Vergi & Muhasebe Terimleri – Sayfa 7
385 terim
Terimler
Vergi Sirküleri(Tax Circular)Vergi sirküleri, Gelir İdaresi Başkanlığının kanun ve tebliğ hükümlerinin uygulanmasına açıklık getirmek için yayımladığı açıklayıcı metindir. Vergi idaresini bağlar, uygulamada da yol gösterir.Vergi Sistemi(Tax System)Vergi sistemi, bir ülkede uygulanan tüm vergilerin, bunları düzenleyen kanunların ve vergiyi tarh, tahakkuk ve tahsil eden idarenin oluşturduğu bütündür. Devletin gelirinin büyük kısmı bu sistemden sağlanır.Vergi Sorumlusu(Tax Withholding Agent)Vergi sorumlusu, verginin asıl borçlusu olmadığı hâlde vergi kanunları gereği başkasına ait vergiyi kesmek ve vergi dairesine ödemekle yükümlü tutulan kişidir. En yaygın örneği, çalışanının vergisini ücretten kesen işverendir.Vergi Takozu(Tax Wedge)Vergi takozu, bir çalışanın işverene toplam maliyeti ile çalışanın eline geçen net ücret arasındaki farkın, toplam işgücü maliyetine oranıdır. Gelir vergisi ile işçi ve işveren primlerinin ücret üzerindeki yükünü gösterir.Vergi Tarhiyatı(Tax Assessment)Vergi tarhiyatı, vergi alacağının vergi dairesince kanundaki ölçülere göre matrah ve miktar olarak hesaplanıp tespit edilmesidir. Vergilendirme sürecinin ilk aşamasıdır; ardından tebliğ, tahakkuk ve tahsil gelir.Vergi Tarifesi(Tax Schedule)Vergi tarifesi, bir verginin matrahın hangi büyüklüğüne hangi oranın uygulanacağını gösteren tablodur. Gelir vergisinde matrah dilimlere ayrılır ve her dilime artan oranlar uygulanır.Vergi Usul Kanunu(Tax Procedure Law)Vergi Usul Kanunu (VUK), 213 sayılı kanundur ve tüm vergilerin tarh, tebliğ, tahakkuk süreçlerini, defter tutma ve belge düzenini, değerleme kurallarını ve vergi cezalarını düzenleyen temel usul kanunudur.Vergi Yükü(Tax Burden)Vergi yükü, ödenen vergilerin gelire oranıdır. Ülke düzeyinde toplam vergi gelirlerinin gayrisafi yurt içi hasılaya oranıyla, bireysel düzeyde ise kişinin ödediği vergilerin gelirine oranıyla ölçülür.Vergi Ziyaı Cezası(Tax Loss Penalty)Vergi ziyaı cezası, mükellefin vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında ya da eksik tahakkuk etmesi hâlinde, kaybedilen vergi üzerinden kesilen cezadır.X Raporu(X Report)X raporu, yazar kasa ya da ödeme kaydedici cihazdan gün içinde alınan ara rapordur. O ana kadarki satış ve tahsilat toplamlarını gösterir, ancak Z raporundan farklı olarak mali belleğe kayıt yapmaz ve sayaçları sıfırlamaz.Yatırım İndirimi(Investment Allowance)Yatırım indirimi, işletmelerin yaptıkları belirli yatırım harcamalarının bir kısmını vergi matrahından düşmesine izin veren teşviktir. Genel uygulaması 2006'da kaldırılmış, yerine farklı teşvikler gelmiştir.Yazar Kasa Fişi(Cash Register Receipt)Yazar kasa fişi, perakende satış yapan işletmelerin ödeme kaydedici cihaz (ÖKC) ile düzenlediği ve satılan mal ya da hizmetin bedelini gösteren, fatura yerine geçen belgedir.Yemek Bedeli İstisnası(Meal Allowance Exemption)Yemek bedeli istisnası, işverenin çalışanlarına işyerinde yemek vermesi ya da yemek kartı gibi yollarla günlük belirli tutara kadar yemek bedeli sağlamasının gelir vergisinden