Girişimcilik & İş Dünyası Terimleri – Sayfa 2

446 terim

Terimler

CV(Curriculum Vitae)CV, Latince "curriculum vitae" ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede özgeçmiş anlamına gelir. Kişinin eğitimini, iş deneyimini, becerilerini ve iletişim bilgilerini işverene tanıtan kısa belgedir.C-Level(C-Suite)C-level, bir şirketin en üst düzey yöneticilerini anlatan ifadedir. CEO, CFO, COO, CTO gibi unvanlar İngilizce "Chief" (baş, en üst) kelimesiyle başladığı için bu gruba C-level ya da C-suite denir.Çalışan Bağlılığı(Employee Engagement)Çalışan bağlılığı, bir çalışanın işine, ekibine ve şirketin hedeflerine duygusal olarak bağlı olması ve bu nedenle görev tanımının ötesinde çaba göstermeye istekli olmasıdır. Memnuniyetten farklı olarak enerji ve sahiplenmeyi anlatır.Çalışan Deneyimi(Employee Experience)Çalışan deneyimi, bir kişinin şirkete başvurduğu andan ayrıldığı güne kadar işyeriyle yaşadığı tüm etkileşimlerin ve bunlardan edindiği izlenimlerin toplamıdır. Fiziksel ortam, araçlar, yönetici ilişkisi ve kültür bu deneyimi birlikte belirler.Çalışan Devir Hızı(Employee Turnover Rate)Çalışan devir hızı, belirli bir dönemde işten ayrılan çalışan sayısının o dönemdeki ortalama çalışan sayısına oranıdır. Şirketin çalışanlarını ne ölçüde elde tutabildiğini gösteren temel bir insan kaynakları göstergesidir.Çalışma Belgesi(Employment Certificate)Çalışma belgesi, işten ayrılan işçiye işveren tarafından verilen ve işçinin yaptığı işin türünü ve çalışma süresini gösteren belgedir. İş Kanunu'nun 28. maddesinde düzenlenir ve her türlü resim ve harçtan muaftır.Çapraz Fonksiyonel Ekip(Cross-Functional Team)Çapraz fonksiyonel ekip, yazılım, tasarım, pazarlama, satış, finans gibi farklı birimlerden gelen kişilerin ortak bir ürün, proje ya da hedef için birlikte çalıştığı ekiptir. Çevik çalışma yöntemlerinde yaygındır.Çeşitlilik ve Kapsayıcılık(Diversity and Inclusion)Çeşitlilik ve kapsayıcılık, bir iş yerinde farklı cinsiyet, yaş, geçmiş, engellilik durumu ve bakış açısına sahip kişilerin bulunması ve bu kişilerin eşit fırsatla, saygı görerek katkı sunabilmesi yaklaşımıdır. Kısaca D&I olarak anılır.Çok Uluslu Şirket(Multinational Corporation)Çok uluslu şirket, merkezi bir ülkede bulunan ama birden fazla ülkede yan kuruluş, fabrika ya da satış ofisi aracılığıyla faaliyet gösteren şirkettir. Üretim, satış ve yönetimini farklı ülkelere yayarak maliyet ve pazar avantajı arar.Danışma Kurulu(Advisory Board)Danışma kurulu (advisory board), şirkete deneyim, bağlantı ve uzmanlık sağlamak için bir araya getirilen, hukuken bağlayıcı karar yetkisi olmayan danışmanlar grubudur. Girişimler bu kurulu genellikle sektör uzmanlarından oluşturur.Deal FlowDeal flow, bir yatırımcıya ya da fona belirli bir dönemde ulaşan yatırım fırsatlarının sayısı ve kalitesidir. Güçlü bir deal flow, yatırımcının daha fazla ve daha iyi girişim arasından seçim yapabilmesini sağlar.DecacornDecacorn, piyasa değeri 10 milyar ABD dolarını aşan ve henüz halka açık olmayan girişimlere verilen addır. Değeri 1 milyar doları aşan unicorn şirketlerin on katı büyüklüğü ifade eder.Deep TechDeep tech (derin teknoloji), bilimsel bir buluşa ya da ileri mühendislik yeniliğine dayanan, geliştirilmesi uzun süre ve yüksek sermaye gerektiren teknolojileri ve bu teknolojileri ticarileştiren girişimleri anlatır.Değerlendirme Merkezi(Assessment Center)Değerlendirme merkezi, adayların ya da çalışanların yetkinliklerini grup tartışması, vaka çalışması, rol oyunu ve sunum gibi birden fazla uygulamayla, eğitimli gözlemcilerin aynı anda izleyip puanladığı bir ölçme yöntemidir.Değer Önerisi Kanvası(Value Proposition Canvas)Değer önerisi kanvası (Value Proposition Canvas), müşterinin işlerini, acılarını ve kazanımlarını ürünün sunduğu acı