Finans Terimleri – Sayfa 2
100 terim
Terimler
Kredi Notu(Credit Score)Kredi notu, bir kişinin geçmiş ödeme alışkanlıkları ve borç durumuna göre hesaplanan, borcunu zamanında ödeme olasılığını gösteren puandır. Bankalar kredi ve kart başvurularında bu puanı dikkate alır.Likidite(Liquidity)Likidite, bir varlığın değerinden önemli bir kayıp yaşanmadan hızlıca nakde çevrilebilme kolaylığıdır. Kavram; varlıklar, piyasalar ve şirketlerin kısa vadeli borç ödeme gücü için kullanılır.Limited Şirket(Limited Liability Company)Limited şirket, bir veya birden çok ortağın belirli bir esas sermayeyle kurduğu, tüzel kişiliği olan ticaret şirketidir. Ortaklar şirket borçlarından kural olarak taahhüt ettikleri sermaye payı kadar sorumludur.Maliye Politikası(Fiscal Policy)Maliye politikası, devletin ekonomik büyüme, istihdam ve fiyat istikrarı gibi hedeflere ulaşmak için vergi, kamu harcamaları ve borçlanma araçlarını kullanarak aldığı kararların bütünüdür.Merkez Bankası(Central Bank)Merkez bankası, bir ülkenin para politikasını yürüten, banknot ihraç eden ve finansal sistemin istikrarını gözeten kamu kurumudur. Türkiye'de bu görevi Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) üstlenir.Mevduat(Deposit)Mevduat, bireylerin ya da şirketlerin bankaya yatırdığı ve istendiğinde ya da belirli bir vadenin sonunda geri alınabilen paradır. Vadeli ve vadesiz olmak üzere iki temel türü vardır.Nakit Akışı(Cash Flow)Nakit akışı, bir kişinin ya da işletmenin belirli bir dönemde kasasına giren ve kasasından çıkan para hareketlerinin tamamıdır. Giren nakit çıkandan fazlaysa pozitif, azsa negatif nakit akışı oluşur.Net Kâr(Net Profit)Net kâr, bir şirketin belirli bir dönemdeki tüm gelirlerinden satış maliyeti, faaliyet giderleri, finansman giderleri ve vergiler dahil bütün giderler düşüldükten sonra kalan kârdır.Net Ücret(Net Salary)Net ücret, çalışanın brüt maaşından SGK primi, işsizlik sigortası, gelir vergisi ve damga vergisi gibi yasal kesintiler düşüldükten sonra eline geçen tutardır. Halk arasında ele geçen maaş da denir.Nominal Faiz(Nominal Interest Rate)Nominal faiz, bir mevduat, kredi ya da tahvil için ilan edilen ve enflasyonun etkisi hesaba katılmamış faiz oranıdır. Paranın tutar olarak ne kadar artacağını gösterir, gerçek değerini değil.Özkaynak(Equity)Özkaynak, bir işletmenin toplam varlıklarından tüm yükümlülükleri düşüldükten sonra ortaklara kalan net değerdir. Özsermaye olarak da anılır ve bilançonun pasif tarafında yer alır.Para Politikası(Monetary Policy)Para politikası, merkez bankasının fiyat istikrarı gibi hedeflere ulaşmak için faiz oranlarını, para arzını ve piyasadaki likiditeyi yönlendirmek amacıyla aldığı karar ve uygulamaların bütünüdür.Parite(Parity)Parite, iki para birimi arasındaki değişim oranıdır. Türkiye'de günlük kullanımda genellikle iki yabancı para arasındaki oran, özellikle euro/dolar paritesi için kullanılır.Poliçe(Insurance Policy)Poliçe, sigorta sözleşmesinin varlığını ve şartlarını gösteren, sigorta şirketinin düzenleyip sigorta ettirene verdiği belgedir. Teminatlar, prim, süre, muafiyet ve istisnalar poliçede yazılıdır.Politika Faizi(Policy Rate)Politika faizi, bir merkez bankasının para politikasını yürütmek için belirlediği temel faiz oranıdır. Türkiye'de TCMB'nin bir hafta vadeli repo ihale faiz oranı politika faizi olarak kullanılır.Portföy(Portfolio)Portföy, bir kişinin ya da kurumun sahip olduğu hisse senedi, tahvil, mevduat, altın, fon ve gayrimenkul gibi yatırımların bütünüdür. Portföyün bileşimi risk ve getiri profilini belirler.Reel Faiz(Real Interest Rate)Reel faiz, nominal faiz oranından enflasyonun etkisi çıkarıldığında elde edilen, paranın gerçek getirisini ya da gerçek maliyetini gösteren faiz oranıdır. Satın alma gücündeki değişimi ölçer.Resesyon(Recession)Resesyon, ekonomik faaliyetin geniş bir alana yayılarak belirgin biçimde ve birkaç ay boyunca daralmasıdır. Yaygın bir pratik tanıma göre GSYH'nin art arda iki çeyrek küçülmesi teknik resesyon olarak adlandırılır.RiskFinansta risk, bir yatırımın ya da finansal kararın sonucunun beklenenden farklı olma, özellikle para kaybettirme ihtimalidir. Genellikle daha yüksek getiri beklentisi daha yüksek riskle birlikte gelir.Sabit Gider(Fixed Cost)Sabit gider, bir işletmenin üretim ya da satış miktarı değişse bile kısa vadede aynı kalan maliyetleridir. Kira, sabit personel maaşları, sigorta ve abonelik ücretleri tipik örneklerdir.Sanal POS(Virtual POS)Sanal POS, işletmelerin internet sitesi, mobil