalışır.Anti-MalwareAnti-malware, virüs, casus yazılım, reklam yazılımı, fidye yazılımı ve rootkit gibi her türlü kötü amaçlı yazılımı tespit edip kaldırmak için tasarlanmış güvenlik yazılımlarının genel adıdır.APT(Advanced Persistent Threat)APT (Advanced Persistent Threat, gelişmiş kalıcı tehdit), belirli bir hedefe sızıp uzun süre fark edilmeden içeride kalan, genellikle devlet destekli ve yüksek kaynaklı saldırı gruplarını ya da kampanyalarını ifade eder.Arka Kapı(Backdoor)Arka kapı (backdoor), bir yazılımda ya da sistemde normal kimlik doğrulama adımlarını atlayarak gizli erişim sağlayan yoldur. Saldırgan tarafından yerleştirilebileceği gibi geliştiricinin unuttuğu bir test girişi de olabilir.ARP Zehirlenmesi(ARP Spoofing)ARP zehirlenmesi (ARP Spoofing), yerel ağda sahte ARP mesajları gönderilerek cihazların trafiği saldırganın makinesi üzerinden geçirmeye kandırılmasıdır. Genellikle ortadaki adam saldırısının ilk adımı olarak görülür.ATM Dolandırıcılığı(ATM Fraud)ATM dolandırıcılığı, bankamatiklerde kart sıkıştırma düzenekleri, gizli kamera, kart kopyalama ya da yardım bahanesiyle yaklaşan kişiler aracılığıyla kart sahibinin kartını, PIN'ini veya parasını ele geçirmeye yönelik dolandırıcılık türüdür.Authenticator Uygulaması(Authenticator App)Authenticator uygulaması, telefonunuzda her 30 saniyede bir yenilenen tek kullanımlık doğrulama kodları üreten ve hesaplarınıza şifreye ek bir güvenlik katmanı ekleyen kimlik doğrulama uygulamasıdır.Aydınlatma Metni(Privacy Notice)Aydınlatma metni, veri sorumlusunun kişisel verileri toplarken ilgili kişiye kim olduğunu, verileri hangi amaçla ve hangi hukuki sebeple işlediğini ve kişinin haklarını anlattığı bilgilendirme metnidir.Ayrıcalıklı Erişim Yönetimi(Privileged Access Management)Ayrıcalıklı erişim yönetimi (PAM), sistem yöneticisi, veri tabanı yöneticisi ve servis hesapları gibi yüksek yetkili hesapların kullanımını kontrol eden, izleyen ve kayıt altına alan güvenlik yaklaşımı ve araçlarıdır.Bağımlılık Taraması(Software Composition Analysis)Bağımlılık taraması (SCA), bir yazılımın kullandığı açık kaynak kütüphaneleri ve paketleri listeleyip bunlarda bilinen güvenlik açıkları veya lisans sorunları olup olmadığını kontrol eden analizdir.Bağış Dolandırıcılığı(Charity Scam)Bağış dolandırıcılığı, deprem, hastalık ya da ihtiyaç sahibi bir aile gibi duygusal bir konu üzerinden sahte yardım kampanyası düzenleyip toplanan paranın dolandırıcının hesabına gitmesidir.Bağlantınız Gizli Değil(Your Connection Is Not Private)"Bağlantınız gizli değil", tarayıcının bir sitenin güvenlik sertifikasını doğrulayamadığında gösterdiği uyarıdır. Girdiğiniz bilgilerin başkalarınca görülebileceği ya da sitenin taklit olabileceği anlamına gelir.Bahis Dolandırıcılığı(Betting Scam)Bahis dolandırıcılığı, garantili kupon, şikeli maç bilgisi ya da yüksek bonus vaadiyle kişiyi para yatırmaya ikna edip parayı geri vermeyen sahte veya yasa dışı bahis düzenlerinin genel adıdır.BaitingBaiting (yemleme), kullanıcıyı merak ya da bedava bir şey vaadiyle zararlı bir dosyayı açmaya, bir cihazı bilgisayarına takmaya ya da bilgi girmeye teşvik eden sosyal mühendislik yöntemidir.Balina Avı(Whaling)Balina avı (Whaling), CEO, genel müdür ya da finans direktörü gibi üst düzey yöneticileri hedef alan, özenle hazırlanmış bir hedefli oltalama türüdür. Amaç büyük para transferi, gizli belge ya da yönetici hesabına erişimdir.BcryptBcrypt, kullanıcı şifrelerini güvenli biçimde saklamak için tasarlanmış, her şifreye otomatik salt ekleyen ve ayarlanabilir maliyet faktörüyle kasıtlı olarak yavaş çalışan bir şifre özetleme (hash) algoritmasıdır.BEC(Business Email Compromise)BEC (Business Email Compromise), kurumsal e-posta hesaplarının ele geçirilmesi ya da taklit edilmesiyle şirketleri sahte ödeme yapmaya, IBAN değiştirmeye veya hassas bilgi göndermeye yönelten dolandırıcılık türüdür.Belge Sahteciliği(Document Forgery)Belge sahteciliği, gerçek olmayan bir belgenin düzenlenmesi ya da var olan bir belgenin aldatma amacıyla değiştirilmesidir. Türk Ceza Kanunu'nda resmî ve özel belgede sahtecilik olarak ayrı ayrı düzenlenir.Beyaz Şapkalı Hacker(White Hat Hacker)Beyaz şapkalı hacker, kurumların izniyle sistemlerine saldırı simülasyonu yaparak güvenlik açıklarını bulan ve bunları kapatmaları için raporlayan etik güvenlik uzmanıdır.Bilgi Güvenliği(Information Security)Bilgi güvenliği, dijital ya da kâğıt ortamdaki her türlü bilginin yetkisiz kişilerce görülmesini, değiştirilmesini veya yok edilmesini önlemeye yönelik ilke, süreç ve önlemlerin bütünüdür.Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi(ISMS)Bilgi güvenliği yönetim sistemi (BGYS), bir kurumun bilgilerinin gizliliğini, bütünlüğünü ve erişilebilirliğini korumak için politika, süreç, rol ve kontrolleri bir arada yöneten sistematik yaklaşımdır.Bilişim Suçları(Computer Crimes)Bilişim suçları, bilgisayar, ağ ve diğer bilişim sistemlerine yönelik ya da bu sistemler araç olarak kullanılarak işlenen suçlardır. Türk Ceza Kanunu'nda ayrı bir bölüm olarak düzenlenmiştir.Biyometrik Doğrulama(Biometric Authentication)Biyometrik doğrulama, bir kişinin kimliğini parmak izi, yüz, iris ya da ses gibi kendine özgü fiziksel veya davranışsal özelliklerini önceden kaydedilmiş bir şablonla karşılaştırarak doğrulayan yöntemdir.BluejackingBluejacking, Bluetooth'u açık ve görünür durumdaki cihazlara yakın mesafeden istenmeyen mesaj, kartvizit ya da dosya gönderilmesidir. Genellikle veri çalmaz ama kullanıcıyı zararlı bir bağlantıya ya da eşleştirmeye kandırmak için kullanılabilir.BotnetBotnet, kötü amaçlı yazılımla ele geçirilmiş ve sahiplerinin haberi olmadan tek bir saldırganın uzaktan yönettiği bilgisayar, telefon, modem ve akıllı cihazlardan oluşan ağdır.Bot Koruması(Bot Protection)Bot koruması, web sitelerini ve uygulamaları sahte hesap açma, parola deneme, fiyat kazıma ya da stok toplama gibi işleri yapan otomatik yazılımlara karşı koruyan teknik önlemlerin bütünüdür.Buffer OverflowBuffer overflow (arabellek taşması), bir programın belleğe ayrılan alandan daha fazla veri yazması sonucu komşu bellek bölgelerini bozmasıdır. Program çökebilir ya da saldırgan bu hatayı kod çalıştırmak için kullanabilir.Bulut Güvenliği(Cloud Security)Bulut güvenliği, bulut hizmetlerinde tutulan veri, uygulama ve altyapının yetkisiz erişim, veri sızıntısı ve yapılandırma hatalarına karşı korunması için kullanılan politika, kontrol ve teknolojilerin bütünüdür.BYOD(Bring Your Own Device)BYOD (Bring Your Own Device), çalışanların kendi telefon, tablet ya da bilgisayarlarını iş e-postası, dosyalar ve kurum uygulamaları için kullanmasına izin veren uygulama ve bu kullanımı düzenleyen politikadır.CaptchaCaptcha, bir web sitesini kullanan kişinin insan mı yoksa otomatik bir bot mu olduğunu ayırt etmek için gösterilen kısa testtir. Bozuk harfler, resim seçme ya da 'Ben robot değilim' kutusu en bilinen biçimleridir.CardingCarding, çalınmış kredi ya da banka kartı bilgilerinin yasa dışı pazarlarda alınıp satılması ve bu bilgilerle izinsiz alışveriş, hediye kartı alımı veya para transferi yapılmasıdır. Ciddi bir bilişim ve dolandırıcılık suçudur.Casus Yazılım(Spyware)Casus yazılım (spyware), bir cihaza kullanıcının bilgisi dışında yerleşip konum, mesaj, şifre, tarama geçmişi gibi bilgileri gizlice toplayan ve üçüncü kişilere gönderen kötü amaçlı yazılımdır.CatfishingCatfishing, bir kişinin başkasının fotoğraflarını ya da uydurma bilgileri kullanarak sahte bir çevrim içi kimlik oluşturması ve bu kimlikle karşı tarafı duygusal, maddi ya da sosyal açıdan yanıltmasıdır.CEH(Certified Ethical Hacker)CEH (Certified Ethical Hacker), EC-Council tarafından verilen ve saldırganların kullandığı yöntemleri izinli biçimde tanıyıp sistemleri test edebilme bilgisini ölçen etik hackerlık sertifikasıdır.CEO Dolandırıcılığı(CEO Fraud)CEO dolandırıcılığı (CEO Fraud), dolandırıcının şirketin üst yöneticisi gibi davranarak finans ya da muhasebe çalışanından acil ve gizli bir para