Girişimcilik & İş Dünyası Terimleri – Sayfa 5

446 terim

Terimler

Melek Yatırımcı Lisansı(Angel Investor License)Melek yatırımcı lisansı, resmî adıyla bireysel katılım yatırımcısı (BKY) lisansı, Hazine ve Maliye Bakanlığının belirli gelir, servet ya da tecrübe ölçütlerini karşılayan kişilere verdiği ve girişim yatırımlarında vergi desteğinden yararlanmayı sağlayan belgedir.Mentorluk(Mentorship)Mentorluk, alanında deneyimli bir kişinin (mentor) daha az deneyimli birine (mentee) bilgi, tecrübe ve bağlantılarıyla uzun süreli rehberlik ettiği gelişim ilişkisidir. Girişimcilikte ve kariyer gelişiminde sık kullanılır.MERSİS(Central Registry System)MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi), Ticaret Bakanlığı'nın şirket kuruluşu ve ticaret sicili işlemlerinin elektronik ortamda yürütüldüğü sistemidir. Sisteme kayıtlı her işletmeye 16 haneli bir MERSİS numarası verilir.Mikro İşletme(Micro Enterprise)Mikro işletme, KOBİ tanımı içinde en küçük gruptur. Türkiye'de 10 kişiden az çalışanı olan ve yıllık net satış hasılatı ya da mali bilançosu yönetmelikte belirlenen sınırı aşmayan işletmeler mikro işletme sayılır.Mikro SaaS(Micro SaaS)Mikro SaaS, tek kişi ya da çok küçük bir ekip tarafından geliştirilen, belirli bir niş kitlenin tek bir problemini çözen ve abonelikle satılan küçük ölçekli yazılım işidir. Genellikle dış yatırım almadan kendi geliriyle büyür.Mikro Yönetim(Micromanagement)Mikro yönetim, bir yöneticinin ekibinin işlerini en küçük ayrıntısına kadar kontrol etmesi, karar alanı bırakmaması ve sürekli onay istemesidir. Kısa vadede kontrol hissi verir, uzun vadede motivasyonu ve verimi düşürür.Misyon(Mission)Misyon, bir şirketin ya da kurumun var oluş amacını, kime hizmet verdiğini ve bugün ne yaptığını anlatan ifadedir. "Biz neden varız ve ne yapıyoruz" sorusuna cevap verir; vizyonun aksine bugüne odaklanır.MobbingMobbing, işyerinde bir çalışanın bir ya da birden fazla kişi tarafından sistematik ve süreklilik gösteren biçimde yıldırılması, dışlanması ya da aşağılanmasıdır. Türk hukukunda psikolojik taciz olarak geçer.MRR(Monthly Recurring Revenue)MRR (Monthly Recurring Revenue), abonelik modeliyle çalışan bir işletmenin her ay düzenli olarak elde etmeyi beklediği tekrarlayan gelirdir. Tek seferlik satışlar ve kurulum ücretleri MRR'ye dahil edilmez.Murahhas Aza(Managing Director)Murahhas aza, anonim şirkette yönetim kurulunun yönetim yetkisinin bir kısmını ya da tamamını devrettiği yönetim kurulu üyesidir. Bugünkü Türk Ticaret Kanunu'nda 'murahhas üye' olarak geçer; İngilizcedeki 'managing director' karşılığıdır.Mutabakat Zaptı(Memorandum of Understanding)Mutabakat zaptı, iki ya da daha fazla tarafın ortak bir amaç için iş birliği yapma iradesini, temel ilkeleri ve sorumlulukları yazıya döktüğü belgedir. İngilizcede memorandum of understanding (MoU) olarak geçer.Mücbir Sebep(Force Majeure)Mücbir sebep, tarafların iradesi dışında gelişen, önceden öngörülemeyen ve önlenmesi mümkün olmayan; borcun yerine getirilmesini imkânsız kılan ya da geciktiren olağanüstü olaydır. Deprem, sel, savaş ve salgın tipik örneklerdir.Mülakat(Interview)Mülakat, işverenin adayı tanımak ve pozisyona uygunluğunu değerlendirmek için yaptığı yapılandırılmış görüşmedir. İş görüşmesi olarak da bilinir; yüz yüze, telefonla ya da çevrim içi yapılabilir.Münhasırlık(Exclusivity)Münhasırlık, bir hakkın, yetkinin ya da ilişkinin yalnız bir kişiye veya şirkete ait olması, başkalarına tanınmaması demektir. Sözleşmelerde bir tarafın belirli bir konuda yalnız karşı tarafla çalışma taahhüdü olarak karşımıza çıkar.Müşteri Doğrulama(Customer Validation)Müşteri doğrulama (customer validation), müşteri keşfinde tespit edilen problemin ve önerilen çözümün, insanların gerçekten ödeme