İçeriğe geç
parazade
Vergi & Muhasebe

Maliyet Bedeli Nedir?

İngilizce: Cost Value

Yayın: · Son güncelleme:

Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.

Maliyet Bedeli Nedir? Kısaca

Maliyet bedeli, bir varlığın edinilmesi ya da değerinin artırılması için yapılan ödemeler ile bunlara bağlı tüm giderlerin toplamıdır. Vergi Usul Kanunu'nda en sık kullanılan değerleme ölçüsüdür.

Maliyet Bedeli nedir?
İçindekiler
  1. Maliyet bedeli nedir?
  2. Maliyete neler girer?
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Maliyet bedeli nedir?

Maliyet bedeli, bir varlığın işletmeye girene ve kullanılabilir hâle gelene kadar size kaça mal olduğunu gösterir. Yalnız satın alma fiyatı değil, o varlığı elde etmek için katlanılan yan giderler de bu tutara dahildir. Vergi Usul Kanunu bu tanımı değerleme ölçülerinin başında sayar.

Maliyete neler girer?

Satın alma bedeline nakliye, sigorta, gümrük vergileri, kurulum ve montaj giderleri eklenir. Bir binanın maliyetine tapu harcı ve noter masrafları gibi giderler de girebilir. İndirilebilen KDV ise maliyete eklenmez, çünkü ayrı bir hesapta indirilecek KDV olarak izlenir.

Bazı giderler için tercih hakkı vardır. Örneğin varlığın alımı için kullanılan kredinin faizi ve kur farkları, mevzuatın öngördüğü dönemlerde maliyete eklenebilir ya da doğrudan gider yazılabilir. Hangi seçeneğin uygun olduğunu güncel mevzuat ve özelgelerle kontrol edin.

Örnek

Örneğin bir üretici 400.000 TL'ye bir makine alıp 15.000 TL nakliye, 10.000 TL nakliye sigortası ve 25.000 TL montaj gideri ödesin. Makinenin maliyet bedeli 450.000 TL olur. Amortisman da bu tutar üzerinden ayrılır.

Nelere dikkat etmeli?

Maliyete eklenmesi gereken bir gideri doğrudan gider yazmak, o yılın kârını düşük, sonraki yılların amortismanını eksik gösterir. Tersi de hatalıdır; olağan bakım ve onarım giderleri maliyete değil gidere yazılır. Ayrımı yaparken "bu harcama varlığın değerini ya da ömrünü artırıyor mu" sorusunu sorun; cevabınız evetse harcama genellikle maliyete eklenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Maliyet bedeline KDV dahil midir?

İndirim konusu yapılabilen KDV maliyet bedeline eklenmez. İndirilemeyen KDV ise duruma göre maliyete eklenebilir ya da gider yazılabilir.

Stokların maliyet bedeli nasıl bulunur?

Alış fiyatına nakliye ve benzeri yan giderler eklenir. Aynı maldan farklı fiyatlarla alım yapıldıysa ortalama maliyet ya da FIFO gibi bir yöntemle birim maliyet belirlenir.

İlgili terimler

Değerleme Ölçüleri(Valuation Measures)Değerleme ölçüleri, Vergi Usul Kanunu'nda varlık ve borçların vergi matrahının hesabında hangi değerle dikkate alınacağını belirleyen ölçütlerdir. Maliyet bedeli, borsa rayici ve mukayyet değer en sık kullanılanlardır.Emsal Bedel(Arm's Length Price)Emsal bedel, bir malın ya da hizmetin değerleme gününde benzer koşullarda başkalarına satılacağı fiyattır. Bedeli bilinmeyen, belirsiz ya da olağandışı düşük olan işlemlerde vergi matrahı emsal bedele göre belirlenir.Amortismana Tabi İktisadi Kıymet(Depreciable Asset)Amortismana tabi iktisadi kıymet, işletmede bir yıldan fazla kullanılan ve yıpranma, aşınma ya da değer kaybına uğrayan varlıklardır. Bina, makine, taşıt, demirbaş ve bazı haklar bu kapsamdadır; maliyetleri amortisman yoluyla gider yazılır.Stok Değerleme(Inventory Valuation)Stok değerleme, bir işletmenin dönem sonunda elindeki stokların hangi tutarla bilançoya yazılacağını ve satılan malların maliyetinin nasıl hesaplanacağını belirleyen muhasebe işlemidir; FIFO ve ağırlıklı ortalama maliyet en yaygın yöntemlerdir.Vergi Usul Kanunu(Tax Procedure Law)Vergi Usul Kanunu (VUK), 213 sayılı kanundur ve tüm vergilerin tarh, tebliğ, tahakkuk süreçlerini, defter tutma ve belge düzenini, değerleme kurallarını ve vergi cezalarını düzenleyen temel usul kanunudur.Nakliye(Freight)Nakliye, eşya ya da ticari yükün bir yerden başka bir yere taşınması işidir. Genellikle kamyon, tır gibi araçlarla yapılan büyük hacimli taşımaları anlatır; ev taşıma ve fabrika yükleri tipik örneklerdir.İndirilecek KDV(Input VAT)İndirilecek KDV, KDV mükellefi bir işletmenin işiyle ilgili mal ve hizmet alımlarında tedarikçilerine ödediği ve satışları üzerinden hesapladığı KDV'den düşebildiği katma değer vergisidir.Amortisman(Depreciation)Amortisman, bina, makine, taşıt gibi uzun süre kullanılan varlıkların zamanla yıpranması ve değer kaybetmesi nedeniyle maliyetlerinin faydalı ömürleri boyunca gidere dağıtılmasıdır.