gidericiler ve kazanım yaratıcılarla eşleştirerek ürün ile müşteri uyumunu görmeye yarayan araçtır.Değer Zinciri(Value Chain)Değer zinciri, bir şirketin ürün ya da hizmetini müşteriye ulaştırana kadar yürüttüğü faaliyetleri birincil ve destek faaliyetler olarak ayıran ve her adımda ne kadar değer yaratıldığını inceleyen analiz modelidir. Michael Porter tarafından geliştirilmiştir.Değişim Yönetimi(Change Management)Değişim yönetimi, bir kurumda yeni bir sistem, süreç, yapı ya da strateji uygulanırken çalışanların bu değişimi anlamasını, benimsemesini ve kalıcı hâle getirmesini sağlamak için yapılan planlı yönetim çalışmasıdır.Demo DayDemo day, hızlandırıcı ya da kuluçka programlarının sonunda girişimlerin ürünlerini ve ilerlemelerini yatırımcılara, basına ve iş dünyasına kısa sunumlarla tanıttığı etkinliktir.Deneme Süresi(Probation Period)Deneme süresi, iş sözleşmesine eklenen ve tarafların birbirini tanıyıp işin uygun olup olmadığını görmesi için öngörülen başlangıç dönemidir. İş Kanunu'na göre en çok iki ay olabilir, toplu iş sözleşmesiyle dört aya kadar uzatılabilir.Devlet Desteği(Government Support)Devlet desteği, kamu kurumlarının girişimcilere ve işletmelere hibe, geri ödemeli destek, vergi teşviki, faiz desteği ya da sigorta primi teşviki gibi yollarla sağladığı mali ve teknik yardımların genel adıdır.Dış Kaynak Kullanımı(Outsourcing)Dış kaynak kullanımı (outsourcing), bir şirketin muhasebe, bilgi işlem, lojistik ya da müşteri hizmetleri gibi bir işi kendi bünyesinde yapmak yerine sözleşmeyle uzman bir dış firmaya devretmesidir.Dijital Göçebe(Digital Nomad)Dijital göçebe (digital nomad), işini internet üzerinden uzaktan yürüterek sabit bir yere bağlı kalmadan farklı şehir ya da ülkelerde yaşayan kişidir. Yazılımcılar, tasarımcılar, çevirmenler ve içerik üreticileri arasında yaygındır.Distribütör(Distributor)Distribütör, bir üreticinin ürünlerini toplu olarak satın alıp kendi adına depolayan ve belirli bir bölgede bayilere, perakendecilere ya da kurumsal müşterilere dağıtan, aracı konumdaki ticari işletmedir.Down RoundDown round, bir girişimin yeni yatırım turunu bir önceki turdaki değerlemeden daha düşük bir değerle almasıdır. Hisse başına fiyat düşer, mevcut ortakların payı beklenenden fazla seyrelir.Döner Sermaye(Revolving Capital)Döner sermaye, işletmede günlük faaliyetler sırasında sürekli dönüp nakde ve tekrar stoka çevrilen sermaye kısmıdır. Kamuda ise hastane ve üniversite gibi kurumların hizmet gelirleriyle işleyen, ayrı hesapla yönetilen işletmeleri ifade eder.Dönüşümcü Liderlik(Transformational Leadership)Dönüşümcü liderlik, liderin ekibine ilham veren bir vizyon sunarak çalışanları kişisel çıkarın ötesine geçmeye, gelişmeye ve değişimi sahiplenmeye yönelttiği liderlik tarzıdır.Dört Günlük Çalışma Haftası(Four-Day Work Week)Dört günlük çalışma haftası, çalışanların haftada beş yerine dört gün çalıştığı bir düzendir. Bazı modellerde toplam saat azalır ve ücret korunur, bazılarında ise aynı saat dört güne sıkıştırılır.Drag-Along(Drag-Along Right)Drag-along (satmaya zorlama hakkı), belirli bir orandaki ortakların şirketi satmaya karar vermesi hâlinde, diğer ortakların da paylarını aynı fiyat ve şartlarla alıcıya satmasını zorunlu kılan sözleşme hükmüdür.Due DiligenceDue diligence, bir şirketi satın almadan, ona yatırım yapmadan ya da onunla büyük bir anlaşma imzalamadan önce mali, hukuki, vergisel ve operasyonel durumunun ayrıntılı biçimde incelenmesidir. Türkçede 'durum tespiti' ya da 'şirket incelemesi' denir.Durumsal Liderlik(Situational Leadership)Durumsal liderlik, tek bir doğru liderlik tarzı olmadığını savunan ve liderin yaklaşımını çalışanın göreve ilişkin yetkinliğine ve isteğine göre değiştirmesini öneren liderlik modelidir.Eğitim ve Gelişim(Training and