Royalti Nedir?
İngilizce: Royalty
Yayın: · Son güncelleme:
Royalti Nedir? Kısaca
Royalti, bir kişinin ya da şirketin sahibi olduğu telif hakkı, marka, patent veya bilgi birikimi gibi bir varlığı başkasının kullanmasına izin vermesi karşılığında aldığı düzenli kullanım bedelidir.
Royalti, başkasına ait bir hakkı kullanmanın bedelidir. Hak sahibi varlığı satmaz; yalnızca belirli koşullarla kullanma izni (lisans) verir ve karşılığında ödeme alır. Bu ödeme çoğunlukla satışlardan alınan bir yüzde ya da kullanım başına sabit bir tutar olarak belirlenir.
Royalti nedir?
Royaltiye konu olan varlıklar genellikle şunlardır:
- Kitap, müzik, film ve yazılım gibi eserler üzerindeki telif hakkı
- Marka ve logo kullanımı
- Patentli bir buluş ya da üretim yöntemi
- Ticari sır, formül ve iş yapma modeli (know-how)
Franchise sistemlerinde de markayı kullanan işletme, marka sahibine çoğunlukla cirosu üzerinden düzenli royalti öder.
Royalti nasıl hesaplanır?
En yaygın yöntem satış hasılatının belirli bir yüzdesidir. Örneğin varsayımsal olarak bir yazar, sözleşmesinde satış fiyatının yüzde 10'u oranında pay almayı kabul etmişse, 200 TL'ye satılan her kitap için 20 TL royalti alır. Bunun dışında:
- Üretilen ya da satılan her adet için sabit tutar,
- Yıllık asgari garanti ödemesi,
- Peşin ödeme (avans) ve sonradan satışlardan mahsup
gibi modeller de kullanılır.
Nelere dikkat etmeli?
Royalti sözleşmesinde oranın hangi tutar üzerinden (brüt satış mı, net satış mı) hesaplanacağı, ödeme dönemleri, raporlama ve denetim hakkı, sözleşme süresi ile bölge sınırları açıkça yazılmalıdır. Yurt dışına yapılan royalti ödemelerinde vergi kesintisi ve çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları devreye girebilir; güncel oranları Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarından ya da bir mali müşavirden kontrol et.
Sıkça Sorulan Sorular
Royalti ile lisans aynı şey mi?
Değil. Lisans, bir hakkı kullanma izninin kendisidir; royalti ise bu izin karşılığında ödenen bedeldir. Bir lisans sözleşmesi genellikle royalti ödemesini de içerir.
Royalti geliri vergiye tabi mi?
Evet, royalti gelirleri kural olarak vergilendirilir ve bazı ödemelerde ödeme yapan taraf vergi kesintisi yapar. Oranlar ve istisnalar değişebildiği için güncel durumu resmî kaynaktan kontrol etmelisin.