İçeriğe geç
parazade

Tam Rekabet Nedir?

İngilizce: Perfect Competition

Yayın: · Son güncelleme:

Tam Rekabet Nedir? Kısaca

Tam rekabet, çok sayıda alıcı ve satıcının aynı (homojen) ürünü alıp sattığı, piyasaya giriş-çıkışın serbest olduğu ve hiçbir katılımcının fiyatı tek başına etkileyemediği teorik piyasa yapısıdır. Firmalar burada fiyat alıcıdır.

Tam Rekabet nedir?
İçindekiler
  1. Tam rekabet nedir?
  2. Sonuçları
  3. Gerçek hayatta var mı?

Tam rekabet, iktisatta diğer piyasa yapılarının karşılaştırıldığı ideal bir modeldir. Bu piyasada fiyatı tek bir firma değil, toplam arz ve talep belirler; her firma bu fiyatı veri olarak kabul eder.

Tam rekabet nedir?

Bir piyasanın tam rekabetçi sayılması için şu koşulların birlikte sağlanması gerekir:

  • Çok sayıda alıcı ve satıcı: Hiçbirinin payı fiyatı etkileyecek kadar büyük değildir.
  • Homojen ürün: Tüm firmaların ürünü tüketici gözünde aynıdır.
  • Serbest giriş ve çıkış: Yeni firmalar piyasaya kolayca girip çıkabilir.
  • Tam bilgi: Alıcı ve satıcılar fiyat ve kalite hakkında eksiksiz bilgiye sahiptir.
  • Üretim faktörlerinin serbest dolaşımı: Kaynaklar en verimli alana kayabilir.

Sonuçları

Tam rekabette firmalar fiyat alıcıdır: Piyasa fiyatının üstünde satmaya çalışan firma müşteri kaybeder. Kısa dönemde aşırı kâr elde edilebilir, ancak serbest giriş nedeniyle yeni firmalar gelir ve uzun dönemde fiyat ortalama maliyete iner; firmalar yalnızca normal kâr elde eder.

Bu yapı ekonomistlerce verimli kabul edilir, çünkü fiyat marjinal maliyete eşitlenir ve kaynaklar israf edilmeden dağıtılır.

Gerçek hayatta var mı?

Tüm koşulları tam karşılayan piyasa neredeyse yoktur. Bazı tarım ürünleri pazarları ve büyük, likit finansal piyasalar bu modele yaklaşabilir. Çoğu gerçek piyasa ise tekel, oligopol ya da monopolcü rekabet arasında bir yerdedir. Yine de model, rekabetin neden önemli olduğunu ve rekabet eksikliğinin fiyatları nasıl yükseltebileceğini anlamak için güçlü bir referans noktasıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tam rekabette firma neden fiyat belirleyemez?

Çok sayıda firma aynı ürünü sattığı için fiyatını yükselten firmanın müşterileri hemen rakiplere geçer. Bu yüzden firma yalnızca ne kadar üreteceğine karar verir.

Tam rekabet ile monopolcü rekabet arasındaki fark nedir?

Her ikisinde de çok sayıda firma ve serbest giriş vardır. Fark, monopolcü rekabette ürünlerin farklılaştırılmış olmasıdır; bu da firmalara fiyat üzerinde sınırlı bir güç verir.

İlgili terimler

Tekel(Monopoly)Tekel (monopol), bir mal veya hizmetin piyasada tek bir satıcı tarafından sunulduğu ve yakın ikamesinin bulunmadığı piyasa yapısıdır. Tekelci firma fiyat üzerinde güçlü bir kontrole sahiptir ve rakiplerin girişi çeşitli engellerle zorlaşır.Oligopol(Oligopoly)Oligopol, bir piyasada az sayıda büyük firmanın üretimin ya da satışların büyük bölümünü elinde tuttuğu piyasa yapısıdır. Her firmanın kararı diğerlerini doğrudan etkilediği için firmalar birbirinin hamlelerini hesaba katarak davranır.Monopolcü Rekabet(Monopolistic Competition)Monopolcü rekabet, çok sayıda firmanın birbirine benzeyen ama farklılaştırılmış ürünler sattığı, piyasaya giriş-çıkışın görece serbest olduğu piyasa yapısıdır. Ürün farklılığı her firmaya fiyat üzerinde sınırlı bir güç verir.Piyasa Dengesi(Market Equilibrium)Piyasa dengesi, bir malın arz edilen miktarı ile talep edilen miktarının eşit olduğu durumdur. Bu noktadaki fiyata denge fiyatı, el değiştiren miktara denge miktarı denir; fiyatın bu noktaya doğru hareket etme eğilimi vardır.Arz(Supply)Arz, üreticilerin belirli bir dönemde, farklı fiyat seviyelerinde satışa sunmaya hazır ve muktedir oldukları mal veya hizmet miktarıdır. Diğer koşullar sabitken fiyat yükseldikçe arz edilen miktar genellikle artar.Marjinal Maliyet(Marginal Cost)Marjinal maliyet, üretimi bir birim artırmanın toplam maliyette yarattığı ek artıştır. Toplam maliyetteki değişimin üretim miktarındaki değişime bölünmesiyle hesaplanır ve ek üretim ya da fiyat kararlarında kullanılır.