Girişimcilik & İş Dünyası Terimleri – Sayfa 7
446 terim
Terimler
Şirket Merkezi(Headquarters)Şirket merkezi, bir şirketin ana sözleşmesinde gösterilen ve ticaret siciline tescil edilen yasal yerleşim yeridir; tebligat, vergi dairesi, sicil ve yetkili mahkeme bu adrese göre belirlenir.Şirket Müdürü(Company Manager)Şirket müdürü, özellikle limited şirketlerde şirketi yöneten ve dışarıya karşı temsil eden kişidir. Şirket sözleşmesiyle ya da ortaklar kurulu kararıyla atanır; Türk Ticaret Kanunu'na göre en az bir ortağın müdürlük yetkisine sahip olması gerekir.Şirket Türleri(Types of Companies)Şirket türleri, Türk Ticaret Kanunu'nda sayılan kollektif, komandit, anonim, limited şirket ve kooperatif ile gerçek kişinin kurduğu şahıs işletmesinden oluşan işletme biçimleridir.Şube(Branch)Şube, bir işletmenin merkezine bağlı olan ama belirli ölçüde bağımsız olarak ticari faaliyet yürüten, ayrı bir tüzel kişiliği bulunmayan birimidir. Bankacılıkta ise bankanın müşterilere hizmet verdiği yerel birimidir.Tacir(Merchant)Tacir, Türk Ticaret Kanunu'na göre bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten gerçek kişi ile ticaret şirketleri gibi tüzel kişilerdir. Tacir olmak, özel yükümlülükler ve daha sıkı kurallar getirir.Tacir Sıfatı(Merchant Status)Tacir sıfatı, bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten gerçek kişiye ve ticaret şirketleri gibi tüzel kişilere Türk Ticaret Kanunu'nun tanıdığı hukuki statüdür. Bu sıfat iflas, ticaret siciline kayıt ve defter tutma gibi yükümlülükler getirir.Tag-Along(Tag-Along Right)Tag-along (birlikte satma hakkı), çoğunluk ortağın ya da belirli ortakların paylarını üçüncü bir kişiye satması hâlinde, azınlık ortaklara da paylarını aynı fiyat ve şartlarla bu satışa dahil etme hakkı veren sözleşme hükmüdür.Tahkim(Arbitration)Tahkim, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı devlet mahkemeleri yerine, kendi seçtikleri bir ya da birden fazla hakeme çözdürmeyi kararlaştırdıkları özel yargılama yoludur. Hakem kararı taraflar için bağlayıcıdır.Takım Oluşturma(Team Building)Takım oluşturma, bir ekipteki kişiler arasında güven, iletişim ve iş birliğini güçlendirmek için yapılan planlı etkinlik ve çalışmaların bütünüdür. İngilizcede team building olarak geçer.TAM SAM SOMTAM SAM SOM, bir girişimin pazarını üç katmanda gösteren yöntemdir. TAM toplam pazarı, SAM ürününüzün gerçekten hitap edebildiği kısmı, SOM ise belirli bir sürede ele geçirmeyi hedeflediğiniz gerçekçi payı ifade eder.Tasarım Merkezi(Design Center)Tasarım merkezi, 5746 sayılı Kanun'a göre belirli personel ve organizasyon şartlarını sağlayan şirketlerin ürün ve hizmet tasarımı için kendi bünyesinde kurduğu ve Bakanlıktan belge aldığı birimdir.Tasarım Odaklı Düşünme(Design Thinking)Tasarım odaklı düşünme (design thinking), problemleri kullanıcının gerçek ihtiyaçlarından yola çıkarak empati, tanımlama, fikir üretme, prototipleme ve test adımlarıyla çözmeyi öneren insan merkezli bir yaklaşımdır.Tasfiye(Liquidation)Tasfiye, bir şirket ya da işletme sona erdirilirken varlıklarının paraya çevrildiği, alacaklarının toplandığı, borçlarının ödendiği ve kalan tutarın ortaklara dağıtıldığı kapanış sürecidir.Tasfiye Memuru(Liquidator)Tasfiye memuru, sona eren bir şirketin tasfiye sürecini yürüten kişidir. Şirketin devam eden işlerini bitirir, alacaklarını tahsil eder, varlıklarını paraya çevirir, borçlarını öder ve kalan tutarı ortaklara dağıtarak şirketin sicilden silinmesini sağlar.Taşeron(Subcontractor)Taşeron, bir işin belirli bir bölümünü asıl işverenden alarak kendi işçileriyle yürüten firma ya da kişidir. İş hukukundaki adı alt işverendir; asıl işveren, taşeron işçilerine karşı kanunda belirtilen ölçüde birlikte sorumludur.Tedarik Zinciri Yönetimi(Supply