İçeriğe geç
parazade
Kripto

Taproot Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

Taproot Nedir? Kısaca

Taproot, Kasım 2021'de etkinleştirilen ve Bitcoin'e Schnorr imzalarını ve daha esnek harcama koşullarını getiren soft fork güncellemesidir. Karmaşık işlemleri daha verimli ve daha gizli hâle getirmeyi amaçlar.

Taproot nedir?
İçindekiler
  1. Taproot nedir?
  2. Neden önemli?
  3. Nelere dikkat etmeli?

Taproot, Bitcoin'de Kasım 2021'de etkinleştirilen bir soft fork güncellemesidir. BIP-340, BIP-341 ve BIP-342 önerilerinden oluşur. SegWit'ten sonra Bitcoin protokolündeki en kapsamlı değişikliklerden biri olarak görülür.

Taproot nedir?

Taproot üç temel yenilik getirdi:

  • Schnorr imzaları: ECDSA'ya alternatif bir imza yöntemi. Birden fazla imzanın tek bir imza gibi birleştirilmesine olanak tanır.
  • Taproot harcama yapısı: Bir adres, basit bir anahtarla ya da gizli tutulan alternatif koşullarla harcanabilir.
  • Tapscript: Bitcoin'in komut diline gelecekte eklenecek özellikler için daha esnek bir zemin.

Neden önemli?

Örneğin üç kişinin ortak kontrol ettiği çoklu imzalı bir cüzdan düşünelim. Taproot öncesinde böyle bir harcama zincirde açıkça çoklu imza olarak görünürdü. Taproot ile taraflar anlaşırsa işlem, tek kişilik sıradan bir ödemeden ayırt edilemeyecek şekilde yapılabilir. Bu, hem veri boyutunu hem de ücreti azaltabilir, gizliliği artırır. Kullanılmayan alternatif koşullar zincirde açığa çıkmaz.

Taproot adresleri "bc1p" ile başlar (Bech32m biçimi). Güncelleme, sonradan ortaya çıkan Ordinals gibi yöntemlerin teknik zeminini de oluşturdu.

Nelere dikkat etmeli?

Taproot'un faydaları ancak cüzdanlar ve hizmetler onu desteklediğinde ortaya çıkar. Bazı eski platformlar "bc1p" adreslerine gönderim yapmayı desteklemeyebilir. Gönderimden önce karşı tarafın bu adres türünü kabul ettiğinden emin ol. Taproot gizliliği artırır ama Bitcoin'i anonim yapmaz; işlemler hâlâ herkese açık zincirde izlenebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Taproot için cüzdanımı değiştirmem gerekir mi?

Zorunlu değildir; eski adreslerin geçerliliğini korur. Taproot özelliklerini kullanmak istersen cüzdanının bu adres türünü desteklemesi gerekir.

Taproot Bitcoin'e akıllı sözleşme getirdi mi?

Ethereum'daki gibi genel amaçlı akıllı sözleşmeler getirmedi. Ancak karmaşık harcama koşullarını daha verimli ve gizli biçimde tanımlamayı kolaylaştırdı.

İlgili terimler

BitcoinBitcoin (BTC), 2009'da Satoshi Nakamoto takma adlı kişi ya da grup tarafından başlatılan, merkezi bir otoriteye bağlı olmadan iş ispatı ile çalışan ve toplam arzı 21 milyonla sınırlı olan ilk kripto paradır.SegWit(Segregated Witness)SegWit (Segregated Witness), 2017'de etkinleştirilen ve Bitcoin işlemlerindeki imza verisini ana işlem verisinden ayıran bir soft fork güncellemesidir. İşlem şekil değiştirme sorununu çözdü ve blok kapasitesini artırdı.Soft ForkSoft fork, blokzincir kurallarının sıkılaştırıldığı ve geriye uyumlu olan protokol değişikliğidir; güncellenmemiş düğümler yeni kurallara uygun blokları hâlâ geçerli kabul ettiği için zincir genellikle bölünmez.Ordinals(Bitcoin Ordinals)Ordinals, Bitcoin'in en küçük birimi olan her satoshiye sıra numarası veren ve bu satoshileri izlenebilir hâle getiren bir protokoldür. Bu numaralandırma sayesinde tek tek satoshilere veri yazılıp Bitcoin üzerinde NFT benzeri dijital varlıklar oluşturulabilir.BIP(Bitcoin Improvement Proposal)BIP (Bitcoin Improvement Proposal), Bitcoin protokolüne, yazılımına ya da ilgili standartlara değişiklik önermek için kullanılan teknik tasarım belgesidir. SegWit, Taproot ve cüzdan kurtarma ifadeleri BIP'lerle tanımlanmıştır.Çoklu İmza(Multisignature)Çoklu imza (multisignature, multisig), bir kripto cüzdanından işlem yapılabilmesi için tek bir özel anahtar yerine, önceden belirlenmiş sayıda farklı anahtarın imzasının gerekli olduğu güvenlik düzenidir.