Bankacılık & Sigorta Terimleri
Kısaca
Banka hesapları, kartlar, krediler ve sigorta terimleri.
Terimler
3D Secure3D Secure, internet alışverişlerinde kart sahibinin kimliğini kartı çıkaran banka üzerinden doğrulayan güvenlik protokolüdür. Ödeme sırasında SMS ile gelen tek kullanımlık şifre ya da mobil uygulama onayı istenir.Açık Bankacılık(Open Banking)Açık bankacılık, müşterinin açık rızasıyla banka hesap bilgilerinin ve ödeme başlatma yetkisinin güvenli API'ler aracılığıyla yetkili üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarla paylaşılmasını sağlayan modeldir.Ağır Hasarlı(Heavily Damaged)Ağır hasarlı, bir kaza ya da afet sonrası onarım maliyeti mevzuattaki eşiği aşan veya kritik parçaları zarar gören ve bu nedenle kayıtlarına ağır hasar bilgisi işlenen araç için kullanılan ifadedir.Akdi Faiz(Contractual Interest Rate)Akdi faiz, taraflar arasında yapılan sözleşmeyle (akit) kararlaştırılan faizdir. Kredi kartında, dönem borcunun tamamı son ödeme tarihine kadar ödenmediğinde kalan borca uygulanan faiz bu adla anılır.Akreditif(Letter of Credit)Akreditif, ithalatçının bankasının, ihracatçıya belirli belgeleri şartlara uygun şekilde ibraz etmesi karşılığında ödeme yapmayı taahhüt ettiği dış ticaret ödeme yöntemidir. Alıcı ve satıcı arasındaki güven sorununu bankanın güvencesiyle çözer.Alacak Sigortası(Trade Credit Insurance)Alacak sigortası, vadeli satış yapan bir işletmenin, alıcısının iflas etmesi ya da uzun süre ödeme yapmaması nedeniyle tahsil edemediği ticari alacaklarını poliçedeki oran ve limitler dahilinde güvence altına alan sigortadır.Alışveriş Kredisi(Shopping Loan)Alışveriş kredisi, mağazada veya internette ürün satın alırken ödeme anında başvurulup kullanılan ve tutarın doğrudan satıcıya ödendiği, taksitle geri ödenen bir tüketici kredisidir.Altın Hesabı(Gold Account)Altın hesabı, bankada gram cinsinden altın tutmanı sağlayan hesaptır. Fiziki altın taşımadan alım satım yapabilirsin; bakiyen gram olarak görünür ve değeri altın fiyatıyla birlikte değişir.Anapara(Principal)Anapara, borç alınan ya da yatırılan paranın faiz, vergi ve masraflar eklenmeden önceki asıl tutarıdır. Kredide bankadan aldığın parayı, mevduatta ise hesaba ilk yatırdığın tutarı ifade eder; faiz bu tutar üzerinden hesaplanır.Araç Rehni(Vehicle Lien)Araç rehni, özellikle taşıt kredilerinde kredi borcunun güvencesi olarak aracın kaydına alacaklı banka ya da finansman şirketi lehine konulan ve borç kapanana kadar devam eden rehindir.Ara Ödeme(Interim Payment)Ara ödeme, bir kredinin ödeme planında düzenli taksitlerin yanı sıra belirli aylarda yapılan daha yüklü ödemedir. Tutarı önceden planlanır ve kalan anaparayı hızla düşürerek diğer taksitlerin daha düşük olmasını sağlar.Ara Ödemeli Kredi(Balloon Payment Loan)Ara ödemeli kredi, düzenli aylık taksitlerin yanında belirli aylarda daha yüksek tutarlı ödemeler içeren bir kredi türüdür. Gelirleri dönemsel olarak artan kişi ve işletmelerin ödeme planını nakit akışına uydurmasını sağlar.Asgari Ödeme Tutarı(Minimum Payment)Asgari ödeme tutarı, kredi kartı dönem borcunun, kartın gecikmeye düşmemesi için son ödeme tarihine kadar ödenmesi gereken en düşük kısmıdır. Kalan borca faiz işlemeye devam eder.Aşkın Sigorta(Overinsurance)Aşkın sigorta, sigortalanan malın poliçedeki sigorta bedelinin, malın gerçek değerinden yüksek olmasıdır. Hasar anında sigorta şirketi yine yalnız gerçek zararı öder; fazla bedel sigortalıya ek kazanç sağlamaz.ATMATM (Automated Teller Machine), banka şubesine gitmeden kart, telefon ya da karekodla para çekme, para yatırma, havale, fatura ödeme gibi işlemleri 7/24 yapmayı sağlayan otomatik vezne makinesidir. Türkiye'de bankamatik olarak