Vergi & Muhasebe Terimleri – Sayfa 4
385 terim
Terimler
KDV Beyannamesi(VAT Return)KDV beyannamesi, katma değer vergisi mükelleflerinin bir dönemde tahsil ettikleri KDV ile ödedikleri KDV'yi vergi dairesine bildirdiği beyannamedir. Aradaki fark ödenir ya da sonraki döneme devreder.KDV Dahil(VAT Inclusive)KDV dahil, bir mal ya da hizmetin fiyatının katma değer vergisini de içerdiğini, yani ödenecek toplam tutar olduğunu ifade eder. Tüketiciye gösterilen etiket fiyatları genellikle KDV dahildir.KDV Hariç(VAT Exclusive)KDV hariç, belirtilen fiyatın katma değer vergisini içermediğini, KDV'nin bu tutarın üzerine ayrıca ekleneceğini ifade eder. Teklif ve sözleşmelerde genellikle "+KDV" ibaresiyle gösterilir.KDV İadesi(VAT Refund)KDV iadesi, mükellefin yüklendiği ve kendi satışları üzerinden indiremediği katma değer vergisinin, kanunda sayılan durumlarda nakden veya mahsuben geri verilmesidir. İhracat ve indirimli oranlı satışlar en yaygın iade sebepleridir.KDV İstisnası(VAT Exemption)KDV istisnası, normalde KDV'ye tabi olan bir teslim ya da hizmetin kanunla vergi dışında bırakılmasıdır. İstisnalı işlemde faturada KDV hesaplanmaz; işlemin türüne göre tam ya da kısmi istisna uygulanır.KDV Mahsubu(VAT Offset)KDV mahsubu, iade hakkı doğan KDV alacağının nakden alınmak yerine işletmenin vergi ya da SGK prim borçlarına sayılmasıdır. Uygulamada en sık ihracat gibi tam istisnalı işlemlerden doğan iadelerde kullanılır.KDV Matrahı(VAT Base)KDV matrahı, katma değer vergisinin hesaplandığı tutardır. Mal teslimi ve hizmetlerde kural olarak karşılık olarak alınan bedel, yani satış fiyatı ile buna eklenen faiz, masraf ve benzeri ödemelerin toplamıdır.KDV Oranları(VAT Rates)KDV oranları, bir mal teslimi ya da hizmet üzerinden hesaplanacak katma değer vergisinin yüzdesidir. Türkiye'de bir genel oran ve iki indirimli oran uygulanır; hangi işleme hangisinin uygulanacağını Cumhurbaşkanı kararı belirler.KDV Tevkifatı(VAT Withholding)KDV tevkifatı, belirli mal ve hizmet alımlarında hesaplanan KDV'nin bir kısmının ya da tamamının satıcı yerine alıcı tarafından sorumlu sıfatıyla beyan edilip vergi dairesine ödenmesidir.Kesin Mizan(Final Trial Balance)Kesin mizan, dönem sonu düzeltme kayıtlarının tamamı yapıldıktan sonra, kapanış kaydından önce çıkarılan mizandır. Bilanço ve gelir tablosu bu mizandaki bakiyeler kullanılarak hazırlanır.KGK(Public Oversight Authority)KGK, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu'nun kısaltmasıdır. Türkiye'de muhasebe ve denetim standartlarını yayımlayan, bağımsız denetçileri yetkilendiren ve denetim faaliyetini gözetleyen kamu kurumudur.Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar(Current Liabilities)Kısa vadeli yabancı kaynaklar, işletmenin bilanço tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde ödemesi gereken banka kredileri, satıcılara borçlar, alınan avanslar ve ödenecek vergiler gibi borçlarıdır; bilançonun pasif tarafında yer alır.Kısmi İstisna(Partial Exemption)Kısmi istisna, KDV'de bir işlemin vergiden istisna edildiği ama o işlem için ödenen KDV'nin indirilemediği istisna türüdür. İndirilemeyen KDV maliyet ya da gider olarak dikkate alınır ve iade edilmez.Kısmi Tevkifat(Partial Withholding)Kısmi tevkifat, bazı mal ve hizmet alımlarında KDV'nin bir bölümünün satıcı yerine alıcı tarafından hesaplanıp doğrudan vergi dairesine beyan edilmesidir. Satıcıya yalnız KDV'nin kalan kısmı ödenir.Kıst Amortisman(Pro-Rata Depreciation)Kıst amortisman, bir varlık için ilk yılda tam yıllık değil, kullanılan ay sayısına göre orantılı amortisman ayrılmasıdır. Vergi mevzuatında binek otomobilleri için uygulanır.Kira Geliri Beyannamesi(Rental Income Tax Return)Kira geliri