transferi yapmasını istediği iş e-postası dolandırıcılığı türüdür.CERTCERT (Computer Emergency Response Team), siber güvenlik olaylarına müdahale eden, zafiyet ve tehdit duyuruları yayımlayan ve kurumlar arasında koordinasyon sağlayan bilgisayar acil müdahale ekibidir.CISSPCISSP (Certified Information Systems Security Professional), ISC2 tarafından verilen ve bilgi güvenliğini yönetim, mimari ve süreç düzeyinde ele alan, deneyim şartı aranan ileri seviye bir sertifikadır.Cihazımı Bul(Find My Device)Cihazımı Bul, Android'de Google'ın, iPhone'da Apple'ın 'Bul' adlı hizmetiyle sunulan; kaybolan ya da çalınan cihazı haritada görmenizi, çaldırmanızı, uzaktan kilitlemenizi ve silmenizi sağlayan özelliktir.ClickjackingClickjacking (tıklama korsanlığı), kullanıcının gördüğü masum bir düğmenin üstüne görünmez bir sayfa yerleştirilerek, kullanıcının farkında olmadan başka bir sitedeki düğmeye tıklatılmasıdır. İzin verme ve beğeni gibi işlemler hedeflenir.Crack(Software Crack)Crack, ücretli bir yazılımın lisans ya da aktivasyon korumasını yetkisiz biçimde devre dışı bırakmak için değiştirilmiş dosya veya araçtır. Kötü amaçlı yazılım bulaştırmanın en yaygın yollarından biridir.Credential StuffingCredential stuffing, bir veri ihlalinde sızdırılan kullanıcı adı ve şifre çiftlerinin, aynı bilgilerin başka sitelerde de kullanıldığı varsayımıyla çok sayıda farklı sitede otomatik olarak denenmesidir.CSRF(Cross-Site Request Forgery)CSRF (Cross-Site Request Forgery), oturumu açık bir kullanıcının tarayıcısını, kullanıcının haberi olmadan güvendiği bir siteye istek göndermeye zorlayan saldırı türüdür. Şifre ya da e-posta değiştirme gibi işlemler hedef alınır.CTF(Capture the Flag)CTF (Capture the Flag), katılımcıların hazırlanmış güvenlik bulmacalarını çözerek gizli bir metni, yani bayrağı bulmaya çalıştığı siber güvenlik yarışmasıdır. Yasal bir ortamda pratik beceri kazandırır.CVECVE (Common Vulnerabilities and Exposures), kamuya açıklanmış siber güvenlik açıklarına benzersiz bir kimlik numarası veren uluslararası bir listedir. Her açık CVE-yıl-sıra numarası biçiminde kodlanır.CVSSCVSS (Common Vulnerability Scoring System), güvenlik açıklarının ne kadar ciddi olduğunu 0 ile 10 arasında bir puanla ifade eden açık ve ortak bir derecelendirme sistemidir.CybersquattingCybersquatting (alan adı korsanlığı), başkasına ait bir marka, şirket ya da kişi adını alan adı olarak kötü niyetle kaydedip satmak, trafiği kullanmak ya da itibarı istismar etmektir. Uyuşmazlıklar için ayrı çözüm yolları vardır.Çekiliş Dolandırıcılığı(Giveaway Scam)Çekiliş dolandırıcılığı, kişiye bir çekilişi kazandığı ya da hediye kazandığı söylenerek kargo, vergi veya teslim ücreti adı altında ödeme, kart bilgisi ya da doğrulama kodu istenmesidir.Çerez Onayı(Cookie Consent)Çerez onayı, bir web sitesinin zorunlu olmayan çerezleri kullanmadan önce ziyaretçiden aldığı izindir. Genellikle sayfa açılınca görünen bir bant ya da pencereyle istenir ve sonradan değiştirilebilir.Çerez Politikası(Cookie Policy)Çerez politikası, bir web sitesinin hangi çerezleri, hangi amaçla ve ne süreyle kullandığını ziyaretçilere anlatan bilgilendirme metnidir. Çerez onayı ve aydınlatma yükümlülüğüyle birlikte ele alınır.Çevrimiçi Gizlilik(Online Privacy)Çevrimiçi gizlilik, internet kullanırken kişisel bilgilerinizin, yazışmalarınızın ve davranışlarınızın kimlerce görülebileceği ve nasıl kullanılacağı üzerinde kontrol sahibi olabilmenizdir.Çocuklar için İnternet Güvenliği(Child Online Safety)Çocuklar için internet güvenliği, çocukların uygunsuz içerik, kötü niyetli yetişkinler, siber zorbalık ve dolandırıcılık gibi çevrimiçi risklerden korunması için alınan teknik ve eğitsel önlemlerin bütünüdür.Çok Faktörlü Kimlik Doğrulama(Multi-Factor Authentication)Çok faktörlü kimlik doğrulama (MFA), bir hesaba girerken şifreye ek olarak telefon, doğrulama kodu ya da parmak izi gibi farklı türden en az bir kanıt daha isteyen ve hesap ele geçirmeyi zorlaştıran güvenlik yöntemidir.
0