da bilinir.ATM Çekim Limiti(ATM Withdrawal Limit)ATM çekim limiti, bir kartla bir gün içinde ya da tek işlemde ATM'den çekilebilecek en yüksek nakit tutarıdır. Banka varsayılan bir sınır belirler, müşteri bu sınırı belirli aralıkta değiştirebilir.ATM Ücreti(ATM Fee)ATM ücreti, bir bankanın müşterisinin başka bir bankanın ATM'sinden para çekmesi ya da belirli işlemler yapması karşılığında alınan işlem bedelidir. Tutar bankaya, işleme ve karta göre değişir.Avans Faizi(Advance Rate)Avans faizi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın kısa vadeli avans işlemlerinde uyguladığı faiz oranıdır. Hukukta özellikle ticari işlerde temerrüt faizi hesabında esas alınabilen oran olarak bilinir.Avans Teminat Mektubu(Advance Payment Guarantee)Avans teminat mektubu, iş sahibinin yükleniciye işe başlamadan önce ödediği avansın geri alınabilmesini güvenceye alan banka garantisidir. Yüklenici işi yapmaz ya da avansı mahsup etmezse banka mektup tutarını iş sahibine öder.Bankacılık Kanunu(Banking Law)Bankacılık Kanunu, Türkiye'de bankaların kuruluşunu, faaliyetlerini, denetimini ve tasfiyesini düzenleyen 5411 sayılı kanundur. 2005'te yürürlüğe girmiştir ve BDDK ile TMSF'nin görev ve yetkilerini de belirler.Banka İflası(Bank Failure)Banka iflası, bir bankanın borçlarını ödeyemeyecek ya da faaliyetine devam edemeyecek duruma gelmesi ve düzenleyici kararla faaliyet izninin kaldırılarak çözümleme veya tasfiye sürecine girmesidir.Banka Kartı(Debit Card)Banka kartı, vadesiz hesaba bağlı olan ve hesaptaki parayla ATM'den para çekmeyi, alışveriş yapmayı ve ödeme yapmayı sağlayan karttır. Kredi kartından farkı, borçlanma yerine doğrudan kendi bakiyeni kullanmasıdır.Banka Masrafları(Bank Charges)Banka masrafları, bankaların hesap, kart, transfer, kredi ve diğer hizmetler için müşterilerden aldığı ücretlerin genel adıdır. Ücretlerin türleri mevzuatla belirlenir, tutarlar bankanın ücret tablosunda yayımlanır.Banka Referans Mektubu(Bank Reference Letter)Banka referans mektubu, bankanın müşterisiyle olan ilişkisini ve hesap geçmişini resmî olarak doğrulayan yazıdır. Vize, yurt dışı kira, ihale ya da yeni bir ticari ortaklık başvurusunda güvenilirlik kanıtı olarak istenebilir.Banka Sırrı(Bank Secrecy)Banka sırrı, bankaların müşterilerine ait hesap, işlem ve kişisel bilgileri gizli tutma yükümlülüğüdür. Türkiye'de 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ile düzenlenir; yalnızca kanunda sayılan yetkili mercilere ve istisnai durumlarda açıklanabilir.Banka Teyit Mektubu(Bank Confirmation Letter)Banka teyit mektubu, bir şirketin bankadaki hesap bakiyelerini, kredi borçlarını ve teminatlarını bankanın kendisinin doğruladığı yazıdır. Çoğunlukla bağımsız denetim sırasında denetçinin talebiyle hazırlanır.Basel Kriterleri(Basel Accords)Basel kriterleri, Basel Bankacılık Denetim Komitesi'nin bankaların ne kadar sermaye ve likidite tutması, riskleri nasıl ölçmesi gerektiğine dair belirlediği uluslararası standartlar bütünüdür.Batık Kredi(Bad Loan)Batık kredi, borçlunun geri ödeyemediği ve bankanın tahsil etme ihtimalini çok düşük gördüğü kredidir. Bankacılıkta genellikle takipteki ya da donuk alacak olarak sınıflanır ve zarar karşılığı ayrılır.BDDK(BRSA)BDDK, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun kısaltmasıdır. Türkiye'de bankaları ve finansal kiralama, faktoring, finansman şirketleri gibi kuruluşları düzenleyen, lisanslayan ve denetleyen bağımsız kamu kurumudur.Bekleme Süresi(Waiting Period)Bekleme süresi, sigorta poliçesi başladıktan sonra belirli teminatların geçerli olabilmesi için geçmesi gereken süredir. Bu süre içinde ortaya çıkan ilgili durumlar için sigorta şirketi ödeme yapmaz.Bekleyen