İçeriğe geç
parazade
Finans

Vergi Usul Kanunu Nedir?

İngilizce: Tax Procedure Law

Yayın: · Son güncelleme:

Vergi Usul Kanunu Nedir? Kısaca

Vergi Usul Kanunu (VUK), 213 sayılı kanundur ve tüm vergilerin tarh, tebliğ, tahakkuk süreçlerini, defter tutma ve belge düzenini, değerleme kurallarını ve vergi cezalarını düzenleyen temel usul kanunudur.

Vergi Usul Kanunu nedir?
İçindekiler
  1. Vergi Usul Kanunu nedir?
  2. Neleri düzenler?
  3. Örnek ve dikkat edilecekler

Vergi Usul Kanunu, kısaca VUK, 213 sayılı ve 1961 yılında yürürlüğe giren kanundur. Bir verginin nasıl hesaplanacağını, kimin ne zaman ve hangi belgelerle beyan edeceğini, kurallara uyulmazsa hangi cezaların uygulanacağını belirler. Kanun, özel kanunlarında aksine hüküm bulunmadıkça genel bütçeye giren vergilerin tamamına uygulanır.

Vergi Usul Kanunu nedir?

Gelir vergisi ya da KDV kanunları "neyin ve ne kadar" vergilendirileceğini anlatır. VUK ise "nasıl" sorusunun cevabıdır. Bu yüzden diğer vergi kanunlarının uygulamasında ortak usul kuralları büyük ölçüde VUK'tan gelir.

Neleri düzenler?

Kanunun başlıca konuları şunlardır:

  • Vergilendirme süreci: Tarh, tebliğ, tahakkuk ve tahsil aşamaları
  • Defter tutma: Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, bilanço esası ve işletme hesabı
  • Belge düzeni: Fatura, irsaliye, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu
  • Değerleme: Varlık ve borçların hangi değerle kayda alınacağı, amortisman
  • Vergi cezaları: Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları
  • Uzlaşma, zamanaşımı ve vergi incelemesi
  • Elektronik uygulamalar: e-fatura, e-defter, e-tebligat gibi uygulamaların yasal dayanağı

Örnek ve dikkat edilecekler

Örneğin bir esnafın satış yaptığı hâlde fatura düzenlememesi, VUK'a göre özel usulsüzlük cezası gerektirir. Defterlerin ve belgelerin kanundaki süre boyunca saklanması, inceleme sırasında ibraz edilmesi de VUK'tan doğan bir yükümlülüktür.

VUK'taki maktu ceza tutarları ve bazı hadler her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılır. Güncel tutarları GİB'den kontrol et. Kanunun güncel metnine mevzuat.gov.tr adresinden ulaşabilirsin.

Sıkça Sorulan Sorular

VUK hangi vergiler için geçerlidir?

VUK, özel kanunlarında aksi belirtilmedikçe genel bütçeye giren vergiler ile il özel idareleri ve belediyelere ait vergilerin usul işlemlerinde uygulanır. Gümrük vergileri ise kural olarak kendi mevzuatına tabidir.

Vergi ziyaı cezası VUK'ta mı düzenlenir?

Evet. Verginin zamanında ya da eksiksiz tahakkuk ettirilmemesi hâlinde uygulanan vergi ziyaı cezası, usulsüzlük cezaları ve indirim imkânları Vergi Usul Kanununda düzenlenir.

İlgili terimler

Vergi Kanunu(Tax Law)Vergi kanunu, bir verginin konusunu, mükellefini, matrahını, oranını, muafiyet ve istisnalarını belirleyen ve Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan yasal düzenlemedir.Gelir Vergisi Kanunu(Income Tax Law)Gelir Vergisi Kanunu (GVK), 193 sayılı kanundur ve gerçek kişilerin bir takvim yılında elde ettiği kazanç ve iratların nasıl vergilendirileceğini, gelir unsurlarını, istisnaları ve vergi tarifesini düzenler.Vergi Ziyaı Cezası(Tax Loss Penalty)Vergi ziyaı cezası, mükellefin vergilendirmeyle ilgili ödevlerini zamanında yerine getirmemesi veya eksik yerine getirmesi yüzünden verginin zamanında ya da eksik tahakkuk etmesi hâlinde, kaybedilen vergi üzerinden kesilen cezadır.Usulsüzlük Cezası(Irregularity Penalty)Usulsüzlük cezası, vergi kanunlarının şekle ve usule ilişkin hükümlerine uyulmaması hâlinde kesilen cezadır. Vergi kaybı doğup doğmadığına bakılmaz; geç beyan, belge düzenlememe ya da defter kurallarına uymama gibi durumlarda uygulanır.Bilanço Esası(Balance Sheet Basis)Bilanço esası, birinci sınıf tüccarların çift taraflı kayıt yöntemiyle yevmiye defteri, büyük defter ve envanter defteri tuttuğu, dönem sonunda bilanço ile gelir tablosu çıkardığı defter tutma yöntemidir.Fatura(Invoice)Fatura, satılan mal ya da yapılan hizmet karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere satıcı tarafından düzenlenip alıcıya verilen ticari ve vergisel belgedir. Vergi Usul Kanununda düzenlenir.Serbest Meslek Makbuzu(Freelance Receipt)Serbest meslek makbuzu, avukat, mali müşavir, mimar, doktor ya da serbest çalışan gibi serbest meslek erbabının mesleki faaliyetleri karşılığında yaptığı her tahsilat için düzenlediği belgedir.Yeniden Değerleme Oranı(Revaluation Rate)Yeniden değerleme oranı, Vergi Usul Kanununa göre yurt içi üretici fiyat endeksindeki yıllık değişime dayanarak her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığınca ilan edilen ve birçok maktu vergi, harç ve ceza tutarının güncellenmesinde kullanılan orandır.

İlgili yazılar