Borç ve Alacak Nedir?
İngilizce: Debit and Credit
Yayın: · Son güncelleme:
Borç ve Alacak Nedir? Kısaca
Muhasebede borç ve alacak, bir hesabın iki tarafını ifade eder: borç hesabın sol, alacak sağ tarafıdır. Çift taraflı kayıtta her işlem en az bir hesaba borç, en az bir hesaba alacak olarak eşit tutarla yazılır.
Muhasebede borç ve alacak, günlük dildeki "borçlanmak" ve "alacaklı olmak" anlamından farklıdır. Borç bir hesabın sol tarafı, alacak ise sağ tarafıdır. Hangi tarafa yazılacağı, işlemin o hesabı artırıp azaltmasına ve hesabın türüne bağlıdır.
Borç ve alacak nedir?
Çift taraflı kayıt sisteminde her işlem iki yönlüdür: bir hesaba borç yazılan tutar, başka bir hesaba alacak yazılır. Bu yüzden toplam borç her zaman toplam alacağa eşittir. Bu eşitlik mizan ile kontrol edilir.
Hangi hesap hangi tarafta artar?
| Hesap türü | Artış | Azalış |
|---|---|---|
| Varlık (kasa, banka, stok) | Borç | Alacak |
| Gider ve maliyet | Borç | Alacak |
| Yabancı kaynak (borçlar) | Alacak | Borç |
| Özkaynak | Alacak | Borç |
| Gelir | Alacak | Borç |
Bu tabloyu, bilanço denkliğinden (varlıklar = yabancı kaynaklar + özkaynaklar) çıkarabilirsin: varlıklar solda, kaynaklar sağda durur.
Örnek
Varsayımsal bir şirket bankadan 50.000 TL kredi çekiyor:
- "102 Bankalar" hesabı artar, bir varlık olduğu için borç tarafına yazılır.
- "300 Banka Kredileri" hesabı artar, bir yabancı kaynak olduğu için alacak tarafına yazılır.
Her iki tarafta da 50.000 TL olduğu için kayıt dengededir.
Nelere dikkat etmeli?
Yeni başlayanlar en çok "kasaya para girdi, o hâlde alacak" diye düşünerek hata yapar. Kasa bir varlık hesabıdır; para girişi kasayı artırdığı için borç tarafına yazılır. Kuralı hesap türü üzerinden düşünmek bu karışıklığı önler.
Sıkça Sorulan Sorular
Muhasebede borç neden sol tarafta?
Bu, yüzyıllardır kullanılan çift taraflı kayıt geleneğinden gelen bir kabuldür. Önemli olan tarafın adı değil, borç ve alacak toplamlarının her işlemde eşit olmasıdır.
Banka ekstresindeki borç ve alacak muhasebedekiyle aynı mı?
Genellikle ters görünür. Banka kendi kayıtlarını tuttuğu için senin yatırdığın parayı kendi açısından alacak olarak gösterir; senin defterinde ise banka hesabın borçlanır.