İçeriğe geç
parazade

Tescilli Yapı Nedir?

İngilizce: Registered Historic Building

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

Tescilli Yapı Nedir? Kısaca

Tescilli yapı, 2863 sayılı Kanun'a göre korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak koruma bölge kurulunca tescil edilmiş binadır. Bu yapılarda onarım, tadilat ve yıkım kurul iznine bağlıdır.

Tescilli Yapı nedir?
İçindekiler
  1. Tescilli yapı nedir?
  2. Hangi işlemler izne bağlı?
  3. Almadan önce nelere bakmalı?

Tescilli yapı nedir?

Tescilli yapı, tarihî, mimari ya da kültürel değeri nedeniyle resmî olarak koruma altına alınmış binadır. Kararı Kültür ve Turizm Bakanlığı'na bağlı koruma bölge kurulları verir ve bu bilgi tapu kaydına işlenir. Eski bir konak, cami, hamam ya da sivil mimari örneği olan bir ahşap ev tescilli olabilir.

Tescil, mülkiyeti ortadan kaldırmaz. Yapıyı satabilir, kiraya verebilir veya miras bırakabilirsiniz. Ancak yapının özgün niteliğini koruma yükümlülüğü yeni malike de geçer.

Hangi işlemler izne bağlı?

Yapıya dokunan neredeyse her müdahale onay ister. Cephe boyası, pencere değişimi, çatı onarımı ya da iç mekân bölme duvarı gibi işler için önce rölöve ve gerekirse restorasyon projesi hazırlanır, kurul ya da yetkili büro onaylar, ardından belediyeden ruhsat alınır.

İzinsiz yapılan değişiklikler para ve hapis cezasına konu olabilir. Yapının bakımsız bırakılması da sorumluluk doğurur.

Almadan önce nelere bakmalı?

Önce yapının tescil grubunu ve koruma kararını öğrenin, çünkü bazı yapılarda yalnız cephe korunur, bazılarında iç düzen de korunur. Örneğin 2 katlı tescilli bir evde ek kat isteyen bir alıcı, kurulun buna izin vermeyeceğini sonradan öğrenebilir. Restorasyon maliyetini ve süresini bir uzmandan teklif alarak hesaba katın. Bakanlığın ya da belediyelerin onarım yardımlarının güncel koşullarını ilgili kurumdan kontrol edin.

Sıkça Sorulan Sorular

Tescilli yapı yıkılabilir mi?

Kural olarak tescilli yapı izinsiz yıkılamaz. Çok ağır hasar gibi istisnai durumlarda bile karar koruma bölge kuruluna aittir ve çoğu zaman yeniden yapım koşulu aranır.

Tescilli bir binanın tescil kaydı kaldırılabilir mi?

Malik, yapının korunma değerini yitirdiğini düşünüyorsa kurula tescilin kaldırılması için başvurabilir. Kurul inceleme yaparak karar verir ve olumlu sonuç garanti değildir.

İlgili terimler

Sit Alanı(Protected Site Area)Sit alanı, tarihî, arkeolojik ya da doğal değeri nedeniyle 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında koruma altına alınmış alandır. Bu alanlarda yapılaşma ve tadilat, koruma kurallarına ve kurul izinlerine bağlıdır.Restorasyon(Restoration)Restorasyon, tarihî ya da tescilli bir yapının özgün özelliklerini koruyarak bilimsel yöntemlerle onarılması ve sağlamlaştırılmasıdır. Türkiye'de tescilli yapılarda restorasyon, onaylı proje ve koruma kurulu izni gerektirir.Koruma Amaçlı İmar Planı(Conservation Zoning Plan)Koruma amaçlı imar planı, sit alanlarında kültür ve tabiat varlıklarını korurken yapılaşmayı düzenleyen özel imar planıdır. Belediye hazırlatır, koruma bölge kurulu uygun görüş verir ve plan bu görüşle onaylanır.Röleve(Measured Survey Drawing)Röleve, mevcut bir yapının ya da alanın yerinde ölçülerek planlarının, kesitlerinin ve görünüşlerinin çizilmesidir. Restorasyon, tadilat projesi ve projesi kaybolmuş binalarda gerçek durumu belgelemek için hazırlanır.Tapu(Title Deed)Tapu, bir taşınmazın kime ait olduğunu ve üzerindeki hakları gösteren resmî kayıt sistemidir. Gündelik dilde mülkiyeti belgeleyen tapu senedi için de kullanılır.Miras(Inheritance)Miras, ölen bir kişinin mal varlığının, haklarının ve borçlarının bir bütün olarak mirasçılarına geçmesidir. Türkiye'de miras hukuku Türk Medeni Kanunu ile düzenlenir; mirasçılar yasal mirasçılar ve atanmış mirasçılar olarak ikiye ayrılır.