İçeriğe geç
parazade
Girişimcilik & İş Dünyası

Çok Uluslu Şirket Ne Demek?

İngilizce: Multinational Corporation

Yayın: · Son güncelleme:

Çok Uluslu Şirket Ne Demek? Kısaca

Çok uluslu şirket, merkezi bir ülkede bulunan ama birden fazla ülkede yan kuruluş, fabrika ya da satış ofisi aracılığıyla faaliyet gösteren şirkettir. Üretim, satış ve yönetimini farklı ülkelere yayarak maliyet ve pazar avantajı arar.

Çok Uluslu Şirket nedir?
İçindekiler
  1. Çok uluslu şirket ne demek?
  2. Nasıl çalışır?
  3. Örnek ve etkileri

Çok uluslu şirket ne demek?

Çok uluslu şirket, faaliyetlerini tek bir ülkeyle sınırlamayan şirkettir. Ana şirket bir ülkede kayıtlıdır, diğer ülkelerde ise o ülkenin hukukuna göre kurulmuş yan kuruluşlar ya da şubeler bulunur. İngilizcede "multinational corporation" kısaltmasıyla MNC olarak anılır.

Yalnızca ihracat yapan bir şirket çok uluslu sayılmaz. Belirleyici olan, başka ülkelerde kalıcı bir yapı kurmuş olmasıdır.

Nasıl çalışır?

Ana şirket strateji, marka ve finansman gibi konuları merkezden yönetir. Yan kuruluşlar ise yerel pazarda satış, üretim ya da hizmet sunar. Bazı şirketler her ülkede ürünlerini yerel zevke göre uyarlar, bazıları ise aynı ürünü her yerde aynı biçimde satar.

Yan kuruluşlar arasındaki mal ve hizmet alışverişi "transfer fiyatlandırması" kurallarına tabidir. Vergi idareleri, kârın düşük vergili ülkelere kaydırılmasını önlemek için bu fiyatları yakından denetler.

Örnek ve etkileri

Varsayımsal bir örnek: Merkezi Hollanda'da olan bir gıda şirketi, Türkiye'de bir fabrika ve satış ofisi açıyor. Türkiye'deki birim bir yabancı sermayeli şirket olarak kurulur, burada vergi öder ve çalışan istihdam eder.

Bu şirketler bulundukları ülkelere yatırım, teknoloji ve istihdam getirebilir. Öte yandan yerel rakipler üzerinde güçlü bir rekabet baskısı oluşturabilir ve kârın bir kısmı merkeze aktarılır. Bu nedenle ülkeler yabancı yatırımı teşvik ederken rekabet ve vergi kurallarını da sıkı tutar.

Sıkça Sorulan Sorular

Çok uluslu şirket ile uluslararası şirket aynı mı?

Günlük dilde çoğu zaman aynı anlamda kullanılır. Daha teknik kullanımda çok uluslu şirket, birden fazla ülkede kalıcı yan kuruluşları olan şirketi; uluslararası şirket ise yurt dışına satış yapan şirketi de kapsayabilir.

Çok uluslu şirketler vergiyi nerede öder?

Her yan kuruluş, kurulu olduğu ülkenin vergi kurallarına göre vergi öder. Ana şirket de kendi ülkesinde vergilendirilir; çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları bu süreci düzenler.

İlgili terimler

Yabancı Sermayeli Şirket(Foreign-Owned Company)Yabancı sermayeli şirket, ortaklarından en az birinin yabancı uyruklu kişi ya da yurt dışında kurulmuş bir şirket olduğu, Türkiye'de kurulan şirkettir. Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulur ve Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu kapsamında yerli şirketlerle eşit muamele görür.Doğrudan Yabancı Yatırım(Foreign Direct Investment)Doğrudan yabancı yatırım (DYY), yurt dışında yerleşik bir yatırımcının başka bir ülkedeki bir şirkette kalıcı ilişki kurmak ve yönetimde etkili olmak amacıyla yaptığı uzun vadeli yatırımdır; yeni tesis kurmak ya da mevcut şirketi satın almak şeklinde olabilir.Holding(Holding Company)Holding, temel faaliyeti başka şirketlerin paylarına sahip olmak ve bu şirketleri yönetmek ya da denetlemek olan şirkettir. Grup şirketlerinin finansmanını, stratejisini ve kaynaklarını merkezden koordine eder.OffshoringOffshoring, bir şirketin üretim, yazılım geliştirme ya da müşteri hizmetleri gibi faaliyetlerini maliyet, yetenek ya da pazar avantajı için başka bir ülkeye taşımasıdır. İş kendi şirketinde ya da dış bir firmada yapılabilir.Ana Şirket(Parent Company)Ana şirket, bir ya da daha fazla şirketi pay sahipliği veya sözleşmeler yoluyla kontrol eden şirkettir. Türk Ticaret Kanunu'nda hâkim şirket olarak da geçer; bağlı şirketleriyle birlikte bir şirketler topluluğu oluşturur.İstihdam(Employment)İstihdam, kişilerin ücretli, kendi hesabına ya da işveren olarak bir işte çalışması ve ekonomide fiilen çalışan kişilerin toplam sayısıdır. Bir ülkenin işgücünün ne kadarının üretimde yer aldığını gösteren temel göstergedir.Teşvik(Incentive)Teşvik, devletin belirli ekonomik faaliyetleri, örneğin yatırım, istihdam, ihracat ya da Ar-Ge'yi özendirmek için sağladığı vergi indirimi, prim desteği, faiz katkısı veya hibe gibi avantajların genel adıdır.