Maliyet Esası Nedir?
İngilizce: Cost Principle
Yayın: · Son güncelleme:
Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.
Maliyet Esası Nedir? Kısaca
Maliyet esası, işletmenin edindiği varlıkları ve hizmetleri edinme anındaki maliyetleriyle kaydetmesini öngören muhasebe kavramıdır. Varlık daha sonra değer kazansa da kayıtlı değer kural olarak değiştirilmez.
Maliyet esası nedir?
Maliyet esası, bir varlığın muhasebeye ona ödenen bedel ve edinme sırasında katlanılan giderlerle kaydedilmesidir. Piyasa değeri ya da tahmini satış fiyatı kayıt için ölçü alınmaz. Bu kavram 12 temel muhasebe kavramından biridir ve vergi kanunlarındaki maliyet bedeli kuralıyla da uyumludur.
Maliyete neler girer?
Satın alma bedeline ek olarak varlığı kullanıma hazır hâle getiren giderler de maliyete eklenir. Nakliye, sigorta, gümrük vergisi ve kurulum gideri buna örnektir. İndirilecek KDV ise maliyete girmez, ayrı bir hesapta izlenir.
Örnek
Örneğin bir işletme 2021 yılında 1.500.000 TL'ye bir depo binası alıyor ve 60.000 TL tapu harcı ödüyor. Bina 1.560.000 TL maliyetle kaydedilir. Beş yıl sonra piyasa değeri çok daha yüksek olsa bile maliyet esasına göre kayıtlı değer, amortisman düşüldükten sonraki tutardır.
Değer artışı, bina satıldığında kazanç olarak ortaya çıkar. Bazı durumlarda kanunun izin verdiği yeniden değerleme ile kayıtlı değer güncellenebilir.
Sınırları nelerdir?
Maliyet esası güvenilirdir, çünkü fatura gibi belgelere dayanır. Zayıf tarafı, enflasyonlu ortamda eski varlıkların bugünkü değerini yansıtmamasıdır. Uluslararası standartlar bu yüzden bazı varlıklarda gerçeğe uygun değerle ölçüme izin verir. Finansal tablolarınızı okurken varlıkların ne zaman alındığını dipnotlardan kontrol edin.
Sıkça Sorulan Sorular
Maliyet esası ile maliyet bedeli aynı mı?
Birbirine çok yakındır. Maliyet esası muhasebe kavramının adıdır, maliyet bedeli ise Vergi Usul Kanunu'ndaki değerleme ölçüsüdür ve aynı mantığa dayanır.
Değeri artan bir varlık neden kayıtta artmaz?
Değer artışı gerçekleşmemiş bir kazançtır ve tahmine dayanır. Maliyet esası, kaydın belgeye dayanmasını tercih eder; kazanç satışta ortaya çıkar.