İşlemler(Pending Transactions)Bekleyen işlemler, kartla yapılan ve banka tarafından onaylanmış ama henüz kesinleşip hesaba işlenmemiş harcamalardır. Bu tutarlar kullanılabilir limiti hemen düşürür, ancak ekstreye genellikle birkaç gün sonra yansır.BES Cayma(Pension Opt-Out)BES cayma, otomatik katılım sistemiyle bireysel emeklilik planına dahil edilen çalışanın, kanunda tanınan süre içinde sistemden çıkma hakkını kullanmasıdır. Cayma hâlinde ödenen katkı payları getirisiyle birlikte iade edilir.BES Fon Dağılımı(Pension Fund Allocation)BES fon dağılımı, bireysel emeklilik sistemindeki katkı paylarının ve birikimin hangi emeklilik fonlarına hangi oranlarla yatırılacağını gösteren tercihtir. Katılımcı bu dağılımı belirli kurallar çerçevesinde değiştirebilir.BIC Kodu(BIC Code)BIC kodu (Business Identifier Code), uluslararası finansal işlemlerde bankaları ve finansal kuruluşları tanımlayan 8 ya da 11 karakterli standart koddur. Günlük dilde SWIFT kodu olarak da bilinir.BIN Numarası(BIN Number)BIN numarası, banka ya da kredi kartı numarasının başındaki ve kartı çıkaran kuruluşu, kart markasını ve kart türünü gösteren ilk hanelerdir. Açılımı Bank Identification Number, yani banka tanımlama numarasıdır.Bireysel Emeklilik Sistemi(Private Pension System)Bireysel Emeklilik Sistemi (BES), kişilerin düzenli katkı paylarıyla emeklilik dönemleri için birikim yaptığı, birikimlerin emeklilik yatırım fonlarında değerlendirildiği ve devlet katkısıyla desteklenen gönüllü tasarruf sistemidir.Birikimli Hayat Sigortası(Savings Life Insurance)Birikimli hayat sigortası, sigortalının vefatı hâlinde lehtara teminat ödemesi yapan ve aynı zamanda ödenen primlerin bir kısmının belirli bir vade sonunda geri alınabilecek bir birikime dönüştüğü uzun vadeli hayat sigortasıdır.Birikim Hesabı(Savings Account)Birikim hesabı, düzenli ya da esnek biçimde para biriktirmek için açılan ve bakiyeye faiz işleten mevduat hesabıdır. Bankaya göre günlük faizli, kademeli ya da düzenli yatırım talimatlı türleri bulunur.BKM(Interbank Card Center)BKM, Bankalararası Kart Merkezi'nin kısaltmasıdır. Türkiye'deki bankaların ortaklığıyla kurulan ve kartlı ödemelerin bankalar arasında yönlendirilmesi, takası ve yerli kart şeması TROY gibi hizmetleri yürüten kuruluştur.Blokeli Hesap(Blocked Account)Blokeli hesap, içindeki paranın tamamı ya da bir kısmı üzerinde kullanım kısıtı (bloke) bulunan banka hesabıdır. Bloke; haciz, kredi teminatı, POS sözleşmesi, şüpheli işlem incelemesi ya da yasal bir karar gibi nedenlerle konabilir.Bloke Çözümü(Release of Blocked Funds)Bloke çözümü, bir banka hesabındaki, mevduattaki ya da üye işyeri alacağındaki kullanım kısıtının kaldırılarak paranın yeniden serbestçe kullanılabilir hâle gelmesidir. Blokenin nedenine göre borç ödemesi, süre dolması ya da kurum kararıyla gerçekleşir.Borçlu Cari Hesap(Overdraft Current Account)Borçlu cari hesap, bankanın bir işletmenin vadesiz hesabına tanıdığı ve bakiye yetersiz kaldığında belirlenen limite kadar eksi bakiyeyle işlem yapılmasına izin veren ticari kredi türüdür. Faiz yalnız kullanılan tutar ve süre için işler.Borç Kapatma Kredisi(Debt Consolidation Loan)Borç kapatma kredisi, kredi kartı ve diğer kredi borçlarını tek seferde kapatmak için alınan ve borçları tek bir taksit planında birleştiren yeni bir kredidir.Borç Transferi(Balance Transfer)Borç transferi, bir kredi kartı ya da bankadaki borcun daha düşük maliyetli başka bir karta veya krediye taşınarak kapatılmasıdır; amaç faiz yükünü azaltmak ve ödemeyi kolaylaştırmaktır.BSMV(BITT)BSMV, yani Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi, bankaların, sigorta şirketlerinin ve bazı finans kuruluşlarının yaptıkları