İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

t-Testi Nedir?

İngilizce: T-Test

Yayın: · Son güncelleme:

t-Testi Nedir? Kısaca

t-testi, bir grubun ortalamasının belirli bir değerden ya da iki grubun ortalamalarının birbirinden istatistiksel olarak anlamlı biçimde farklı olup olmadığını sınamak için kullanılan, Student t dağılımına dayanan bir hipotez testidir.

t-Testi nedir?
İçindekiler
  1. t-testi nedir?
  2. Türleri
  3. Örnek
  4. Varsayımlar ve dikkat edilecekler

t-testi, ortalamalar arasındaki farkın gerçek mi yoksa tesadüfi mi olduğunu anlamaya yarayan en yaygın istatistiksel testlerden biridir. Adını dayandığı Student t dağılımından alır.

t-testi nedir?

İki grubun ortalamaları neredeyse hiçbir zaman tam olarak eşit çıkmaz. t-testi, gözlenen farkın verideki doğal dalgalanmaya göre ne kadar büyük olduğunu ölçer. Bunun için ortalamalar arasındaki farkı, farkın standart hatasına böler. Sonuçta elde edilen t değeri büyüdükçe farkın tesadüfle açıklanması zorlaşır ve buna karşılık gelen p değeri küçülür.

Türleri

Tür Ne zaman kullanılır?
Tek örneklem t-testi Bir grubun ortalaması belirli bir değerden farklı mı?
Bağımsız iki örneklem t-testi Birbirinden bağımsız iki grubun ortalamaları farklı mı?
Eşleştirilmiş t-testi Aynı kişilerin önce-sonra ölçümleri farklı mı?

Grupların varyansları belirgin biçimde farklıysa bağımsız örneklem testinin Welch düzeltmeli sürümü tercih edilir.

Örnek

Varsayımsal bir okulda iki farklı öğretim yöntemi deneniyor. A yöntemiyle çalışan 30 öğrencinin sınav ortalaması 72, B yöntemiyle çalışan 30 öğrencinin ortalaması 68. Bağımsız iki örneklem t-testi, bu 4 puanlık farkın gruplardaki puan dağınıklığı göz önüne alındığında anlamlı olup olmadığını söyler. p değeri 0,05'in altında çıkarsa fark genellikle istatistiksel olarak anlamlı kabul edilir.

Varsayımlar ve dikkat edilecekler

  • Veriler sürekli ölçekte olmalıdır.
  • Her grupta veriler yaklaşık normal dağılım göstermelidir; örneklem büyüdükçe bu varsayım daha az kritik hâle gelir.
  • Gözlemler bağımsız olmalıdır (eşleştirilmiş testte çiftler hariç).
  • Üç veya daha fazla grubu karşılaştırmak için art arda t-testi yapmak hata riskini artırır; bu durumda ANOVA kullanılır.
  • İstatistiksel anlamlılık, farkın pratikte önemli olduğu anlamına gelmez; etki büyüklüğüne de bakılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

t-testi ile ANOVA arasındaki fark nedir?

t-testi en fazla iki grubun ortalamasını karşılaştırır. ANOVA ise üç veya daha fazla grubun ortalamalarını tek seferde karşılaştırır ve çoklu t-testi yapmanın yol açacağı hata birikimini önler.

Eşleştirilmiş t-testi ne zaman kullanılır?

Aynı kişiler veya birimler iki farklı koşulda ölçüldüğünde kullanılır. Örneğin bir eğitim programından önce ve sonra aynı çalışanların performans puanlarının karşılaştırılması eşleştirilmiş t-testine uygundur.

İlgili terimler

Hipotez Testi(Hypothesis Testing)Hipotez testi, bir kitle hakkındaki iddianın örneklem verisiyle ne kadar uyumlu olduğunu değerlendiren istatistiksel karar verme yöntemidir. Sıfır hipotezi ve alternatif hipotez kurulur, test istatistiği ve p değeri hesaplanır, sonuca belirlenen anlamlılık düzeyine göre karar verilir.p Değeri(P-Value)p değeri, sıfır hipotezi doğru kabul edildiğinde, gözlenen sonucun ya da ondan daha uç bir sonucun ortaya çıkma olasılığıdır. Küçük p değeri, verinin sıfır hipoteziyle uyumsuz olduğuna işaret eder; ancak hipotezin doğru olma olasılığını göstermez.ANOVA(Analysis of Variance)ANOVA (varyans analizi), üç veya daha fazla grubun ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olup olmadığını, gruplar arası değişkenliği grup içi değişkenlikle karşılaştırarak sınayan bir hipotez testi yöntemidir.İstatistiksel Anlamlılık(Statistical Significance)İstatistiksel anlamlılık, bir çalışmada gözlenen fark ya da ilişkinin, sıfır hipotezi doğru olsaydı yalnızca şansla ortaya çıkmasının düşük bir olasılık olduğu durumu ifade eder. Genellikle p değerinin önceden belirlenen anlamlılık düzeyinin altında olmasıyla tanımlanır.Örneklem(Sample)Örneklem, bir araştırmada incelenmek istenen kitlenin tamamı yerine, onu temsil etmesi amacıyla seçilen alt gruptur. Örneklemden elde edilen sonuçlar, istatistiksel yöntemlerle kitlenin geneline genellenir.Normal Dağılım(Normal Distribution)Normal dağılım (Gauss dağılımı), ortalama etrafında simetrik, çan biçimli bir eğriyle gösterilen sürekli olasılık dağılımıdır. Ortalama ve standart sapma ile tamamen tanımlanır; değerlerin çoğu ortalamaya yakın toplanır, uçlara doğru seyrekleşir.