istisna tutulmasıdır.Yeminli Mali Müşavir(Sworn Financial Advisor)Yeminli mali müşavir (YMM), 3568 sayılı Kanun'a göre işletmelerin mali tablolarını ve beyannamelerini inceleyip mevzuata uygunluğunu tasdik etme yetkisine sahip, kıdemli muhasebe meslek mensubudur.Yeniden Değerleme(Revaluation)Yeniden değerleme, işletmenin elindeki taşınmaz, makine gibi duran varlıkların kayıtlı değerlerinin enflasyon ya da piyasa değerindeki değişime göre güncellenmesidir; hem finansal raporlamada hem de vergi mevzuatında farklı kurallarla uygulanır.Yeniden Değerleme Oranı(Revaluation Rate)Yeniden değerleme oranı, Vergi Usul Kanununa göre yurt içi üretici fiyat endeksindeki yıllık değişime dayanarak her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen ve birçok maktu vergi, harç ve ceza tutarının güncellenmesinde kullanılan orandır.Yevmiye Defteri(Journal)Yevmiye defteri (günlük defter), bilanço esasına göre defter tutan işletmelerin tüm işlemlerini belgelere dayanarak tarih sırasıyla, borç ve alacak hesaplarını göstererek kaydettiği yasal defterdir.Yevmiye Kaydı(Journal Entry)Yevmiye kaydı, bir ticari işlemin belgeye dayanarak tarih, madde numarası, borçlu ve alacaklı hesaplar ile tutarlarını gösterecek şekilde yevmiye defterine yazılmasıdır; her kayıtta borç ve alacak toplamı eşit olmalıdır.YMM Raporu(Certified Public Accountant Report)YMM raporu, yeminli mali müşavirin bir işletmenin defter, belge ve işlemlerini inceleyerek belirli bir konunun vergi mevzuatına uygunluğunu tasdik ettiği resmî rapordur. KDV iadesi ve tam tasdik en yaygın kullanım alanlarıdır.Yol Yardımı İstisnası(Transportation Allowance Exemption)Yol yardımı istisnası, işverenin çalışanlarının işe gidip gelmesi için servis sağlaması ya da toplu taşıma bileti, kartı gibi yollarla günlük belirli tutara kadar ulaşım desteği vermesinin gelir vergisinden istisna tutulmasıdır.Yönetim Kurulu Karar Defteri(Board Resolution Book)Yönetim kurulu karar defteri, anonim şirketlerde yönetim kurulunun aldığı kararların tarih ve sıra numarasıyla yazıldığı, Türk Ticaret Kanunu'na göre tutulması zorunlu ticari defterdir.Yönetim Muhasebesi(Management Accounting)Yönetim muhasebesi, işletme içindeki yöneticilerin planlama, kontrol ve karar alma süreçleri için finansal ve operasyonel bilgi üreten muhasebe dalıdır. Bütçeler, maliyet analizleri ve performans raporları başlıca araçlarıdır.Yurt Dışı Çıkış Harcı(Departure Fee)Yurt dışı çıkış harcı, Türkiye'de yaşayan vatandaşların yurt dışına her çıkışında ödediği ve Harçlar Kanunu'nda düzenlenen bir harçtır. Tutarı her yıl güncellenir ve çıkıştan önce ödenir.Zirai Kazanç(Agricultural Income)Zirai kazanç, tarım, hayvancılık, ormancılık ve benzeri zirai faaliyetlerden elde edilen kazançtır. Gelir vergisinin yedi unsurundan biridir ve çoğu çiftçi için kaynakta kesinti yoluyla vergilendirilir.Z Raporu(Z Report)Z raporu, yazar kasa ya da yeni nesil ödeme kaydedici cihazın gün sonunda verdiği, o güne ait satış, KDV ve ödeme türü toplamlarını gösteren mali rapordur. Alındığında günlük toplamlar mali belleğe yazılır ve sayaçlar sıfırlanır.