Chain Management)Tedarik zinciri yönetimi, bir ürünün hammaddeden son müşteriye ulaşana kadar geçtiği tedarik, üretim, depolama ve dağıtım aşamalarındaki malzeme, bilgi ve para akışının uçtan uca planlanması ve koordine edilmesidir.Teklif Mektubu(Offer Letter)Teklif mektubu, işverenin seçtiği adaya pozisyonu, ücreti, yan hakları ve başlama tarihini yazılı olarak bildirdiği belgedir. Aday kabul ettikten sonra genellikle ayrıntılı iş sözleşmesi imzalanır.Teknik Mülakat(Technical Interview)Teknik mülakat, adayın pozisyonun gerektirdiği alan bilgisini ve bu bilgiyi uygulama becerisini ölçen görüşmedir. Yazılımda kodlama ve sistem tasarımı, mühendislikte hesap ve tasarım, finansta modelleme soruları içerebilir.Teknopark(Technology Park)Teknopark, Türkiye'de 4691 sayılı Kanun'a göre kurulan, üniversite ya da araştırma kurumlarıyla bağlantılı ve Ar-Ge, yazılım ve teknoloji şirketlerine vergi avantajları sunan teknoloji geliştirme bölgesidir.Tek Kişilik Şirket(Single-Member Company)Tek kişilik şirket, tek bir kişinin sahip olduğu işletmedir. Türkiye'de bu ifade hem şahıs şirketi için hem de Türk Ticaret Kanunu'na göre tek ortakla kurulabilen limited ve anonim şirketler için kullanılır; sorumluluk ve vergi kuralları türe göre değişir.Tek Satıcılık Sözleşmesi(Exclusive Distribution Agreement)Tek satıcılık sözleşmesi, bir üretici ya da tedarikçinin ürünlerini belirli bir bölgede yeniden satılmak üzere yalnız bir dağıtıcıya sattığı, dağıtıcının ise ürünleri kendi adına ve hesabına sattığı sözleşmedir. Münhasır distribütörlük olarak da anılır.Telif Hakkı(Copyright)Telif hakkı, kitap, müzik, film, yazılım ya da fotoğraf gibi özgün bir fikir ve sanat eserini yaratan kişiye, eserinin nasıl kullanılacağına karar verme ve bundan gelir elde etme yetkisi veren yasal haktır.Term SheetTerm sheet, bir yatırım turunda yatırımcı ile girişim arasında anlaşılan temel şartları, yani değerlemeyi, yatırım tutarını, payları ve yatırımcı haklarını özetleyen, çoğu maddesi bağlayıcı olmayan ön belgedir.Ticaret Hukuku(Commercial Law)Ticaret hukuku, ticari işletmeleri, tacirleri, ticaret şirketlerini, kıymetli evrakı ve ticari işlemleri düzenleyen özel hukuk dalıdır. Türkiye'de temel kaynağı 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'dur.Ticaret Odası(Chamber of Commerce)Ticaret odası, bir ilde faaliyet gösteren tacirlerin üye olduğu, kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşudur; sicil işlerini yürütür, belge verir ve üyelerinin ortak çıkarlarını temsil eder.Ticaret Odası Kaydı(Chamber of Commerce Registration)Ticaret odası kaydı, tacir sayılan gerçek ve tüzel kişilerin bulundukları yerdeki ticaret ya da ticaret ve sanayi odasına üye olarak kaydolmasıdır; 5174 sayılı Kanun'a göre zorunludur.Ticaret Sicili(Trade Registry)Ticaret sicili, tacirlerin ve şirketlerin kuruluş, unvan, sermaye, yetkili ve tasfiye gibi önemli bilgilerinin resmî olarak kaydedildiği ve kamuya açıklandığı sicildir. Ticaret ve sanayi odaları bünyesindeki ticaret sicili müdürlüklerince tutulur.Ticaret Sicil Gazetesi(Trade Registry Gazette)Ticaret Sicil Gazetesi, ticaret siciline tescil edilen şirket kuruluşu, unvan, adres, sermaye, yönetici ve tasfiye gibi bilgilerin kamuya duyurulduğu resmî ilan gazetesidir.Ticaret Unvanı(Trade Name)Ticaret unvanı, bir tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemleri yaptığı ve belgeleri imzaladığı, ticaret siciline tescil edilen resmî addır; marka ya da tabela adından farklıdır.Ticari İşletme(Commercial Enterprise)Ticari işletme, Türk Ticaret Kanunu'na göre esnaf işletmesi sınırını aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen faaliyetlerin devamlı ve bağımsız biçimde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletmeyi kendi adına