uygulama ya da ödeme linki üzerinden kredi ve banka kartıyla ödeme almasını sağlayan, fiziksel cihaz gerektirmeyen elektronik ödeme altyapısıdır.Satın Alma Gücü(Purchasing Power)Satın alma gücü, belirli bir para miktarıyla satın alınabilecek mal ve hizmet miktarıdır. Fiyatlar genel olarak arttığında aynı parayla daha az şey alınabildiği için satın alma gücü düşer.Serbest Meslek Makbuzu(Freelance Receipt)Serbest meslek makbuzu, avukat, mali müşavir, mimar, doktor ya da serbest çalışan gibi serbest meslek erbabının mesleki faaliyetleri karşılığında yaptığı her tahsilat için düzenlediği belgedir.Sigorta(Insurance)Sigorta, belirli bir prim karşılığında olası bir riskin gerçekleşmesi hâlinde ortaya çıkacak maddi zararın sigorta şirketi tarafından, poliçede belirlenen sınırlar içinde karşılanmasını sağlayan sözleşmedir.Sigorta Primi(Insurance Premium)Sigorta primi, sigorta ettirenin poliçede tanımlanan teminatlar karşılığında sigorta şirketine ödediği bedeldir. Tutarı; riskin büyüklüğüne, teminat kapsamına, muafiyete ve kişinin hasar geçmişine göre belirlenir.Stagflasyon(Stagflation)Stagflasyon, ekonomik büyümenin durduğu ya da çok yavaşladığı, işsizliğin arttığı bir dönemde yüksek enflasyonun da aynı anda yaşanmasıdır. Kelime, durgunluk (stagnation) ve enflasyon sözcüklerinin birleşimidir.Stopaj(Withholding Tax)Stopaj, gelir elde eden kişi yerine ödemeyi yapan kişi ya da kurumun vergiyi ödeme sırasında kesip vergi dairesine yatırmasıdır. Kaynakta kesinti veya vergi tevkifatı olarak da bilinir.Şahıs Şirketi(Sole Proprietorship)Şahıs şirketi, tek bir gerçek kişinin kendi adına kurduğu ve işlettiği, ayrı tüzel kişiliği olmayan işletmedir. Kazancı gelir vergisine tabidir ve sahibi işletmenin borçlarından tüm mal varlığıyla sorumludur.Taksit(Installment)Taksit, bir borcun ya da satın alınan mal veya hizmetin bedelinin tek seferde değil, belirlenen dönemlere bölünerek parça parça ödenmesidir. Kredilerde ve kredi kartı alışverişlerinde yaygın olarak kullanılır.Taşıt Kredisi(Auto Loan)Taşıt kredisi, sıfır ya da ikinci el otomobil gibi bir aracı satın almak için bankalardan kullanılan ve genellikle alınan araç üzerine rehin konularak verilen tüketici kredisidir.TÜFE(Consumer Price Index)TÜFE (Tüketici Fiyat Endeksi), hanelerin tükettiği mal ve hizmetlerden oluşan bir sepetin fiyatlarındaki değişimi ölçen endekstir. Türkiye'de TÜİK tarafından aylık olarak yayımlanır ve enflasyonun temel göstergesidir.Vadeli Mevduat(Time Deposit)Vadeli mevduat, bankaya belirli bir süre boyunca çekilmemek üzere yatırılan ve bu sürenin sonunda anlaşılan faiziyle birlikte geri alınan paradır. Vadesiz hesaba göre daha yüksek getiri sunar.Vadesiz Hesap(Demand Deposit Account)Vadesiz hesap, bankaya yatırılan paranın herhangi bir süre beklemeden, istenildiği anda çekilebildiği mevduat hesabıdır. Günlük ödemeler için kullanılır; faiz getirisi genellikle yoktur ya da çok düşüktür.Varlık(Asset)Varlık, bir kişinin ya da işletmenin sahip olduğu ve gelecekte ekonomik fayda sağlaması beklenen her türlü kaynaktır. Nakit, alacaklar, stoklar, gayrimenkul, makineler ve yatırım araçları varlık örnekleridir.Varlık Dağılımı(Asset Allocation)Varlık dağılımı, bir yatırım portföyünün hisse senedi, tahvil, nakit, altın ve gayrimenkul gibi varlık sınıfları arasında hangi oranlarda bölüneceğinin belirlenmesidir.Vergi(Tax)Vergi, devletin kamu harcamalarını finanse etmek için kişi ve kurumlardan kanuna dayanarak, karşılıksız ve zorunlu olarak aldığı ödemedir. Gelir, harcama ve servet üzerinden alınabilir.Vergi Dilimi(Tax Bracket)Vergi dilimi, artan oranlı gelir vergisi tarifesinde gelirin bölündüğü tutar aralıklarıdır. Her aralığa farklı oran uygulanır; üst dilime geçildiğinde yalnızca o dilime giren kısım yüksek oranla vergilendirilir.Yatırım Getirisi(Return on Investment)Yatırım getirisi (ROI), bir yatırımdan elde edilen net kazancın yatırım maliyetine oranıdır ve genellikle yüzde olarak ifade edilir. Farklı yatırımların kârlılığını karşılaştırmak için kullanılır.Yükümlülük(Liability)Yükümlülük, bir kişinin ya da işletmenin geçmiş işlemlerden doğan ve gelecekte para, mal ya da hizmet vererek yerine getirmesi gereken borçlarıdır. Bilançonun pasif tarafında gösterilir.Zorunlu Trafik Sigortası(Compulsory Traffic Insurance)Zorunlu trafik sigortası, motorlu araç sahiplerinin kazada üçüncü kişilere verdikleri maddi ve bedeni zararları, yasal teminat limitleri içinde karşılayan ve yaptırılması kanunen zorunlu olan sigortadır.