beyannamesi, mülkünü kiraya veren kişilerin bir yılda elde ettiği kira gelirini bildirdiği yıllık gelir vergisi beyannamesidir. Uygulamada gayrimenkul sermaye iradı beyanı olarak geçer.Kira Geliri Vergisi(Rental Income Tax)Kira geliri vergisi, ev, işyeri ya da arsa gibi mülklerini kiraya veren kişilerin elde ettiği kira üzerinden ödediği gelir vergisidir. Konut kirasında istisna, işyeri kirasında stopaj kuralları uygulanır.Kira Stopajı(Rent Withholding Tax)Kira stopajı, kiracı bir işletme ya da vergi sorumlusu olduğunda, ödediği kira bedelinden gelir vergisini keserek mal sahibi adına vergi dairesine yatırmasıdır. Mal sahibine net kira ödenir.Kişilik Kavramı(Entity Concept)Kişilik kavramı, işletmenin sahiplerinden, ortaklarından ve yöneticilerinden ayrı bir varlık olarak kabul edilmesidir. Muhasebe kayıtları yalnız işletmenin işlemlerini içerir, sahiplerin özel harcamalarını içermez.KKDF(RUSF)KKDF, yani Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu, başta bireysel krediler olmak üzere bazı kredi ve ithalat işlemlerinde faiz ya da işlem tutarı üzerinden alınan ve kamu adına toplanan bir fon kesintisidir.Konaklama Vergisi(Accommodation Tax)Konaklama vergisi, otel, motel, pansiyon ve benzeri tesislerde verilen geceleme hizmeti ile bu hizmetle birlikte sunulan diğer hizmetlerin bedeli üzerinden alınan bir vergidir. Tesis tahsil edip beyan eder.Konsinye Satış(Consignment Sale)Konsinye satış, malın sahibinin ürünlerini satılmak üzere bir aracıya emanet olarak bıraktığı, mülkiyetin satış gerçekleşene kadar mal sahibinde kaldığı satış yöntemidir. Satılmayan ürünler iade edilebilir.Konsolide Mali Tablo(Consolidated Financial Statements)Konsolide mali tablo, bir ana şirket ile kontrol ettiği bağlı ortaklıklarının finansal tablolarının birleştirilerek grubun tek bir ekonomik birimmiş gibi raporlanmasıdır. Grup içi işlemler ve karşılıklı bakiyeler bu birleştirmede elimine edilir.Konut Kira İstisnası(Residential Rent Exemption)Konut kira istisnası, evini kiraya veren kişinin yıllık konut kira gelirinin kanunda belirlenen tutarlık kısmının gelir vergisinden istisna tutulmasıdır. Tutar her yıl güncellenir ve yalnız konut kiralarına uygulanır.Kripto Vergisi(Crypto Tax)Kripto vergisi, kripto varlıkların alım satımı, takası, staking ya da madencilik gibi yollarla elde edilen kazançlardan veya işlemlerin kendisinden devletin aldığı vergileri anlatan genel bir ifadedir; kurallar ülkeden ülkeye büyük farklılık gösterir.Kurumlar Vergisi(Corporate Tax)Kurumlar vergisi, sermaye şirketleri, kooperatifler, iktisadi kamu kuruluşları ve dernek ile vakıflara ait iktisadi işletmeler gibi kurumların elde ettiği kazanç üzerinden alınan dolaysız vergidir.Kurumlar Vergisi Beyannamesi(Corporate Tax Return)Kurumlar vergisi beyannamesi, sermaye şirketleri ve kooperatif gibi kurumların bir hesap dönemindeki kazancını vergi dairesine bildirdiği yıllık beyannamedir. Kurumlar vergisi bu beyan üzerinden hesaplanır.Kurumlar Vergisi Kanunu(Corporate Tax Law)Kurumlar Vergisi Kanunu, şirketlerin ve diğer kurumların kazançlarının nasıl vergilendirileceğini düzenleyen 5520 sayılı kanundur. Mükellefleri, matrahı, istisnaları, indirimleri ve beyan kurallarını belirler.Kur Değerlemesi(Foreign Currency Revaluation)Kur değerlemesi, dövizli kasa, banka, alacak ve borç hesaplarının dönem sonunda güncel kurla yeniden hesaplanması ve aradaki farkın kambiyo kârı ya da zararı olarak kaydedilmesidir.Kur Farkı(Exchange Rate Difference)Kur farkı, döviz cinsinden bir alacak, borç ya da işlemin kaydedildiği tarihteki kur ile tahsil, ödeme veya değerleme tarihindeki kur arasındaki değişimden doğan kazanç ya da kayıptır.Kur Farkı Faturası(Exchange Difference Invoice)Kur