işleten kişi tacir sayılır.Ticari Sır(Trade Secret)Ticari sır, bir işletmeye rekabet avantajı sağlayan, herkesçe bilinmeyen ve gizli tutulması için önlem alınan bilgidir. Üretim formülleri, müşteri listeleri, maliyet ve fiyat bilgileri ile iş yöntemleri bu kapsama girebilir.Ticari Sözleşme(Commercial Contract)Ticari sözleşme, en az bir tarafının ticari işletmesiyle ilgili olarak yaptığı, mal ya da hizmet alım satımı, tedarik, bayilik, lisans gibi ticari işleri düzenleyen sözleşmedir. Türk Ticaret Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu birlikte uygulanır.Ticari Temsilci(Commercial Representative)Ticari temsilci, işletme sahibinin ticari işletmeyi yönetmek ve işletmeyle ilgili işlemlerde onun ticaret unvanı altında imza atmak üzere açıkça ya da örtülü olarak yetkilendirdiği kişidir. Türk Borçlar Kanunu'nun 547. ve devamı maddelerinde düzenlenir.Ticari Vekil(Commercial Agent)Ticari vekil, ticari temsilci olmaksızın bir ticari işletmenin tamamını yönetmek ya da işletmede belirli işleri yürütmek üzere işletme sahibi tarafından yetkilendirilen ve onun adına hareket eden kişidir.Tohum Yatırım(Seed Funding)Tohum yatırım (seed funding), bir girişimin fikir ya da ilk ürün aşamasında; ürünü geliştirmek, ekibi kurmak ve pazarı test etmek için genellikle ortaklık payı karşılığında topladığı ilk dış finansmandır.Toplam Kalite Yönetimi(Total Quality Management)Toplam kalite yönetimi (TKY), kaliteyi yalnız kontrol biriminin işi olarak değil, tüm çalışanların ve tüm süreçlerin ortak sorumluluğu olarak gören; müşteri odaklılık ve sürekli iyileştirmeye dayanan yönetim anlayışıdır.Toplu İşten Çıkarma(Mass Layoff)Toplu işten çıkarma, işverenin ekonomik, teknolojik, yapısal ya da benzeri işletme gerekleri nedeniyle bir ay içinde kanunda belirtilen sayıda işçinin sözleşmesini feshetmesidir. İş Kanunu'nun 29. maddesinde özel usule bağlanmıştır.Toplu İş Sözleşmesi(Collective Bargaining Agreement)Toplu iş sözleşmesi, yetkili işçi sendikası ile işveren sendikası ya da sendika üyesi olmayan işveren arasında yapılan, iş sözleşmelerinin kuruluşu, içeriği ve sona ermesine ilişkin hükümleri düzenleyen sözleşmedir. Kısaca TİS olarak anılır.TractionTraction, bir girişimin ürününün pazarda gerçek bir karşılık bulduğunu gösteren ölçülebilir ilerlemedir. Gelir, ödeme yapan müşteri sayısı, aktif kullanıcı ve büyüme hızı en sık bakılan traction göstergeleridir.TÜBİTAK 1507(TUBITAK 1507 Program)TÜBİTAK 1507, KOBİ'lerin ilk Ar-Ge projelerini desteklemek için TÜBİTAK tarafından yürütülen ve proje bütçesinin bir kısmını hibe olarak karşılayan KOBİ Ar-Ge Başlangıç Destek Programı'dır.TÜBİTAK BiGG(TUBITAK BiGG Program)TÜBİTAK BiGG, TÜBİTAK'ın 1512 kodlu girişimcilik destek programı kapsamında teknoloji ya da yenilik içeren iş fikri olan girişimcilerin iş planını desteklemek ve şirketleşmesini sağlamak için verilen hibe destek programıdır.Tükenmişlik Sendromu(Burnout)Tükenmişlik sendromu, iş yerinde başarıyla yönetilemeyen kronik stresin yol açtığı bir durumdur. Dünya Sağlık Örgütü bunu ICD-11'de tıbbi bir hastalık olarak değil, mesleki bir olgu olarak tanımlar.Türk Ticaret Kanunu(Turkish Commercial Code)Türk Ticaret Kanunu, ticari işletmeleri, tacirleri, ticaret şirketlerini, kıymetli evrakı, taşıma işlerini, deniz ticaretini ve sigorta hukukunu düzenleyen temel kanundur. Yürürlükteki 6102 sayılı TTK, 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe girmiştir.Tür Değişikliği(Change of Legal Form)Tür değişikliği, bir şirketin tüzel kişiliği sona ermeden ve tasfiye edilmeden başka bir şirket türüne dönüşmesidir. Örneğin bir limited şirket anonim şirkete dönüşebilir; şirketin hak ve borçları yeni türde aynen devam eder.UnicornUnicorn, borsada işlem görmeyen ve son yatırım turundaki