İçeriğe geç
parazade
Finans

Batık Maliyet Nedir?

İngilizce: Sunk Cost

Yayın: · Son güncelleme:

Batık Maliyet Nedir? Kısaca

Batık maliyet, geçmişte yapılmış ve hangi karar alınırsa alınsın geri kazanılamayacak harcamadır. Doğru karar verirken batık maliyetler dikkate alınmaz; yalnızca gelecekte değişecek gelir ve giderlere bakılır.

Batık Maliyet nedir?
İçindekiler
  1. Batık maliyet nedir?
  2. Batık maliyet ne demek, yanılgısı nedir?
  3. Günlük hayatta batık maliyet
  4. Nelere dikkat etmeli?

Batık maliyet, harcanmış ve geri dönüşü olmayan paradır. Bir projeye yapılan araştırma harcaması, iade edilemeyen bir konser bileti ya da bir yazılıma ödenmiş lisans ücreti batık maliyet örnekleridir. Bugün ne karar verirsen ver, bu para geri gelmez.

Batık maliyet nedir?

İktisat ve finans açısından temel kural basittir: Batık maliyet geleceğe ilişkin kararları etkilememelidir. Karar verirken yalnızca seçeneklere göre farklılaşan gelecekteki gelir ve giderler, yani ilgili maliyetler ve fırsat maliyeti karşılaştırılır.

Batık maliyet ne demek, yanılgısı nedir?

İnsanlar çoğu zaman "Bu kadar para harcadım, şimdi bırakırsam boşa gider" düşüncesiyle kötü giden bir işe devam eder. Buna batık maliyet yanılgısı denir ve davranışsal iktisat alanında sık incelenen bir önyargıdır.

Varsayımsal bir örnek: Bir işletme yeni bir ürüne 500.000 TL harcamış olsun. Ürünü tamamlamak için 300.000 TL daha gerekiyor, ancak güncel tahminlere göre ürün piyasaya çıkınca yalnızca 200.000 TL'lik nakit akışı sağlayacak. Harcanan 500.000 TL her iki durumda da geri gelmeyecektir. Doğru soru şudur: "300.000 TL daha harcayıp 200.000 TL almak mantıklı mı?" Yanıt hayırdır.

Günlük hayatta batık maliyet

  • Kullanmadığın bir spor salonu üyeliği için "parasını verdim" diyerek zorla gitmek
  • Değer kaybeden bir yatırımı yalnızca "zararına satmamak" için elde tutmak
  • Sevmediğin bir filmi bileti alındığı için sonuna kadar izlemek

Nelere dikkat etmeli?

Karar anında geçmiş harcamayı bir kenara bırakıp "Bugünden itibaren hangi seçenek daha iyi?" diye sor. Bu, hem işletme hem de kişisel finans kararlarında daha sağlıklı sonuç verir.

Sıkça Sorulan Sorular

Batık maliyet ne demek, basit bir örnek verir misin?

İade edilemeyen bir sinema bileti batık maliyettir. Hava kötüyse ve gitmek istemiyorsan, bileti almış olman tek başına gitmen için iyi bir neden değildir; çünkü para her iki durumda da geri gelmez.

Batık maliyet muhasebede kayda alınmaz mı?

Muhasebede bu harcamalar normal şekilde kaydedilir. Batık maliyet kavramı kayıtla değil, geleceğe yönelik karar analiziyle ilgilidir.

İlgili terimler

Fırsat Maliyeti(Opportunity Cost)Fırsat maliyeti, bir seçenek tercih edildiğinde vazgeçilen en iyi alternatifin değeridir. Bir kaynağı (para, zaman, emek) bir işe ayırdığında, onu başka bir yerde kullanarak elde edebileceğin en yüksek faydadan feragat etmiş olursun.Davranışsal İktisat(Behavioral Economics)Davranışsal iktisat, psikoloji bulgularını iktisatla birleştirerek insanların ekonomik kararlarını gerçekte nasıl verdiğini inceleyen alandır. Kişilerin her zaman tam rasyonel davranmadığını, sistematik önyargılarla karar verdiğini gösterir.Net Bugünkü Değer(Net Present Value)Net bugünkü değer (NBD), bir yatırımın gelecekte sağlayacağı nakit akışlarının belirli bir iskonto oranıyla bugüne indirgenmiş toplamından başlangıç yatırım maliyetinin çıkarılmasıyla bulunan değerdir. Pozitif NBD yatırımın değer yarattığını gösterir.Sermaye Bütçelemesi(Capital Budgeting)Sermaye bütçelemesi, bir işletmenin makine, tesis, yeni ürün ya da şirket alımı gibi uzun vadeli yatırım projelerini değerlendirip hangilerine kaynak ayıracağına karar verme sürecidir. Net bugünkü değer ve iç verim oranı başlıca yöntemleridir.Nakit Akışı(Cash Flow)Nakit akışı, bir kişinin ya da işletmenin belirli bir dönemde kasasına giren ve kasasından çıkan para hareketlerinin tamamıdır. Giren nakit çıkandan fazlaysa pozitif, azsa negatif nakit akışı oluşur.Kişisel Finans(Personal Finance)Kişisel finans, bir kişinin ya da hanenin gelirini, harcamalarını, tasarrufunu, borçlarını, sigortasını ve yatırımlarını planlayıp yönetmesidir. Amaç bugünkü ihtiyaçlarla gelecekteki hedefleri dengelemektir.