farkı faturası, döviz cinsinden yapılan bir satışta bedelin fatura tarihindeki kurdan farklı bir kurla ödenmesi sonucu oluşan farkın belgelendiği faturadır. KDV Kanunu'na göre kur farkı KDV matrahına dahildir.Kur Farkı Geliri(Foreign Exchange Gain)Kur farkı geliri, bir işletmenin yabancı para cinsinden varlıklarının değeri kur artışıyla yükseldiğinde ya da yabancı para borçlarının değeri kur düşüşüyle azaldığında ortaya çıkan ve gelir tablosuna yansıtılan kazançtır.Kur Farkı Gideri(Foreign Exchange Loss)Kur farkı gideri, dövizli bir alacağın değer kaybetmesi ya da dövizli bir borcun TL karşılığının artması sonucunda oluşan zarardır. Muhasebede 656 Kambiyo Zararları hesabında izlenir.Kümülatif Vergi Matrahı(Cumulative Tax Base)Kümülatif vergi matrahı, bir çalışanın yılbaşından itibaren biriken gelir vergisi matrahının toplamıdır. Bordroda vergi dilimini belirler ve yıl ilerledikçe arttığı için net maaşı etkiler.Maddi Duran Varlık(Tangible Fixed Asset)Maddi duran varlık, işletmenin üretim, hizmet sunumu ya da yönetim amacıyla bir yıldan uzun süre kullanmak üzere edindiği, fiziksel varlığı olan arsa, bina, makine, taşıt ve demirbaş gibi varlıklardır.Maddi Olmayan Duran Varlık(Intangible Asset)Maddi olmayan duran varlık, fiziksel bir varlığı bulunmayan ancak işletmeye birden fazla yıl ekonomik fayda sağlaması beklenen yazılım, patent, marka, lisans, imtiyaz hakları ve şerefiye gibi tanımlanabilir varlıklardır.Mahsup(Offset)Mahsup, bir alacağın aynı kişiye olan bir borca sayılarak iki tutarın birbirinden düşülmesidir. Muhasebede nakit hareketi olmayan kayıtlar için, vergide ise iade alacaklarının borçlara sayılması için kullanılır.Mahsup Fişi(Journal Voucher)Mahsup fişi, kasa hesabını etkilemeyen, yani nakit giriş ya da çıkışı içermeyen işlemlerin kaydedildiği muhasebe fişidir. Veresiye alış ve satış, banka işlemleri, amortisman ve dönem sonu kayıtları mahsup fişiyle yapılır.Maliyet Bedeli(Cost Value)Maliyet bedeli, bir varlığın edinilmesi ya da değerinin artırılması için yapılan ödemeler ile bunlara bağlı tüm giderlerin toplamıdır. Vergi Usul Kanunu'nda en sık kullanılan değerleme ölçüsüdür.Maliyet Dağıtımı(Cost Allocation)Maliyet dağıtımı, birden fazla bölümü ya da ürünü ilgilendiren ortak giderlerin uygun ölçütlerle maliyet merkezlerine ve sonunda ürünlere paylaştırılmasıdır. Kira, enerji ve yönetim giderleri tipik örneklerdir.Maliyet Esası(Cost Principle)Maliyet esası, işletmenin edindiği varlıkları ve hizmetleri edinme anındaki maliyetleriyle kaydetmesini öngören muhasebe kavramıdır. Varlık daha sonra değer kazansa da kayıtlı değer kural olarak değiştirilmez.Maliyet Merkezi(Cost Center)Maliyet merkezi, bir işletmede giderlerin toplandığı, izlendiği ve sorumlusuna raporlandığı bölüm, departman ya da faaliyet birimidir. Doğrudan gelir üretmese de maliyetlerin kontrolü ve ürünlere doğru dağıtılması için kullanılır.Maliyet Muhasebesi(Cost Accounting)Maliyet muhasebesi, bir ürünün, hizmetin ya da faaliyetin işletmeye kaça mal olduğunu belirlemek için maliyetleri toplayan, sınıflandıran ve dağıtan muhasebe dalıdır. Fiyatlama, stok değerleme ve kârlılık analizi için temel bilgi sağlar.Mali Mühür(Financial Seal)Mali mühür, kurumların ve şirketlerin e-fatura, e-defter, e-arşiv gibi Gelir İdaresi uygulamalarında belgeleri elektronik olarak onaylamak için kullandığı, tüzel kişiliğe ait elektronik sertifikadır.Mali Müşavir(Certified Public Accountant)Mali müşavir, Türkiye'de 3568 sayılı Kanun'a göre ruhsat alarak işletmelerin defterlerini tutan, beyannamelerini hazırlayan ve vergi ile muhasebe konularında danışmanlık veren meslek mensubudur; resmî unvanı serbest muhasebeci mali müşavirdir (SMMM).Mali Müşavirlik