işlemler nedeniyle lehlerine aldıkları faiz, komisyon ve benzeri tutarlar üzerinden alınan vergidir.ChargebackChargeback (ters ibraz), kart sahibinin itirazı üzerine kartı çıkaran bankanın, kart ağının kuralları çerçevesinde bir işlemin tutarını işyerinin bankasından geri istemesidir. Dolandırıcılık, teslim edilmeyen ürün gibi durumlarda başvurulur.CVVCVV (Card Verification Value), kredi ve banka kartlarının üzerinde basılı olan ve kart yanında olmadan yapılan ödemelerde kartın gerçekten elinde olduğunu doğrulayan güvenlik kodudur. Genellikle kartın arkasında üç hane olarak yer alır.Çek(Check)Çek, bir kişinin (keşideci) bankasına, hesabındaki paradan belirli bir tutarı çeki ibraz eden kişiye ya da çekte adı yazılı lehtara ödemesi için verdiği yazılı ve kayıtsız şartsız ödeme talimatıdır.Çek Hesabı(Checking Account)Çek hesabı, bir kişi ya da şirketin bankadan çek karnesi alarak ödeme yapabilmesi için açılan vadesiz hesaptır. Çek keşide edildiğinde bedel bu hesaptan ödenir, karşılık yoksa yasal sonuçlar doğar.Çek Karnesi(Checkbook)Çek karnesi, bankanın çek hesabı açtığı müşterisine verdiği, üzerinde hesap ve banka bilgileri ile karekod bulunan, seri numaralı boş çek yapraklarından oluşan defterdir. Hesap sahibi ödemelerini bu yapraklara çek düzenleyerek yapar.Çek Tahsili(Check Collection)Çek tahsili, hamilin elindeki çekin bedelini muhatap bankadan nakit olarak alması ya da çeki kendi bankasına vererek bedelinin hesabına aktarılmasını sağlaması işlemidir.Çek Takası(Check Clearing)Çek takası, farklı bankalara ait çeklerin bankalar arası bir sistemde karşılıklı olarak hesaplaşılıp tahsil edilmesi işlemidir. Hamil çeki kendi bankasına verir, banka çeki takas sistemi üzerinden muhatap bankaya ibraz eder.Çeyiz Hesabı(Dowry Account)Çeyiz hesabı, gençlerin evlilik masrafları için bankada düzenli birikim yaptığı ve şartlar sağlandığında birikimin bir kısmına devlet katkısı eklenen özel bir tasarruf hesabıdır. Katkı, birikim süresi ve kanundaki koşullara bağlıdır.Değer Kaybı Tazminatı(Diminished Value Claim)Değer kaybı tazminatı, bir trafik kazasında hasar gören aracın onarıldıktan sonra bile ikinci el piyasada değerinin düşmesi nedeniyle, kusurlu tarafın trafik sigortasından talep edilebilen ek tazminattır.Değişken Faizli Kredi(Variable Rate Loan)Değişken faizli kredi, faiz oranının vade boyunca sabit kalmadığı; belirli dönemlerde bir gösterge faize ya da endekse göre yeniden belirlendiği ve taksitlerin buna göre değişebildiği kredidir.Dekont(Receipt)Dekont, bir banka ya da ödeme kuruluşunun para transferi, para yatırma, çekme veya ödeme gibi tek bir işlemin yapıldığını belgeleyen resmî işlem belgesidir. Tarih, tutar, gönderen, alıcı ve açıklama bilgilerini içerir.Devlet Katkısı(State Contribution)Devlet katkısı, Bireysel Emeklilik Sistemi'ndeki katılımcıların ödedikleri katkı paylarına devletin belirli bir oranda yaptığı ek ödemedir. Ayrı bir hesapta tutulur ve sistemde kalma süresine göre hak kazanılır.Dijital Banka(Digital Bank)Dijital banka, mevduat toplama ve kredi verme gibi bankacılık faaliyetlerini fiziksel şube açmadan, ağırlıklı olarak mobil uygulama ve internet gibi elektronik kanallar üzerinden yürüten lisanslı bankadır.Dijital Bankacılık(Digital Banking)Dijital bankacılık, para transferi, hesap açma, kredi başvurusu ve ödeme gibi bankacılık işlemlerinin şubeye gitmeden internet, mobil uygulama ve diğer elektronik kanallar üzerinden yapılmasıdır.Dijital Cüzdan(Digital Wallet)Dijital cüzdan, banka kartı bilgilerini, elektronik para bakiyesini ya da diğer ödeme araçlarını telefonda veya bir uygulamada saklayarak temassız, online ya da QR kodla ödeme yapmayı sağlayan dijital araçtır.
0