Development)Eğitim ve gelişim, şirketin çalışanlarının bugünkü işini daha iyi yapması ve gelecekteki rollere hazırlanması için planladığı öğrenme faaliyetlerinin bütünüdür. İnsan kaynaklarının temel işlevlerinden biridir.Eisenhower Matrisi(Eisenhower Matrix)Eisenhower matrisi, yapılacak işleri acil olup olmadıklarına ve önemli olup olmadıklarına göre dört kutuya ayıran bir önceliklendirme yöntemidir. Her kutu için farklı bir eylem önerir: hemen yap, planla, devret ya da bırak.Ekip Çalışması(Teamwork)Ekip çalışması, farklı bilgi ve becerilere sahip kişilerin ortak bir hedefe ulaşmak için görevleri paylaşarak, iletişim kurarak ve birbirini destekleyerek birlikte çalışmasıdır. İş ilanlarında en sık aranan yumuşak becerilerden biridir.Elevator PitchElevator pitch, bir fikri, ürünü ya da girişimi asansörde geçen süre kadar kısa bir zamanda, yaklaşık yarım dakika ile bir dakika arasında, anlaşılır ve ilgi çekici biçimde anlatan kısa tanıtım konuşmasıdır.Endüstriyel Tasarım Tescili(Industrial Design Registration)Endüstriyel tasarım tescili, bir ürünün ya da parçasının çizgi, şekil, renk, malzeme ve doku gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümünün TÜRKPATENT'e tescil ettirilerek korunmasıdır. Koruma 5 yıldır ve 5'er yıl yenilenerek 25 yıla kadar uzatılabilir.eNPS(Employee Net Promoter Score)eNPS (Employee Net Promoter Score), çalışanlara şirketi çalışılacak bir yer olarak tavsiye etme olasılıklarını 0-10 arası puanlatıp tavsiye edenlerin oranından eleştirenlerin oranını çıkararak bulunan bağlılık göstergesidir.Erken Benimseyenler(Early Adopters)Erken benimseyenler (early adopters), yeni bir ürünü ya da teknolojiyi henüz yaygınlaşmadan, eksiklerini kabul ederek ilk deneyen kullanıcı grubudur. Girişimler ilk geri bildirimi ve ilk geliri çoğunlukla bu kitleden alır.Esas Sermaye(Share Capital)Esas sermaye, bir anonim ya da limited şirketin esas sözleşmesinde yazılı olan ve ortakların ödemeyi taahhüt ettiği sermaye tutarıdır. Şirket alacaklılarına karşı asgari bir güvence işlevi görür ve yalnız genel kurul kararıyla değiştirilebilir.Esas Sözleşme(Articles of Association)Esas sözleşme, bir sermaye şirketinin unvanını, merkezini, amaç ve konusunu, sermayesini, paylarını ve yönetim yapısını belirleyen kuruluş belgesidir. Halk arasında ana sözleşme ya da şirket sözleşmesi olarak da bilinir.Esnaf(Tradesman)Esnaf, ister gezici ister sabit bir yerde olsun, sermayesi ve kazancı belirli bir sınırın altında kalan, ekonomik faaliyetinde bedenî çalışması sermayesinden ağır basan küçük işletme sahibidir.Esnaf ve Sanatkârlar Odası(Chamber of Craftsmen)Esnaf ve Sanatkârlar Odası, sermayesiyle birlikte bedenî çalışmasına dayanan esnaf ve sanatkârların meslek dallarına göre üye olduğu, 5362 sayılı Kanun'a dayalı meslek kuruluşudur.Esnek Çalışma(Flexible Work)Esnek çalışma, standart tam zamanlı ve sabit saatli ofis düzeni dışındaki çalışma modellerinin genel adıdır. Çalışma süresinin, saatinin ya da yerinin işin ve çalışanın ihtiyacına göre uyarlanmasını kapsar.ESOP(Employee Stock Option Plan)ESOP (Employee Stock Option Plan), bir şirketin çalışanlarına belirli bir süre çalışmaları karşılığında önceden belirlenmiş koşullarla şirket payı edinme hakkı verdiği plandır. Girişimlerde yetenekli çalışanı çekmek ve elde tutmak için kullanılır.Executive SummaryExecutive summary (yönetici özeti), bir iş planının, raporun ya da proje önerisinin en önemli bulgu, hedef ve taleplerini, belgenin tamamını okumayan karar vericiler için kısaca özetleyen giriş bölümüdür.ExitExit (çıkış), bir girişimin kurucularının ve yatırımcılarının paylarını satarak yatırımlarını nakde çevirmesidir. En yaygın exit yolları şirketin başka bir şirkete satılması ve halka arzdır.Faaliyet Belgesi(Certificate of Activity)Faaliyet