Menkul Sermaye İradı Nedir?
İngilizce: Income from Movable Capital
Yayın: · Son güncelleme:
Menkul Sermaye İradı Nedir? Kısaca
Menkul sermaye iradı, nakit sermaye ya da para ile temsil edilen değerlerden elde edilen kâr payı, faiz, kira ve benzeri gelirlerdir. Mevduat faizi, temettü ve tahvil faizi en bilinen örneklerdir.
Menkul sermaye iradı, Gelir Vergisi Kanununda sayılan gelir unsurlarından biridir. Sahibi ticari bir faaliyet yürütmeden, yalnız parasını ya da menkul kıymetini başkasının kullanımına bırakarak elde ettiği gelirleri kapsar.
Menkul sermaye iradı nedir?
Kanunun 75. maddesinde sayılan başlıca örnekler şunlardır:
- Hisse senedi temettü gelirleri ve kâr payları
- Devlet tahvili, hazine bonosu ve özel sektör tahvili faizleri
- Mevduat faizi ve katılım bankalarının ödediği kâr payları
- Repo gelirleri
- Yatırım fonu katılma payı gelirlerinin bazı türleri
Bu gelirleri elde etmek için ticari bir organizasyon gerekmez; geliri sağlayan şey sermayenin kendisidir.
Nasıl vergilendirilir?
Menkul sermaye iratlarının çoğunda vergi, ödemeyi yapan banka ya da kurum tarafından kaynakta kesilir; buna stopaj denir. Örneğin vadeli mevduat faizinde banka vergiyi keser ve hesabına net tutar yatar. Kanundaki düzenlemelere göre stopajı yapılmış bazı gelirler için ayrıca beyanname verilmez; bazı gelirler ise belirli sınırları aştığında beyan edilir. Temettü gelirlerinde stopajın yanında beyan sınırı ve istisna gibi özel kurallar vardır.
Örnek ve dikkat edilecekler
Varsayımsal bir örnek: 100.000 TL'lik mevduatına bir ayda 3.000 TL brüt faiz işleyen biri, bankanın kestiği stopajdan sonra kalan net tutarı alır. Çoğu durumda bu gelir için ayrıca beyanname vermesi gerekmez.
Stopaj oranları ürün türüne ve vadeye göre değişir ve sık güncellenir; güncel oranları GİB'den ya da bankanın bilgilendirmesinden kontrol et. Yurt dışından elde edilen faiz ve kâr payları için beyan kuralları farklıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Mevduat faizi için beyanname vermem gerekir mi?
Türkiye'deki bankalarda stopaja tabi tutulmuş mevduat faizi için genellikle ayrıca beyanname verilmez. Yurt dışından elde edilen faizler gibi istisnai durumlarda beyan gerekebilir.
Temettü geliri menkul sermaye iradı mıdır?
Evet, hisse senetlerinden elde edilen kâr payları menkul sermaye iradıdır. Şirket dağıtım sırasında stopaj keser; belirli sınırları aşan tutarlar için yıllık beyan gerekebilir.