İçeriğe geç
parazade
Kripto

Tendermint Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Tendermint Nedir? Kısaca

Tendermint, blokzincirler için geliştirilmiş, Bizans hata toleranslı bir konsensüs ve ağ katmanı yazılımıdır. Cosmos ekosisteminin temelini oluşturur ve uygulama mantığını konsensüsten ayıran ABCI arayüzüyle bilinir.

Tendermint nedir?
İçindekiler
  1. Tendermint nedir?
  2. Nasıl çalışır?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Tendermint, hisse ispatı tabanlı blokzincirlerde kullanılan bir Bizans hata toleranslı (BFT) konsensüs motorudur. İlk olarak 2014'te Jae Kwon tarafından ortaya konmuş, ardından Cosmos ekosisteminin temel bileşeni hâline gelmiştir. Yazılımın geliştirilmesi 2023'ten itibaren CometBFT adıyla devam etmektedir.

Tendermint nedir?

Tendermint iki ana parçadan oluşur:

  • Konsensüs motoru: Doğrulayıcıların yeni blok üzerinde oylama yaparak uzlaşmasını sağlar.
  • ABCI (Application Blockchain Interface): Konsensüs katmanını uygulama mantığından ayıran arayüz. Bu sayede geliştiriciler konsensüsü sıfırdan yazmadan kendi blokzincirlerini farklı programlama dilleriyle kurabilir.

Nasıl çalışır?

Her turda bir doğrulayıcı blok önerir. Diğer doğrulayıcılar iki aşamalı oylamayla bloğu onaylar. Oy gücünün üçte ikisinden fazlası onay verdiğinde blok kesinleşir. Bu yüzden Tendermint "anlık kesinlik" sağlar: Bir blok bir kez onaylandıktan sonra geri alınmaz; iş ispatındaki gibi ek onay beklemeye gerek kalmaz.

Tendermint tabanlı zincirler, IBC protokolüyle birbirleriyle iletişim kurabilir.

Nelere dikkat etmeli?

  • Durma riski: Oy gücünün üçte birinden fazlası çevrimdışı olursa ağ yeni blok üretemez ve durur. Bu, güvenliği korumak için bilinçli bir tercihtir ama kullanıcıyı etkileyebilir.
  • Doğrulayıcı sayısı sınırı: Oylama yükü nedeniyle aktif doğrulayıcı sayısı genellikle sınırlıdır; bu da yoğunlaşma riskini artırabilir.
  • Staking riskleri: Tendermint tabanlı ağlarda stake edilen varlıklar, doğrulayıcı hata yaparsa slashing ile kesintiye uğrayabilir ve çözme süreleri boyunca kilitli kalabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Tendermint ile Cosmos aynı şey mi?

Hayır. Tendermint (bugün CometBFT) bir konsensüs motorudur. Cosmos ise bu motoru, uygulama geliştirme araçlarını ve IBC protokolünü kullanan birbirine bağlı blokzincirler ekosistemidir.

Tendermint'te blok neden geri alınmaz?

Bir blok, doğrulayıcıların oy gücünün üçte ikisinden fazlasının imzasıyla kesinleşir. Bu kesinleşmeyi bozmak için doğrulayıcıların büyük bir kısmının kurallara aykırı davranması gerekir ve bu durum tespit edilip cezalandırılabilir.

İlgili terimler

Bizans Hata Toleransı(Byzantine Fault Tolerance)Bizans hata toleransı (BFT), dağıtık bir sistemin bazı katılımcıları hatalı, çevrimdışı ya da kötü niyetli olsa bile doğru biçimde uzlaşmaya devam edebilme yeteneğidir. Blokzincir konsensüs mekanizmalarının temel hedeflerinden biridir.IBC(Inter-Blockchain Communication)IBC (Inter-Blockchain Communication), bağımsız blokzincirlerin aracı bir güvenilir tarafa ihtiyaç duymadan birbirleriyle token ve veri alışverişi yapmasını sağlayan açık kaynak iletişim protokolüdür. Cosmos ekosisteminde yaygındır.Hisse İspatı(Proof of Stake)Hisse ispatı (Proof of Stake), blok üretme ve doğrulama hakkının, katılımcıların ağda teminat olarak kilitlediği kripto varlık miktarına göre dağıtıldığı ve madencilik gerektirmeyen bir konsensüs mekanizmasıdır.Doğrulayıcı(Validator)Doğrulayıcı (validator), hisse ispatı kullanan bir blokzincirde varlık kilitleyerek yeni blok öneren, başkalarının önerdiği blokları onaylayan ve karşılığında ödül alan, kural ihlalinde ise cezalandırılabilen katılımcıdır.Blokzincir(Blockchain)Blokzincir, işlem kayıtlarının bloklar hâlinde gruplanıp kriptografik özetlerle birbirine zincirlendiği, tek bir merkez yerine ağdaki çok sayıda bilgisayarda tutulan ortak ve değiştirilmesi çok zor bir dijital defterdir.MEV Botu(MEV Bot)MEV botu, blokzincirdeki bekleyen işlemleri sürekli tarayıp işlem sıralamasından doğan fiyat farklarını yakalamaya çalışan otomatik bir programdır; arbitraj, likidasyon ya da sandviç gibi stratejiler kullanır.