İçeriğe geç
parazade
Borsa

Takas Ne Demek?

İngilizce: Settlement

Yayın: · Son güncelleme:

Takas Ne Demek? Kısaca

Takas, borsada gerçekleşen bir alım satım işleminden sonra paranın satıcıya, menkul kıymetin de alıcıya fiilen aktarılarak işlemin tamamlanmasıdır. Belirli bir süre sonra, takas gününde gerçekleşir.

Takas nedir?
İçindekiler
  1. Takas nasıl işler?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Takas, borsada eşleşen bir işlemin son aşamasıdır: Satıcı payları teslim eder, alıcı da bedelini öder. Ekranda emrin gerçekleşmesi işlemin yapıldığını gösterir; ancak para ve pay aktarımı takas gününde tamamlanır.

Takas nasıl işler?

Borsa İstanbul'da gerçekleşen işlemlerin takası merkezi karşı taraf ve takas kuruluşu olarak Takasbank aracılığıyla yürütülür. Payların kayıtları ise Merkezi Kayıt Kuruluşu nezdinde tutulur. Aracı kurumlar, müşterilerinin yükümlülüklerini bu sisteme karşı yerine getirir.

Takas süresi "T+n" şeklinde ifade edilir. "T" işlem günüdür, "n" ise kaç iş günü sonra takasın tamamlanacağını gösterir. Borsa İstanbul pay piyasasında uzun süredir T+2, yani işlem gününden sonraki ikinci iş günü uygulanmaktadır. Borsa İstanbul, T+1'e geçişe yönelik değerlendirme süreci de başlatmıştır. Güncel takas süresini Borsa İstanbul'un resmî duyurularından kontrol etmelisin.

Örnek

T+2 kuralının geçerli olduğu bir dönemde pazartesi günü hisse satarsan, satış bedeli genellikle çarşamba günü çekilebilir hâle gelir. Araya resmî tatil girerse takas günü de ileri kayar.

Nelere dikkat etmeli?

  • Para çekme: Satış sonrası tutarın ne zaman çekilebileceği takas gününe bağlıdır.
  • Temettü ve haklar: Kâr payı gibi haklardan yararlanmak için payın ilgili tarihte hesabında olması gerekir; takas süresi bu tarihi etkiler.
  • Takas yükümlülüğü: Alım yaptıysan takas günü hesabında yeterli bakiye bulunmalıdır; aksi hâlde aracı kurum faiz uygulayabilir veya pozisyonunu kapatabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hisse sattığımda para neden hemen hesaba geçmiyor?

Çünkü işlem eşleşse de para ve pay aktarımı takas gününde tamamlanır. Bazı aracı kurumlar, takası beklenen tutarla yeni alım yapmana izin verebilir ama nakit çekiş takas gününe bağlıdır.

T+2 ne demek?

İşlemin, gerçekleştiği günden sonraki ikinci iş günü takasa bağlanması demektir. Hafta sonları ve resmî tatiller iş günü sayılmaz.

İlgili terimler

TakasbankTakasbank (İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.), Borsa İstanbul'da yapılan işlemlerin takasını gerçekleştiren, merkezi karşı taraf ve teminat yönetimi hizmeti sunan, bankacılık lisansına sahip takas kuruluşudur.Merkezi Kayıt Kuruluşu(Central Registry Agency)Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), Türkiye'de kaydileştirilmiş sermaye piyasası araçlarını ve bunlara bağlı hakları hak sahibi bazında elektronik ortamda kayıt altında tutan merkezi saklama kuruluşudur.Aracı Kurum(Brokerage Firm)Aracı kurum, Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin alarak yatırımcıların hisse, tahvil, fon ve türev ürün alım satım emirlerini borsaya ileten ve yatırım hizmetleri sunan şirkettir.Emir(Order)Emir, yatırımcının aracı kurum aracılığıyla bir menkul kıymeti belirli koşullarda almak ya da satmak için verdiği talimattır. Emirde araç, yön (alış/satış), miktar ve çoğunlukla fiyat bilgisi yer alır.Borsa İstanbul(Borsa Istanbul)Borsa İstanbul, Türkiye'nin tek borsası olarak hisse senedi, borçlanma aracı, türev ürün ve kıymetli maden işlemlerinin düzenli ve şeffaf biçimde yapıldığı organize piyasaları işleten anonim şirkettir.Risk Profili(Risk Profile)Risk profili, bir yatırımcının mali durumu, yatırım süresi, bilgi ve deneyimi ile kayıplara katlanma isteği birlikte değerlendirilerek ne kadar risk alabileceğini gösteren kişisel değerlendirmedir.

İlgili yazılar