yapacağı ve tekrarlanabilir biçimde satılabilecek bir iş olup olmadığının sınandığı aşamadır.Müşteri Keşfi(Customer Discovery)Müşteri keşfi (customer discovery), bir girişimin hedef müşterisinin gerçekten var olup olmadığını, hangi problemi yaşadığını ve bu problemi ne kadar önemsediğini doğrudan görüşmelerle araştırdığı ilk aşamadır.Müzakere(Negotiation)Müzakere, farklı çıkarları olan iki ya da daha fazla tarafın ortak kabul edilebilir bir anlaşmaya varmak için yaptığı görüşmedir. Fiyat, maaş, sözleşme şartı ya da iş birliği gibi her konuda karşılaşılır.NACE Kodu(NACE Code)NACE kodu, Avrupa Birliği'nin ekonomik faaliyet sınıflamasına dayanan ve bir işletmenin hangi işi yaptığını tanımlayan koddur; Türkiye'de vergi, SGK ve oda kayıtlarında kullanılır.Niş Pazar(Niche Market)Niş pazar, özel ihtiyaçları ya da tercihleri olan, daha dar ve belirgin bir müşteri grubundan oluşan pazar dilimidir. Büyük şirketlerin yeterince ilgilenmediği bu alanlar, küçük işletmelere rekabette tutunma imkânı verir.Niyet Mektubu(Letter of Intent)Niyet mektubu, iki ya da daha fazla tarafın kesin bir sözleşme yapmadan önce görüşmelerin ana çerçevesini ve anlaşma niyetini yazıya döktüğü belgedir. İngilizcede letter of intent (LOI) olarak geçer ve genellikle bağlayıcı değildir.NRR(Net Revenue Retention)NRR (Net Revenue Retention), mevcut müşterilerden bir dönemin başında elde edilen tekrarlayan gelirin, paket yükseltme, düşürme ve iptaller sonrasında dönem sonunda ne kadarının korunduğunu gösteren orandır.OffshoringOffshoring, bir şirketin üretim, yazılım geliştirme ya da müşteri hizmetleri gibi faaliyetlerini maliyet, yetenek ya da pazar avantajı için başka bir ülkeye taşımasıdır. İş kendi şirketinde ya da dış bir firmada yapılabilir.OKR(Objectives and Key Results)OKR (Objectives and Key Results), bir şirketin ya da ekibin iddialı amaçlar belirleyip her amacın gerçekleştiğini gösteren ölçülebilir anahtar sonuçlar tanımladığı hedef yönetim yöntemidir. Genellikle üç aylık dönemlerle uygulanır.Olağanüstü Genel Kurul(Extraordinary General Meeting)Olağanüstü genel kurul, anonim şirkette yıllık olağan toplantıyı beklemeden, şirketin işlerinin gerektirdiği her zaman yapılan genel kurul toplantısıdır. Sermaye artırımı, esas sözleşme değişikliği ya da yönetici değişikliği gibi acil kararlar için toplanır.Olağan Genel Kurul(Ordinary General Meeting)Olağan genel kurul, anonim şirketlerde pay sahiplerinin her faaliyet döneminin sonundan itibaren üç ay içinde yaptığı yıllık toplantıdır. Finansal tabloların onayı, yönetim kurulunun ibrası, seçimler ve kâr dağıtımı gibi rutin konular görüşülür.One PagerOne pager, bir girişimin sorununu, çözümünü, pazarını, ilerlemesini, ekibini ve yatırım talebini tek sayfada özetleyen, genellikle yatırımcılarla ilk temasta gönderilen kısa tanıtım belgesidir.Operasyon Yönetimi(Operations Management)Operasyon yönetimi, bir işletmenin girdileri (malzeme, emek, teknoloji) ürün ya da hizmete dönüştürdüğü süreçlerin planlanması, yürütülmesi ve iyileştirilmesiyle ilgilenen, verimlilik ve kaliteyi hedefleyen yönetim alanıdır.OPEX(Operating Expenses)OPEX (operating expenses), bir işletmenin günlük faaliyetlerini sürdürmek için yaptığı faaliyet giderleridir. Kira, maaş, elektrik, pazarlama ve yazılım aboneliği gibi kalemleri kapsar ve harcandığı dönemde gider olarak gelir tablosuna yazılır.Organizasyon Şeması(Organizational Chart)Organizasyon şeması, bir şirketteki pozisyonları, birimleri ve kimin kime bağlı olduğunu kutular ve çizgilerle gösteren diyagramdır. Şirketin yapısını tek bakışta anlaşılır hâle getirir.Organizasyon Yapısı(Organizational Structure)Organizasyon yapısı, bir şirkette görevlerin, yetkilerin ve sorumlulukların nasıl dağıtıldığını, birimlerin