Due Diligence Nedir?
Yayın: · Son güncelleme:
Due Diligence Nedir? Kısaca
Due diligence, bir şirketi satın almadan, ona yatırım yapmadan ya da onunla büyük bir anlaşma imzalamadan önce mali, hukuki, vergisel ve operasyonel durumunun ayrıntılı biçimde incelenmesidir. Türkçede 'durum tespiti' ya da 'şirket incelemesi' denir.
Due diligence, bir işlemden önce karşı tarafı "gereken özeni göstererek" incelemek demektir. En çok şirket satın almalarında, birleşmelerde, büyük yatırımlarda ve halka arz hazırlıklarında yapılır. Türkçede durum tespiti, ön inceleme ya da şirket incelemesi olarak da karşılanır.
Due diligence nedir?
Amaç, alıcının neyi satın aldığını tam olarak anlaması ve gizli riskleri işlem öncesinde ortaya çıkarmasıdır. İnceleme sonucunda fiyat yeniden pazarlık edilebilir, sözleşmeye güvence maddeleri eklenebilir ya da işlemden vazgeçilebilir. Birleşme ve satın alma süreçlerinin vazgeçilmez adımıdır.
Due diligence ne demek, hangi türleri var?
- Mali inceleme: Finansal tablolar, borçlar, nakit akışı, kârlılığın kalıcılığı.
- Hukuki inceleme: Sözleşmeler, davalar, izin ve lisanslar, ortaklık yapısı.
- Vergi incelemesi: Geçmiş beyanlar, olası vergi borçları ve cezalar.
- Operasyonel ve ticari inceleme: Müşteriler, tedarikçiler, pazar ve rekabet.
- Diğer: Bilgi teknolojileri, çevre, insan kaynakları ve fikrî mülkiyet.
Örnek
Varsayımsal bir şirket, rakibini satın almak istesin. İncelemede rakibin kaybetme ihtimali yüksek büyük bir davası olduğu ortaya çıkarsa alıcı fiyatı düşürmek ya da satıcıdan bu risk için tazminat güvencesi istemek isteyebilir.
Nelere dikkat etmeli?
İnceleme sırasında paylaşılan bilgiler genellikle gizlilik sözleşmesiyle korunur. Süre ve kapsam dar tutulursa önemli riskler gözden kaçabilir. Küçük ölçekli işlemlerde bile mali müşavir ve avukat desteği almak sürprizleri azaltır.
Sıkça Sorulan Sorular
Due diligence ne kadar sürer?
Süre, şirketin büyüklüğüne ve incelemenin kapsamına göre değişir. Küçük bir işlemde birkaç hafta yeterli olabilirken büyük satın almalarda birkaç ay sürebilir.
Due diligence'ı kim yapar?
Genellikle alıcı taraf adına bağımsız denetçiler, mali müşavirler, avukatlar ve sektör danışmanları yapar. Satıcı da süreci hızlandırmak için kendi ön incelemesini yaptırabilir.