İçeriğe geç
parazade
Finans

Bilanço Esası Nedir?

İngilizce: Balance Sheet Basis

Yayın: · Son güncelleme:

Bilanço Esası Nedir? Kısaca

Bilanço esası, birinci sınıf tüccarların çift taraflı kayıt yöntemiyle yevmiye defteri, büyük defter ve envanter defteri tuttuğu, dönem sonunda bilanço ile gelir tablosu çıkardığı defter tutma yöntemidir.

Bilanço Esası nedir?
İçindekiler
  1. Bilanço esası nedir?
  2. Kimler bilanço esasına tabidir?
  3. Örnek ve dikkat edilecekler

Bilanço esası, işletmenin tüm varlıklarını, borçlarını ve öz kaynağını izleyen, çift taraflı kayıt sistemine dayanan defter tutma yöntemidir. Vergi Usul Kanunu bu yöntemi birinci sınıf tüccarlar için öngörür.

Bilanço esası nedir?

Bu yöntemde her işlem en az iki hesaba aynı tutarla, biri borç biri alacak olarak kaydedilir. Böylece kasadaki para, alacaklar, stoklar, demirbaşlar ve borçlar sürekli izlenir. Dönem sonunda işletmenin mali durumunu gösteren bilanço ve dönem sonucunu gösteren gelir tablosu hazırlanır.

Tutulan başlıca defterler şunlardır:

  • Yevmiye defteri: İşlemlerin tarih sırasıyla kaydı
  • Büyük defter (defter-i kebir): Kayıtların hesaplara göre sınıflanması
  • Envanter defteri: Dönem sonu varlık ve borçların dökümü

Kimler bilanço esasına tabidir?

Anonim, limited ve diğer sermaye şirketleri her zaman bilanço esasına göre defter tutar. Şahıs işletmelerinden yıllık alış, satış ya da hasılatı kanundaki hadleri aşanlar da birinci sınıf tüccar sayılır. Hadler her yıl güncellenir; güncel değerleri GİB'den kontrol et. Hadlerin altında kalan işletmeler de isterse bu esası seçebilir.

Örnek ve dikkat edilecekler

Örneğin bir şirket 50.000 TL'lik malı vadeli alırsa, stok hesabı artar ve satıcılara borç hesabı aynı tutarda artar. Ödeme yapıldığında borç kapanır, banka hesabı azalır.

  • Kayıtlar genellikle e-defter olarak elektronik ortamda tutulur.
  • Amortisman, karşılık ve stok değerleme gibi dönem sonu işlemleri kazancı doğrudan etkiler.
  • Kayıt yükü fazla olduğundan çoğu işletme bu süreci mali müşavirle yürütür.

Sıkça Sorulan Sorular

Şahıs şirketi bilanço esasına göre defter tutabilir mi?

Evet. Hadleri aşan şahıs işletmeleri zorunlu olarak, hadleri aşmayanlar ise isteğe bağlı olarak bilanço esasını seçebilir.

Bilanço esasında hangi tablolar hazırlanır?

Dönem sonunda temel olarak bilanço ve gelir tablosu hazırlanır. Bilanço işletmenin belirli bir tarihteki varlık ve kaynaklarını, gelir tablosu ise dönem içindeki gelir, gider ve kâr ya da zararı gösterir.

İlgili terimler

İşletme Defteri(Business Ledger)İşletme defteri, ikinci sınıf tüccar sayılan küçük ve orta ölçekli işletmelerin gelir ve giderlerini kaydettiği, kazancın gelir ile gider farkından bulunduğu basit yapılı ticari defterdir.Bilanço(Balance Sheet)Bilanço, bir işletmenin belirli bir tarihteki varlıklarını, borçlarını (yükümlülüklerini) ve özkaynaklarını gösteren temel finansal tablodur. Şirketin o andaki finansal durumunun fotoğrafı gibidir.Yevmiye Defteri(Journal)Yevmiye defteri (günlük defter), bilanço esasına göre defter tutan işletmelerin tüm işlemlerini belgelere dayanarak tarih sırasıyla, borç ve alacak hesaplarını göstererek kaydettiği yasal defterdir.Tekdüzen Hesap Planı(Uniform Chart of Accounts)Tekdüzen Hesap Planı, Türkiye'de işletmelerin muhasebe kayıtlarını aynı hesap adları ve numaralarıyla tutmasını sağlayan, Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ile belirlenmiş standart hesap listesidir.Alacak(Receivable)Alacak, bir kişinin ya da işletmenin bir başkasından para, mal veya hizmet talep etme hakkıdır; muhasebede ise hem bu hakkı gösteren varlık kalemini hem de bir hesabın sağ tarafını ifade eden kavramdır.Stok(Inventory)Stok, bir işletmenin satmak, üretimde kullanmak ya da hizmet sunarken tüketmek amacıyla elinde tuttuğu ham madde, yarı mamul, mamul ve ticari mallardır; bilançoda dönen varlıklar arasında gösterilir.e-Defter(e-Ledger)e-Defter, Vergi Usul Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu gereği tutulan yevmiye defteri ve büyük defterin elektronik ortamda oluşturulması, mali mühür ya da e-imzayla onaylanıp GİB sistemine berat dosyasıyla bildirilmesidir.