Tahakkuk Esası Nedir?
İngilizce: Accrual Basis
Yayın: · Son güncelleme:
Tahakkuk Esası Nedir? Kısaca
Tahakkuk esası, gelir ve giderlerin nakit tahsil ya da ödeme anına bakılmaksızın, kazanıldıkları veya yapıldıkları döneme kaydedildiği muhasebe yaklaşımıdır; işletmenin dönem performansını daha doğru gösterir.
Tahakkuk esası, bir gelirin kazanıldığı, bir giderin de yapıldığı anda muhasebeye kaydedilmesidir. Paranın ne zaman tahsil edildiği ya da ödendiği kaydın zamanını belirlemez. Bilanço esasına göre defter tutan işletmeler ve finansal raporlama standartları bu yaklaşımı kullanır.
Tahakkuk esası nedir?
Bu yöntemde soru "Para ne zaman geldi?" değil, "Gelir ne zaman kazanıldı?" sorusudur. Örneğin vadeli bir satışta satış faturası kesildiği anda gelir kaydedilir, karşılığında bir alacak oluşur. Para üç ay sonra gelse bile gelir satışın yapıldığı döneme aittir.
Tahakkuk esası, dönemsellik ilkesinin pratikteki uygulamasıdır: her döneme kendi gelir ve gideri yüklenir.
Tahakkuk esası ile nakit esası farkı
| Durum | Tahakkuk esası | Nakit esası |
|---|---|---|
| Vadeli satış yapıldı | Satış anında gelir | Tahsilatta gelir |
| Kira peşin ödendi (12 ay) | Her aya bölünür | Ödeme anında gider |
| Çalışan maaşı ay sonunda hak edildi | O ay gider | Ödendiği gün gider |
Örnek
Varsayımsal bir şirket aralıkta 100.000 TL'lik hizmet verip ödemeyi şubatta alıyor. Tahakkuk esasında gelir aralığa, yani o yıla yazılır. Nakit esasında ise gelir şubata, bir sonraki yıla kayardı.
Nelere dikkat etmeli?
Tahakkuk esasında kâr eden bir şirketin kasası boş olabilir; çünkü satışların parası henüz tahsil edilmemiş olabilir. Bu yüzden kâr ile birlikte nakit akış tablosuna ve alacakların tahsil süresine de bakmak gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tahakkuk esası neden tercih edilir?
Gelir ve giderleri ait oldukları döneme bağladığı için işletmenin gerçek performansını daha doğru gösterir. Finansal raporlama standartları da bu esası temel alır.
Tahakkuk esasında kâr varken nakit neden olmayabilir?
Satışlar vadeli yapılmışsa gelir kaydedilir ama para henüz gelmemiştir. Bu durumda kâr görünür, fakat kasada ya da bankada aynı tutar bulunmaz.