İçeriğe geç
parazade
Finans

Tazminat Nedir?

İngilizce: Compensation

Yayın: · Son güncelleme:

Tazminat Nedir? Kısaca

Tazminat, hukuka aykırı bir eylem ya da sözleşmeye aykırılık sonucu bir kişinin uğradığı zararın, sorumlu tarafından para ödenerek veya başka bir yolla giderilmesidir. Maddi ve manevi olmak üzere iki ana türü vardır.

Tazminat nedir?
İçindekiler
  1. Tazminat nedir?
  2. Tazminat türleri
  3. Nasıl istenir?
  4. Nelere dikkat etmeli?

Tazminat, uğranılan zararın karşılanmasıdır. Amacı, zarar gören kişiyi mümkün olduğunca zarar doğmadan önceki durumuna getirmektir. Günlük hayatta trafik kazasından iş sözleşmesinin sona ermesine kadar pek çok durumda karşına çıkabilir.

Tazminat nedir?

Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) göre tazminat yükümlülüğü genellikle iki kaynaktan doğar:

  • Haksız fiil: Kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar verilmesi.
  • Sözleşmeye aykırılık: Borcun hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemesi.

Kusursuz sorumluluk hâllerinde, örneğin bazı işletme ve araç işleteni sorumluluklarında, kusur aranmadan da tazminat istenebilir.

Tazminat türleri

Tür Neyi karşılar? Örnek
Maddi tazminat Malvarlığındaki azalmayı ya da kaçırılan kazancı Tedavi gideri, iş göremezlik, araç hasarı
Manevi tazminat Kişilik haklarının zedelenmesinden doğan acı ve üzüntüyü Ağır yaralanma, hakaret

İş hukukunda ise belirli koşullarda işçiye kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenir. Sigortacılıkta da değer kaybı tazminatı gibi özel türler bulunur.

Nasıl istenir?

Tazminat çoğu zaman önce karşı tarafla ya da sigorta şirketiyle uzlaşma yoluyla, olmazsa dava yoluyla istenir. Bazı uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur. Zararın miktarını belgelerle ispat etmek genellikle talep edene düşer.

Nelere dikkat etmeli?

Tazminat talepleri belirli zamanaşımı sürelerine tabidir; süre geçerse hak kaybı yaşanabilir. Belgeleri (fatura, rapor, yazışma) saklamak ve tutarı hesaplarken uzman görüşü almak önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maddi ve manevi tazminat birlikte istenebilir mi?

Evet, koşulları varsa ikisi aynı davada birlikte istenebilir. Maddi tazminat ekonomik kaybı, manevi tazminat ise yaşanan acı ve üzüntüyü karşılamaya yöneliktir.

Tazminat ile cezai şart arasındaki fark nedir?

Tazminatta zararın varlığı ve miktarı genellikle ispat edilmelidir. Cezai şart ise taraflarca önceden belirlenmiş bir tutardır ve kural olarak zarar ispatı gerektirmez.

İlgili terimler

Kıdem Tazminatı(Severance Pay)Kıdem tazminatı, aynı işverene bağlı olarak en az bir yıl çalışmış işçiye, iş sözleşmesi kanunda sayılan hâllerden biriyle sona erdiğinde, çalıştığı her tam yıl için ödenen tazminattır.Cezai Şart(Penalty Clause)Cezai şart, bir sözleşmede borcun hiç ya da gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde borçlunun alacaklıya ödemeyi önceden kabul ettiği para ya da başka bir edimdir. Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenir.Değer Kaybı Tazminatı(Diminished Value Claim)Değer kaybı tazminatı, bir trafik kazasında hasar gören aracın onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasada değerinin düşmesi nedeniyle, kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edilebilen ek tazminattır.Fesih(Termination)Fesih, sürekli bir sözleşmeyi taraflardan birinin tek taraflı irade beyanıyla ileriye etkili olarak sona erdirmesidir. Fesih bildirimi karşı tarafa ulaştığında sonuç doğurur ve geçmişte yapılmış edimleri ortadan kaldırmaz.Talep(Demand)Talep, tüketicilerin belirli bir dönemde, farklı fiyat seviyelerinde satın almaya istekli ve gücü yeten mal veya hizmet miktarıdır. Diğer koşullar sabitken fiyat yükseldikçe talep edilen miktar genellikle azalır.Zamanaşımı(Statute of Limitations)Zamanaşımı, kanunda belirtilen süre geçtikten sonra bir alacağın dava ya da icra yoluyla zorla tahsil edilmesini engelleyen ve borçlunun ileri sürebileceği bir savunma imkânı veren hukuki kuraldır.

İlgili yazılar