İçeriğe geç
parazade
Finans

Vergi Mükellefi Nedir?

İngilizce: Taxpayer

Yayın: · Son güncelleme:

Vergi Mükellefi Nedir? Kısaca

Vergi mükellefi, vergi kanunlarına göre kendisine vergi borcu terettüp eden, yani vergiyi kendi adına ödemekle yükümlü olan gerçek veya tüzel kişidir. Mükellef, beyan, kayıt ve ödeme gibi ödevleri de yerine getirir.

Vergi Mükellefi nedir?
İçindekiler
  1. Vergi mükellefi nedir?
  2. Mükellefin temel ödevleri
  3. Örnek
  4. Nelere dikkat etmeli?

Vergi mükellefi, vergi kanunları uyarınca üzerine vergi borcu düşen gerçek ya da tüzel kişidir. Kısacası vergiyi kendi adına, kendi kazancı veya işlemi nedeniyle ödemekle yükümlü olan kişidir. Tanım, Vergi Usul Kanunu'nun 8. maddesinde yer alır.

Vergi mükellefi nedir?

Bir kişi ticari faaliyete başladığında, serbest meslek icra ettiğinde, beyan sınırını aşan kira geliri elde ettiğinde ya da bir şirket kurulduğunda vergi mükellefi olur. Mükellefiyet, vergiyi doğuran olayla ortaya çıkar; örneğin kazanç elde etmek ya da KDV'ye tabi bir satış yapmak.

Mükellefle karıştırılan bir kavram da vergi sorumlusudur. Sorumlu, başkasının vergisini kesip vergi dairesine yatıran kişidir; mükellef ise verginin asıl borçlusudur.

Mükellefin temel ödevleri

  • İşe başlamayı ve değişiklikleri vergi dairesine bildirmek
  • Gerekli defterleri tutmak ve belgeleri düzenlemek
  • Beyannameleri süresinde vermek
  • Vergiyi süresinde ödemek
  • İnceleme sırasında defter ve belgeleri ibraz etmek

Örnek

Varsayımsal olarak serbest çalışan bir grafik tasarımcı, serbest meslek kazancı nedeniyle gelir vergisi mükellefi olur. Aynı kişi bir çalışana ücret öderse, o çalışanın vergisi açısından vergi sorumlusu konumuna da geçer.

Nelere dikkat etmeli?

Mükellefiyet açılışını geciktirmek ya da beyanname vermemek ceza ve gecikme zammına yol açabilir. Hangi gelirin beyan gerektirdiğini Gelir İdaresi Başkanlığı rehberlerinden kontrol et.

Sıkça Sorulan Sorular

Her gelir elde eden vergi mükellefi midir?

Hayır. Bazı gelirler istisnadır ya da kaynakta kesilen vergiyle nihai olarak vergilendirilir. Bu durumda ayrıca beyanname vermek gerekmeyebilir.

Mükellef ile vergi sorumlusu arasındaki fark nedir?

Mükellef verginin asıl borçlusudur. Vergi sorumlusu ise başkasına ait vergiyi kesip ödemekle yükümlü kişidir; örneğin ücretlinin vergisini kesen işveren.

İlgili terimler

Vergi Sorumlusu(Tax Withholding Agent)Vergi sorumlusu, verginin asıl borçlusu olmadığı hâlde vergi kanunları gereği başkasına ait vergiyi kesmek ve vergi dairesine ödemekle yükümlü tutulan kişidir. En yaygın örneği, çalışanının vergisini ücretten kesen işverendir.Beyanname(Tax Return)Beyanname, vergi mükelleflerinin vergiye konu gelir, kazanç ya da işlemlerini belirli dönemlerde vergi idaresine resmî olarak bildirdiği belgedir. Bugün çoğunlukla elektronik ortamda verilir.Vergi Dairesi(Tax Office)Vergi dairesi, Gelir İdaresi Başkanlığı'na bağlı olarak mükellef kayıtlarını tutan, beyanname ve bildirimleri alan, vergiyi tarh, tahakkuk ve tahsil eden yerel vergi idaresi birimidir.Vergi Numarası(Tax Number)Vergi numarası (vergi kimlik numarası, VKN), vergi idaresinin her mükellefi tanımak için kullandığı benzersiz numaradır. Şirketlere 10 haneli bir VKN verilir; gerçek kişilerde ise T.C. kimlik numarası kullanılır.Serbest Meslek Kazancı(Professional Income)Serbest meslek kazancı, sermayeden çok kişisel bilgi, uzmanlık ve mesleki beceriye dayanan, kişinin kendi nam ve hesabına, bir işverene bağlı olmadan yaptığı işlerden elde ettiği kazançtır.Gelir İdaresi Başkanlığı(Revenue Administration)Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı olarak vergi kanunlarının uygulanmasından, vergilerin tarh, tahakkuk ve tahsilinden ve mükellef hizmetlerinden sorumlu kamu kurumudur.

İlgili yazılar