nasıl gruplandığını ve kararların hangi kanallardan aktığını belirleyen düzendir.Ortaklar Kurulu(Board of Partners)Ortaklar kurulu, limited şirketin tüm ortaklarından oluşan en üst karar organıdır. Şirket sözleşmesini değiştirme, müdür atama, finansal tabloları onaylama ve kâr dağıtımı gibi temel kararları alır; anonim şirketteki genel kurula karşılık gelir.Ortaklıktan Çıkma(Exit from Partnership)Ortaklıktan çıkma, bir ortağın şirketteki payını bırakarak ortaklık ilişkisini sona erdirmesidir. Genellikle payın başka birine devriyle yapılır; limited şirkette esas sözleşmedeki çıkma hakkı ya da haklı sebeple mahkemeye başvurma yolu da vardır.Ortaklık Sözleşmesi(Partnership Agreement)Ortaklık sözleşmesi, iki ya da daha fazla kişinin emeğini ve sermayesini ortak bir amaç için birleştirirken hak, yükümlülük, kâr paylaşımı ve ayrılma kurallarını yazılı hâle getirdiği sözleşmedir.Ortak Çalışma Alanı(Coworking Space)Ortak çalışma alanı (coworking), farklı şirketlerden ve serbest çalışanlardan kişilerin masa, internet, toplantı odası ve mutfak gibi imkânları paylaştığı, üyelikle kullanılan esnek ofis alanıdır.Orta Kademe Yönetici(Middle Manager)Orta kademe yönetici, üst yönetimin belirlediği stratejiyi uygulanabilir planlara çeviren ve ilk kademe yöneticiler ile çalışan ekipleri yöneten, organizasyonun ortasındaki yöneticidir.Ölçeklendirme(Scaling)Ölçeklendirme, bir işletmenin gelirini ve müşteri sayısını, maliyetlerini aynı oranda artırmadan büyütebilmesidir. Ölçeklenebilir bir işte her yeni müşteri, bir öncekinden daha düşük ek maliyetle hizmet alır.Ölçek Ekonomisi(Economies of Scale)Ölçek ekonomisi, bir firmanın üretim hacmi büyüdükçe birim başına ortalama maliyetinin düşmesidir. Sabit giderlerin daha çok ürüne yayılması, toplu alım avantajı ve uzmanlaşma bu maliyet düşüşünün başlıca kaynaklarıdır.Ön Alım Hakkı(Right of First Refusal)Ön alım hakkı (right of first refusal), bir ortağın paylarını üçüncü bir kişiye satmak istemesi hâlinde, diğer ortaklara ya da şirkete bu payları aynı fiyat ve şartlarla öncelikli olarak satın alma imkânı veren haktır.Ön Yazı(Cover Letter)Ön yazı, iş başvurusunda CV'ye eşlik eden ve adayın neden o pozisyona uygun olduğunu kısaca anlatan mektuptur. İngilizcede "cover letter" olarak geçer ve genellikle bir sayfayı geçmez.Pareto İlkesi(Pareto Principle)Pareto ilkesi (80/20 kuralı), birçok durumda sonuçların yaklaşık yüzde 80'inin nedenlerin yaklaşık yüzde 20'sinden kaynaklandığını öne süren gözleme dayalı bir ilkedir. İş hayatında öncelik belirlemek için kullanılır.PatentPatent, yeni, buluş basamağı içeren ve sanayiye uygulanabilir bir buluşa, sahibine belirli bir süre boyunca bu buluşu başkalarının izinsiz üretmesini, kullanmasını ve satmasını engelleme hakkı veren belgedir. Türkiye'de TÜRKPATENT tarafından verilir.Paya Dayalı Kitle Fonlaması(Equity Crowdfunding)Paya dayalı kitle fonlaması, girişimlerin ve küçük şirketlerin SPK'nın izin verdiği kitle fonlama platformları üzerinden çok sayıda yatırımcıdan pay karşılığında sermaye topladığı finansman yöntemidir.Paydaş(Stakeholder)Paydaş, bir şirketin, projenin ya da kurumun faaliyetlerinden etkilenen veya bu faaliyetleri etkileyebilen kişi, grup ya da kuruluştur. Çalışanlar, müşteriler, ortaklar, tedarikçiler ve kamu kurumları tipik paydaşlardır.Paydaş Yönetimi(Stakeholder Management)Paydaş yönetimi, bir proje ya da şirketin paydaşlarını belirleyip etki ve ilgi düzeylerine göre önceliklendirmek, beklentilerini anlamak ve onlarla planlı biçimde iletişim kurmaktır. Amaç sürprizleri ve dirençleri azaltmaktır.Pay Defteri(Share Ledger)Pay defteri, anonim ve limited şirketlerde ortakların kimliklerinin, pay miktarlarının ve pay devirlerinin kaydedildiği zorunlu ticari defterdir. Kimin