Asgari Ücret Tarifesi(Accountant Minimum Fee Schedule)Mali müşavirlik asgari ücret tarifesi, serbest muhasebeci mali müşavir ve yeminli mali müşavirlerin verdiği hizmetler için alabilecekleri en düşük ücretleri gösteren ve her yıl Resmî Gazete'de yayımlanan tarifedir.Mali Yıl(Fiscal Year)Mali yıl, bir devletin bütçesinin uygulandığı ve kamu gelir ve giderlerinin hesaplandığı on iki aylık dönemdir. Türkiye'de mali yıl takvim yılıyla aynıdır; 1 Ocak'ta başlar, 31 Aralık'ta biter.Matrah Artırımı(Tax Base Increase)Matrah artırımı, yapılandırma kanunlarıyla tanınan ve mükellefin geçmiş yıllara ait vergi matrahını kanundaki asgari tutar veya oranlarda artırıp vergisini ödeyerek o yıllar için vergi incelemesi ve tarhiyat riskini büyük ölçüde sınırlamasını sağlayan imkândır.Menkul Sermaye İradı(Income from Movable Capital)Menkul sermaye iradı, nakit sermaye ya da para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri gelirlerdir. Mevduat faizi, temettü ve tahvil faizi en bilinen örneklerdir.Mevduat Stopajı(Deposit Interest Withholding Tax)Mevduat stopajı, bankaların vadeli mevduat hesaplarına ödedikleri faizden gelir vergisini keserek vergi dairesine yatırmasıdır. Mevduat sahibinin hesabına brüt faizden kesinti düşüldükten sonra kalan net faiz geçer.Mizan(Trial Balance)Mizan, muhasebede belirli bir tarih itibarıyla tüm hesapların borç ve alacak toplamlarını ve bakiyelerini bir arada gösteren kontrol tablosudur; borç ve alacak toplamlarının eşit çıkması kayıtların dengeli olduğunu gösterir.MTV(Motor Vehicle Tax)MTV, yani motorlu taşıtlar vergisi, trafiğe kayıtlı otomobil, motosiklet, kamyonet ve benzeri araçların sahiplerinden her yıl alınan bir servet vergisidir. Tutar aracın türüne, yaşına ve motor özelliklerine göre belirlenir.Muavin Defter(Subsidiary Ledger)Muavin defter, büyük defterdeki ana hesapların alt hesaplarına ait hareketlerin ayrıntılı olarak izlendiği yardımcı defterdir. Örneğin her müşterinin ya da her bankanın hesabı muavinde ayrı sayfada görünür.Muavin Hesap(Sub-Account)Muavin hesap, tekdüzen hesap planındaki bir ana hesabın altında açılan ve o hesabın ayrıntısını tutan alt hesaptır. Örneğin 120 Alıcılar hesabının altındaki her müşteri ayrı bir muavin hesaptır.Muhasebe(Accounting)Muhasebe, bir işletmenin para ile ölçülebilen ticari işlemlerini belgelere dayanarak kaydeden, sınıflandıran, özetleyen ve bilanço ile gelir tablosu gibi raporlar hâlinde ilgililere sunan bilgi sistemidir.Muhasebeci(Accountant)Muhasebeci, bir işletmenin mali işlemlerini kaydeden, belgeleri düzenleyen, raporlar hazırlayan ve vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmesine yardımcı olan kişidir. Serbest çalışmak için meslek ruhsatı gerekir.Muhasebe Bürosu(Accounting Office)Muhasebe bürosu, ruhsatlı mali müşavirlerin işletmelere defter tutma, beyanname hazırlama, bordro ve vergi danışmanlığı gibi hizmetleri sunduğu iş yeridir. Küçük ve orta işletmeler muhasebe işlerini çoğunlukla bu bürolara yaptırır.Muhasebe Denklemi(Accounting Equation)Muhasebe denklemi, bir işletmenin varlıklarının her zaman borçları ile özkaynaklarının toplamına eşit olduğunu ifade eden temel eşitliktir: Varlıklar = Borçlar + Özkaynaklar. Bilançonun iki tarafının eşitliği bu denkleme dayanır.Muhasebe Döngüsü(Accounting Cycle)Muhasebe döngüsü, bir hesap döneminde işlemlerin belgelenmesinden finansal tabloların hazırlanmasına ve hesapların kapatılmasına kadar her dönem tekrarlanan muhasebe aşamalarının bütünüdür.Muhasebe Fişi(Accounting Voucher)Muhasebe fişi, bir işlemin hangi hesaplara hangi tutarla borç ve alacak kaydedileceğini gösteren iç belgedir. Yevmiye kaydının taslağıdır ve tahsil, tediye ve mahsup fişi olarak üçe ayrılır.