İçeriğe geç
parazade
Borsa

Takasbank Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Takasbank Nedir? Kısaca

Takasbank (İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.), Borsa İstanbul'da yapılan işlemlerin takasını gerçekleştiren, merkezi karşı taraf ve teminat yönetimi hizmeti sunan, bankacılık lisansına sahip takas kuruluşudur.

Takasbank nedir?
İçindekiler
  1. Takasbank ne iş yapar?
  2. Yatırımcı için önemi
  3. Nelere dikkat etmeli?

Takasbank, tam adıyla İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş., Türk sermaye piyasalarının takas merkezidir. Borsada alım satım yapıldığında, menkul kıymetin ve paranın el değiştirmesi işlemine takas denir; Türkiye'de bu süreç büyük ölçüde Takasbank üzerinden yürür. Takasbank hem merkezi takas kuruluşu hem de bankacılık lisansına sahip bir kuruluştur.

Takasbank ne iş yapar?

  • Takas: Pay piyasası, borçlanma araçları ve VİOP gibi piyasalarda gerçekleşen işlemlerin nakit ve menkul kıymet tarafının uzlaştırılmasını sağlar.
  • Merkezi karşı taraf (MKT): Belirli piyasalarda alıcıya karşı satıcı, satıcıya karşı alıcı rolünü üstlenir. Böylece bir tarafın yükümlülüğünü yerine getirmemesi riski azaltılır.
  • Teminat ve risk yönetimi: Üyelerden teminat toplar, pozisyonları izler ve risk limitleri uygular.
  • Para piyasası ve ödünç işlemleri: Kurumlar arasında kısa vadeli fon ve menkul kıymet ödünç işlemlerine aracılık eder.
  • TEFAS: Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nu işletir.

Yatırımcı için önemi

Takasbank'ın merkezi karşı taraf rolü, borsada işlem yaptığında karşı tarafın kim olduğunu bilmeden güvenle işlem yapabilmeni sağlayan temel altyapılardan biridir. Bireysel yatırımcılar Takasbank ile doğrudan değil, üye aracı kurum ya da banka üzerinden ilişki kurar.

Nelere dikkat etmeli?

Takasbank'ın güvence mekanizmaları üyeler arası takas riskini hedefler; senin yatırımlarının piyasa değerindeki düşüşü karşılamaz. Takas süreleri ve teminat kuralları piyasaya göre farklıdır ve zaman zaman güncellenir; güncel kuralları Takasbank ve aracı kurumunun duyurularından takip etmelisin.

Sıkça Sorulan Sorular

Takasbank ile MKK aynı kurum mu?

Hayır. Takasbank işlemlerin takasını, nakit uzlaşmasını ve merkezi karşı taraf hizmetini yürütür. MKK ise sermaye piyasası araçlarının hak sahibi bazında kaydi olarak tutulduğu merkezi kayıt kuruluşudur.

Merkezi karşı taraf ne demek?

Merkezi karşı taraf, alıcı ile satıcının arasına girerek her ikisinin de karşı tarafı olan kuruluştur. Böylece taraflardan biri yükümlülüğünü yerine getirmese bile işlemin tamamlanması güvence altına alınmaya çalışılır.

İlgili terimler

Takas(Settlement)Takas, borsada gerçekleşen bir alım satım işleminden sonra paranın satıcıya, menkul kıymetin de alıcıya fiilen aktarılarak işlemin tamamlanmasıdır. Belirli bir süre sonra, takas gününde gerçekleşir.Merkezi Kayıt Kuruluşu(Central Registry Agency)Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Türkiye'de kaydileştirilmiş sermaye piyasası araçlarını ve bunlara bağlı hakları hak sahibi bazında elektronik ortamda kayıt altında tutan merkezi saklama kuruluşudur.TEFAS(Turkey Electronic Fund Trading Platform)TEFAS (Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu), Takasbank tarafından işletilen ve yatırımcıların farklı portföy yönetim şirketlerinin fonlarını kendi banka ya da aracı kurum hesabından alıp satabilmesini sağlayan elektronik platformdur.VİOP(Futures and Options Market)VİOP, Borsa İstanbul bünyesindeki Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'dır; hisse, endeks, döviz, altın gibi dayanak varlıklara bağlı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri burada teminat karşılığında işlem görür.Aracı Kurum(Brokerage Firm)Aracı kurum, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin alarak yatırımcıların hisse, tahvil, fon ve türev ürün alım satım emirlerini borsaya ileten ve yatırım hizmetleri sunan şirkettir.Risk Profili(Risk Profile)Risk profili, bir yatırımcının mali durumu, yatırım süresi, bilgi ve deneyimi ile kayıplara katlanma isteği birlikte değerlendirilerek ne kadar risk alabileceğini gösteren kişisel değerlendirmedir.

İlgili yazılar