ortak sayılacağını belirleyen temel belgedir ve noter açılış onayı gerektirir.Pazaryeri Modeli(Marketplace Business Model)Pazaryeri modeli, bir platformun kendi stoku olmadan alıcı ile satıcıyı buluşturduğu ve gelirini çoğunlukla satıştan alınan komisyon, listeleme ücreti ya da üyelik bedelinden elde ettiği iş modelidir.Pazar Analizi(Market Analysis)Pazar analizi, bir ürün ya da hizmetin satılacağı pazarın büyüklüğünü, müşterilerini, rakiplerini ve eğilimlerini inceleyen çalışmadır. Girişimciye fikrin talep görüp görmeyeceğini ve hangi fiyat ve konumla girilmesi gerektiğini gösterir.Pazar Büyüklüğü(Market Size)Pazar büyüklüğü, belirli bir ürün ya da hizmet için bir pazarda bir yılda yapılan toplam harcamanın ya da satış hacminin tahminidir. Genellikle tutar olarak, bazen de adet ya da müşteri sayısı olarak ifade edilir.Pazar Lideri(Market Leader)Pazar lideri, belirli bir pazarda satış hacmi ya da gelir bakımından en yüksek pazar payını elinde tutan şirkettir. Genellikle fiyat, dağıtım ve yeni ürün konularında pazarın yönünü belirler; rakipler onun hamlelerine göre konum alır.Pazar Payı(Market Share)Pazar payı, bir şirketin belirli bir pazardaki toplam satışlar veya satış miktarı içinde aldığı payı gösteren orandır. Şirketin rakiplerine göre konumunu ve rekabet gücünü değerlendirmek için kullanılır.Performans Değerlendirme(Performance Appraisal)Performans değerlendirme, çalışanın belirli bir dönemdeki iş sonuçlarının ve davranışlarının önceden belirlenen hedef ve yetkinliklere göre ölçülüp geri bildirime dönüştürüldüğü süreçtir. Prim, terfi ve gelişim kararlarına dayanak olur.Performans Primi(Performance Bonus)Performans primi, çalışanın ya da ekibin önceden belirlenmiş hedeflere ulaşma derecesine göre maaşa ek olarak ödenen değişken ücrettir. Satış, üretim veya proje hedeflerine bağlanabilir ve dönemsel olarak hesaplanır.Performans Yönetimi(Performance Management)Performans yönetimi, çalışanların ve ekiplerin hedeflerinin belirlenmesi, ilerlemelerinin düzenli izlenmesi, geri bildirim verilmesi, sonuçların değerlendirilmesi ve gelişim planlarının hazırlanmasından oluşan sürekli yönetim sürecidir.PESTEL Analizi(PESTEL Analysis)PESTEL analizi, bir şirketi etkileyen dış çevreyi politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, çevresel ve yasal olmak üzere altı başlıkta inceleyen stratejik analiz yöntemidir. Yeni pazara girişte ve uzun vadeli planlamada kullanılır.Phantom Hisse(Phantom Stock)Phantom hisse (phantom stock), çalışana gerçek bir şirket payı vermeden, şirket değerindeki artışa ya da belirli bir olaya bağlı olarak nakit ödeme yapılmasını öngören sanal hisse planıdır. Çalışan ortak olmaz.PitchPitch, bir girişimin, ürünün ya da fikrin yatırımcı, müşteri veya jüri gibi bir dinleyiciye kısa sürede ve ikna etme amacıyla anlatıldığı sunumdur; Türkçede tanıtım sunumu olarak da karşılanır.Pitch DeckPitch deck, bir girişimin sorununu, çözümünü, pazarını, iş modelini, ekibini ve yatırım talebini yatırımcılara anlatmak için hazırlanan kısa slayt sunumudur.PivotPivot, bir girişimin ilk hipotezinin tutmadığını gördüğünde ürününde, hedef müşterisinde ya da iş modelinde köklü bir yön değişikliğine gitmesidir. Ekip ve öğrenilenler korunur, strateji değişir.Platform İş Modeli(Platform Business Model)Platform iş modeli, bir şirketin kendi ürününü satmak yerine iki ya da daha fazla kullanıcı grubunu buluşturup aralarındaki etkileşimden değer ürettiği ve bu etkileşim üzerinden gelir elde ettiği iş modelidir.PMP(Project Management Professional)PMP (Project Management Professional), ABD merkezli Project Management Institute (PMI) tarafından verilen ve proje yönetimi deneyimi ile bilgisini sınavla belgeleyen, uluslararası tanınan bir mesleki sertifikadır.