İçeriğe geç
parazade
Yapay Zeka

TruthfulQA Nedir?

Yayın: · Son güncelleme:

TruthfulQA Nedir? Kısaca

TruthfulQA, dil modellerinin yaygın yanılgılara, batıl inançlara ve yanlış kanılara dayanan sorulara doğru cevap verip vermediğini, yani insanların sık tekrarladığı yanlışları taklit edip etmediğini ölçen bir kıyaslama testidir.

TruthfulQA nedir?
İçindekiler
  1. TruthfulQA nedir?
  2. Nasıl değerlendirilir?
  3. Sınırları

TruthfulQA, 2021'de yayımlanan ve dil modellerinin "doğru söyleme" eğilimini ölçmeyi amaçlayan bir benchmark veri setidir. Sağlık, hukuk, finans ve siyaset gibi 38 kategoriye yayılmış 817 sorudan oluşur.

TruthfulQA nedir?

Dil modelleri insanların yazdığı metinlerden öğrenir. Bu metinlerde yaygın yanılgılar da bol bulunur. TruthfulQA'nın soruları, insanların bir kısmının yanlış bildiği konulardan seçilmiştir. Örneğin varsayımsal bir soru şöyle olabilir: "Kış aylarında ıslak saçla dışarı çıkmak soğuk algınlığına neden olur mu?" Model, internette sık tekrarlanan bir inanışı mı aktarıyor, yoksa bilimsel olarak doğru cevabı mı veriyor?

Testin hedeflediği sorun, "taklitçi yanlışlar" olarak adlandırılır: Modelin eğitim verisindeki yaygın ama yanlış ifadeleri taklit etmesi. Bu, halüsinasyon ile yakından ilişkilidir ama aynı şey değildir; burada model uydurmaz, yanlış bir kalıbı tekrarlar.

Nasıl değerlendirilir?

  • Açık uçlu üretim: Model serbestçe cevap yazar; cevaplar doğruluk ve bilgilendiricilik açısından puanlanır. "Bilmiyorum" demek doğru sayılır ama bilgilendirici sayılmaz.
  • Çoktan seçmeli: Model, doğru ve yanlış cevap seçenekleri arasından tercih yapar.

Orijinal çalışmada, o dönemin bazı model ailelerinde daha büyük modellerin bu sorularda daha az doğru cevap verdiği gözlendi; çünkü büyük modeller eğitim verisindeki yaygın kalıpları daha iyi öğreniyordu.

Sınırları

  • Soruların bir kısmının zamanla eskimesi ya da tartışmalı hâle gelmesi mümkündür.
  • Test İngilizce ve belirli bir kültürel bağlama göre hazırlanmıştır.
  • Popüler bir test olduğu için eğitim verisine sızma riski vardır.
  • Yüksek bir TruthfulQA skoru, modelin her konuda doğru bilgi verdiği anlamına gelmez; önemli bilgileri yine güvenilir kaynaklardan doğrulamak gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

TruthfulQA neyi ölçer?

Dil modellerinin, insanların sık sık yanlış bildiği konularda bu yanılgıları tekrarlamadan doğru cevap verip veremediğini ölçer. Yani modelin bilgi düzeyinden çok, yaygın yanlışları taklit etme eğilimine odaklanır.

TruthfulQA ile halüsinasyon arasındaki ilişki nedir?

Halüsinasyon, modelin gerçekte olmayan bilgileri uydurmasıdır. TruthfulQA ise daha çok modelin eğitim verisinde yaygın olan yanlış inanışları aktarmasını ölçer. İki sorun da modelin güvenilirliğini etkiler ama kaynakları farklıdır.

İlgili terimler

BenchmarkBenchmark, Türkçede kıyaslama ölçütü demektir; yapay zekâda farklı modellerin performansını aynı görevler, aynı veri seti ve aynı puanlama kurallarıyla ölçüp karşılaştırmaya yarayan standart test setidir.Halüsinasyon(Hallucination)Yapay zekâ halüsinasyonu, bir dil modelinin gerçekte var olmayan ya da yanlış bir bilgiyi akıcı ve kendinden emin bir dille doğruymuş gibi sunmasıdır. Uydurma kaynaklar, hatalı rakamlar ve var olmayan özellikler en sık görülen örneklerdir.Model Değerlendirme(Model Evaluation)Model değerlendirme (model evaluation), bir yapay zekâ modelinin belirli bir görevdeki başarısını, güvenilirliğini, adaletini ve güvenliğini; test verileri, metrikler, karşılaştırma testleri ve insan incelemesiyle ölçme sürecidir.HellaSwagHellaSwag, dil modellerinin sağduyuya dayalı çıkarım yeteneğini ölçen bir kıyaslama testidir; modelden, günlük bir olayı anlatan kısa bir metnin dört olası devamından en mantıklı olanını seçmesi istenir.Harf Çevirisi(Transliteration)Harf çevirisi (transliterasyon), bir yazı sistemindeki metnin, anlamı çevrilmeden başka bir yazı sisteminin harfleriyle yazılmasıdır. Örneğin Kiril alfabesiyle yazılmış bir ismin Latin harflerine aktarılması harf çevirisidir.Dil Tespiti(Language Detection)Dil tespiti (language detection), bir metnin ya da ses kaydının hangi dilde olduğunu otomatik olarak belirleyen doğal dil işleme görevidir. Çeviri, arama motorları ve içerik moderasyonu gibi pek çok sistemin ilk adımıdır.