belgesi, bir işletmenin bağlı olduğu ticaret ya da esnaf odasına kayıtlı olduğunu ve faaliyetini sürdürdüğünü gösteren, oda tarafından düzenlenen resmî belgedir.Faaliyet Kârı(Operating Profit)Faaliyet kârı, işletmenin asıl faaliyetlerinden elde ettiği kârdır. Brüt kârdan pazarlama, satış, genel yönetim ve araştırma geliştirme gibi faaliyet giderleri düşülerek bulunur; faiz ve vergi gibi kalemler henüz hesaba katılmaz.Faydalı Model(Utility Model)Faydalı model, yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşlar için verilen, patente göre daha kısa süreli ve daha basit bir koruma türüdür. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'na göre başvuru tarihinden itibaren 10 yıl korunur ve süre uzatılamaz.Fazla Mesai(Overtime)Fazla mesai, İş Kanunu'na göre haftalık 45 saati aşan çalışmadır. Her fazla çalışma saati için normal saat ücretinin yüzde elli fazlası ödenir, yıllık toplam 270 saati geçemez ve işçinin onayı gerekir.Fırsat Maliyeti(Opportunity Cost)Fırsat maliyeti, bir seçenek tercih edildiğinde vazgeçilen en iyi alternatifin değeridir. Bir kaynağı (para, zaman, emek) bir işe ayırdığında, onu başka bir yerde kullanarak elde edebileceğin en yüksek faydadan feragat etmiş olursun.Fikri Mülkiyet(Intellectual Property)Fikri mülkiyet, insan zihninin ürettiği eserler, buluşlar, markalar ve tasarımlar üzerindeki haklardır. Türkiye'de genellikle fikir ve sanat eserleri üzerindeki telif hakları ile marka, patent ve tasarım gibi sınai mülkiyet hakları olarak iki gruba ayrılır.Finansal Projeksiyon(Financial Projection)Finansal projeksiyon, bir işletmenin gelecekteki gelirlerini, giderlerini, kârını ve nakit akışını varsayımlara dayanarak tahmin eden tablolar bütünüdür. Genellikle üç ile beş yıllık dönem için hazırlanır ve iş planlarının temel parçasıdır.Finansal Yatırımcı(Financial Investor)Finansal yatırımcı, bir şirkete operasyonel ya da sektörel bir ortaklık beklemeden, yalnızca yatırdığı paranın değer kazanması için sermaye koyan kişi ya da kurumdur. Girişim sermayesi fonları ve özel sermaye fonları tipik örneklerdir.Fizibilite Raporu(Feasibility Report)Fizibilite raporu, bir yatırım projesinin pazar, teknik, finansal ve hukuki açılardan uygulanabilir ve kârlı olup olmadığını inceleyen yapılabilirlik çalışmasıdır. Yatırım kararı vermeden, kredi ya da destek başvurusu yapmadan önce hazırlanır.FranchiseFranchise, bir markanın sahibinin (franchisor) markasını, iş modelini ve bilgi birikimini, belirli bir giriş bedeli ve düzenli ödemeler karşılığında bağımsız bir girişimciye (franchisee) kullandırdığı ticari iş birliği modelidir.Franchise Ücreti(Franchise Fee)Franchise ücreti, bir markanın franchise sistemine katılmak için franchise alanın markaya ödediği bedellerdir; genellikle tek seferlik giriş ücreti, ciro üzerinden royalty payı ve reklam fonu katkısından oluşur.FreelanceFreelance, bir işverene bağlı olmadan, proje ya da iş bazında birden fazla müşteriye hizmet veren serbest çalışma biçimidir. Freelancer bağımsız çalışır; vergi ve sigorta yükümlülüklerini de kendisi yerine getirir.FreemiumFreemium, bir ürünün temel sürümünün ücretsiz sunulduğu, gelişmiş özellikler, daha fazla kapasite ya da reklamsız kullanım gibi ek değerlerin ise ücretli olarak satıldığı iş ve gelir modelidir.Geçerli Fesih(Valid Termination)Geçerli fesih, iş güvencesi kapsamındaki bir işçinin sözleşmesinin, işçinin yeterliliğinden, davranışlarından ya da işletme, işyeri ve işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanılarak sona erdirilmesidir.Gelir Akışı(Revenue Stream)Gelir akışı (revenue stream), bir şirketin belirli bir müşteri grubundan ya da ürün ve hizmetten düzenli veya tek seferlik olarak elde ettiği her bir gelir kaynağıdır; iş modeli kanvasının bloklarından biridir.