değerlemesi 1 milyar ABD dolarını aşan girişim şirketlerine verilen addır. Terim, bu büyüklüğe ulaşan girişimlerin nadirliğini anlatmak için kullanılır.UpskillingUpskilling, çalışanın mevcut işinde daha ileri düzeye çıkması için yeni beceriler kazanmasıdır. Türkçede beceri geliştirme ya da beceri yükseltme olarak karşılanır ve çoğunlukla teknolojik değişimlere uyum için kullanılır.Up RoundUp round, bir girişimin yeni yatırım turunu bir önceki turdaki değerlemeden daha yüksek bir değerle almasıdır. Hisse başına fiyat yükselir ve mevcut ortakların payının değeri kâğıt üzerinde artar.Uygulamalı Girişimcilik Eğitimi(Applied Entrepreneurship Training)Uygulamalı girişimcilik eğitimi, iş kurmak isteyenlere iş planı hazırlama, pazarlama, finansman ve yasal yükümlülükler konusunda verilen ve KOSGEB girişimci desteklerine başvuruda sertifikası aranan eğitimdir.Uyum Yönetimi(Compliance Management)Uyum yönetimi (compliance), bir şirketin yasalara, sektör düzenlemelerine ve kendi iç kurallarına uygun çalışmasını sağlamak için riskleri belirleyen, politikalar yazan ve uygulamayı izleyen yönetim sürecidir.Uzaktan Çalışma(Remote Work)Uzaktan çalışma, işçinin işverenin oluşturduğu iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinden ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışından yerine getirdiği, yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir.Ücret Skalası(Pay Scale)Ücret skalası, bir şirkette her pozisyon ya da kademe için belirlenen asgari, orta ve azami maaş aralığıdır. Maaş bandı olarak da anılır ve işe alım, zam ve terfi kararlarına çerçeve çizer.Ücret Yönetimi(Compensation Management)Ücret yönetimi, bir şirketin maaş, prim, ikramiye ve yan hakları adil, rekabetçi ve bütçeye uygun biçimde planlayıp uyguladığı insan kaynakları sürecidir. İç dengeyi ve piyasa ile rekabeti birlikte gözetir.Ürün Yol Haritası(Product Roadmap)Ürün yol haritası (product roadmap), bir ürünün önümüzdeki aylarda ya da yıllarda hangi hedeflere ulaşmayı ve hangi sorunları çözmeyi planladığını, öncelik sırasıyla gösteren stratejik plan belgesidir.Ürün Yöneticisi(Product Manager)Ürün yöneticisi (product manager), bir ürünün hangi sorunu çözeceğine, hangi özelliklerin öncelikli geliştirileceğine ve başarının nasıl ölçüleceğine karar veren, tasarım, yazılım ve iş ekipleri arasında köprü kuran kişidir.Ürün Yönetimi(Product Management)Ürün yönetimi, bir ürünün hangi müşteri sorununu çözeceğinin belirlenmesinden geliştirilmesine, pazara sunulmasına ve zaman içinde iyileştirilmesine kadar tüm yaşam döngüsünün iş hedefleriyle uyumlu biçimde yönetilmesidir.Vaka Mülakatı(Case Interview)Vaka mülakatı, adaya gerçek ya da kurgusal bir iş problemi verilerek analitik düşünme, yapılandırma ve iletişim becerisinin ölçüldüğü görüşme türüdür. Özellikle yönetim danışmanlığı, strateji ve ürün rollerinde yaygındır.Venture DebtVenture debt (girişim borcu), genellikle girişim sermayesi yatırımı almış şirketlere verilen, belirli vadede faiziyle geri ödenen ve çoğu zaman alacaklıya küçük bir hisse alma hakkı (varant) tanıyan borç finansmanıdır.VestingVesting, bir kripto projesinde ekibe, erken yatırımcılara ya da danışmanlara ayrılan tokenların hepsinin birden değil, önceden belirlenmiş bir takvime göre kademeli olarak serbest bırakılmasıdır.Veto Hakkı(Veto Right)Veto hakkı, bir ortağın ya da yatırımcının, şirkette önceden belirlenmiş önemli kararların kendi onayı olmadan alınmasını engelleyebilme yetkisidir. Girişimlerde azınlık yatırımcıları korumak için sözleşmelerde yer alır.Vizyon(Vision)Vizyon, bir şirketin ya da kurumun uzun vadede ulaşmak istediği ideal geleceği anlatan kısa ve ilham verici ifadedir. "Gelecekte ne olmak istiyoruz" sorusunu cevaplar ve stratejik kararlara yön verir.