Ekspertiz Nedir?
İngilizce: Property Appraisal
Yayın: · Son güncelleme:
Ekspertiz Nedir? Kısaca
Ekspertiz, bir gayrimenkulün, aracın ya da başka bir varlığın değerinin ve durumunun bağımsız uzmanlarca incelenip raporlanmasıdır. Konut kredisinde bankanın vereceği kredi tutarını belirlemede kullanılır.
Ekspertiz, bir varlığın piyasa değerini ve fiziki ya da hukuki durumunu uzman kişilerin inceleyip raporlamasıdır. Finansta en çok konut kredisi sürecinde, gündelik hayatta ise ikinci el araç alırken karşımıza çıkar.
Ekspertiz nedir, konut kredisinde nasıl işler?
Konut kredisi başvurusunda banka, teminat olarak alacağı evin değerini öğrenmek için değerleme yaptırır. Bu iş, bankalara hizmet vermeye yetkili değerleme kuruluşlarında çalışan, SPK lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanları tarafından yapılır.
Uzman genellikle şunları inceler:
- Konum, metrekare, kat, yaş ve yapı kalitesi
- Tapu kaydı, kat mülkiyeti ya da kat irtifakı durumu, iskân
- İmar durumu ve kayıtlı şerhler, ipotekler
- Bölgedeki benzer evlerin satış ve ilan değerleri
Ortaya çıkan rapor, bankanın verebileceği kredi tutarını doğrudan etkiler; çünkü krediler ekspertiz değerinin belirli bir oranıyla sınırlanır. Bu oranlar değişebildiği için güncel değeri BDDK kaynaklarından kontrol et.
Araç ekspertizi
İkinci el araç alırken yapılan ekspertiz; boya, değişen parça, şasi, motor ve kaporta durumunu inceler. Bu, gizli hasarları ortaya çıkarmak ve fiyat pazarlığında elini güçlendirmek için önemlidir.
Örnek
Varsayalım ki satın almak istediğin evin satış fiyatı 5 milyon TL, ekspertiz değeri ise 4 milyon TL çıktı. Banka kredi tutarını ekspertiz değeri üzerinden hesaplayacağı için beklediğinden daha düşük kredi alabilir ve daha fazla peşinat ödemen gerekebilir.
Nelere dikkat etmeli?
Ekspertiz ücreti çoğunlukla başvuru sahibinden alınır ve kredi çıkmasa bile iade edilmeyebilir. Bu yüzden başvurmadan önce evin tapu ve iskân durumunu kendin de kontrol et. Ekspertiz raporu bir değer tahminidir; yatırım kararı için tek başına yeterli değildir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ekspertiz değeri düşük çıkarsa ne olur?
Banka kredi tutarını ekspertiz değerine göre hesapladığı için alabileceğin kredi azalır ve daha fazla peşinat gerekebilir. Bazı durumlarda satıcıyla fiyatı yeniden konuşmak da bir seçenektir.
Ekspertiz ücretini kim öder?
Konut kredisinde değerleme ücreti genellikle kredi başvurusu yapan kişiden alınır. Tutar bankaya ve değerleme kuruluşuna göre değişebilir, başvurmadan önce sormalısın.