Bretton Woods Sistemi Nedir?
İngilizce: Bretton Woods System
Yayın: · Son güncelleme:
Bretton Woods Sistemi Nedir? Kısaca
Bretton Woods sistemi, 1944'te kurulan ve ABD dolarını sabit fiyattan altına, diğer para birimlerini de ayarlanabilir sabit kurlarla dolara bağlayan uluslararası para düzenidir. 1970'lerin başında sona ermiştir.
Bretton Woods sistemi, İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarına doğru, 1944'te ABD'nin New Hampshire eyaletindeki Bretton Woods kasabasında düzenlenen konferansta kurulan uluslararası para ve kur düzenidir.
Bretton Woods sistemi nedir?
Konferansın amacı, 1930'lardaki rekabetçi devalüasyonlar ve ticaret savaşlarının tekrarlanmasını önleyecek istikrarlı bir düzen kurmaktı. Sistemin temel kuralları şöyleydi:
- ABD doları ons başına 35 dolar sabit fiyatla altına çevrilebilir oldu.
- Diğer ülkeler paralarını dolara sabitledi; kurlar ancak ciddi dengesizliklerde ayarlanabiliyordu.
- Bu düzeni desteklemek için Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası kuruldu.
Böylece dolar dünyanın temel rezerv parası hâline geldi.
Neden çöktü?
1960'larda ABD'nin artan harcamaları ve dış açıkları nedeniyle yurt dışında biriken dolar miktarı, ABD'nin altın stoklarını çok aştı. Diğer ülkeler dolarlarını altına çevirmek istedikçe sistem baskı altına girdi. 1971'de ABD doların altına çevrilebilirliğini askıya aldı. Kısa süreli kurtarma çabalarının ardından 1973 civarında büyük ekonomiler dalgalı kurlara geçti.
Mirası
Bretton Woods sistemi çökse de kurumları ve doların merkezi rolü devam etti. Bugünkü itibari para ve dalgalı kur düzeni, bu sistemin sona ermesinin ardından şekillendi. IMF ve Dünya Bankası ise hâlâ uluslararası finans sisteminin önemli aktörleridir. Sistemin dersleri, sabit kur rejimlerinin sürdürülebilirliği tartışmalarında bugün de sıkça anılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Bretton Woods sistemi ne zaman sona erdi?
ABD 1971'de doların altına çevrilebilirliğini askıya aldı. Ardından gelen geçiş döneminin sonunda, 1973 civarında büyük ekonomiler dalgalı kur rejimine geçti.
Bretton Woods ile altın standardı arasındaki fark nedir?
Klasik altın standardında birçok para doğrudan altına bağlıydı. Bretton Woods'ta yalnızca dolar altına çevrilebilirdi; diğer paralar dolara sabitlenmişti.