Bütçeleme Nedir?
İngilizce: Budgeting
Yayın: · Son güncelleme:
Bütçeleme Nedir? Kısaca
Bütçeleme, belirli bir dönem için beklenen gelir ve giderlerin önceden planlanması ve bu planın gerçekleşen sonuçlarla düzenli olarak karşılaştırılması sürecidir. Hem işletmelerde hem de kişisel finansta kaynakları kontrol altında tutmanın temel aracıdır.
Bütçeleme, paranı harcamadan önce nereye gideceğine karar vermektir. Bir işletme için gelecek yılın satış, maliyet ve yatırım planını; bir hane için ise aylık gelir ve harcama planını ifade eder. Bütçe planın kendisi, bütçeleme ise o planı hazırlama ve takip etme sürecidir.
Bütçeleme nedir?
Bütçeleme genellikle üç aşamadan oluşur:
- Planlama: Gelir tahminleri ve gider kalemleri belirlenir.
- Uygulama: Dönem boyunca harcamalar plana göre yapılır.
- Kontrol: Gerçekleşen rakamlar bütçeyle karşılaştırılır ve sapmaların nedeni araştırılır.
İşletmelerde satış bütçesi, üretim bütçesi, gider bütçesi, nakit bütçesi ve sermaye bütçelemesi gibi alt bütçeler hazırlanır.
Bütçe nasıl hazırlanır? Örnek
Varsayımsal bir hane için aylık bütçe:
| Kalem | Planlanan |
|---|---|
| Net gelir | 50.000 TL |
| Kira ve faturalar | 20.000 TL |
| Mutfak ve ulaşım | 15.000 TL |
| Diğer harcamalar | 7.000 TL |
| Tasarruf | 8.000 TL |
Ay sonunda mutfak harcamaları 18.000 TL çıkarsa 3.000 TL'lik sapma görünür ve bir sonraki ay ya bu kalem ya da başka bir kalem gözden geçirilir. Kişisel bütçe için aile bütçesi maddesine de bakabilirsin.
Bütçeleme yöntemleri
- Artımlı bütçe: Geçen yılın rakamlarına belirli bir oran eklenir.
- Sıfır tabanlı bütçe: Her kalem sıfırdan gerekçelendirilir.
- Esnek bütçe: Faaliyet düzeyine göre giderler yeniden hesaplanır.
Nelere dikkat etmeli?
Gerçekçi gelir tahmini yap, beklenmedik giderler için pay bırak ve yüksek enflasyon dönemlerinde bütçeyi daha sık güncelle. Bütçeyi hazırlayıp bir kenara koymak yerine düzenli karşılaştırma yapmak asıl faydayı sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Bütçe ile bütçeleme arasındaki fark nedir?
Bütçe, belirli bir dönem için hazırlanmış gelir ve gider planıdır. Bütçeleme ise bu planı hazırlama, uygulama ve sonuçlarla karşılaştırma sürecinin tamamıdır.
Sıfır tabanlı bütçeleme nedir?
Geçmiş rakamları temel almadan her gider kaleminin baştan gerekçelendirildiği yöntemdir. Gereksiz harcamaları ayıklamak için kullanılır, ancak hazırlanması daha fazla emek ister.