İçeriğe geç
parazade
Finans

Vergi Tarhiyatı Ne Demek?

İngilizce: Tax Assessment

Yayın: · Son güncelleme:

Vergi Tarhiyatı Ne Demek? Kısaca

Vergi tarhiyatı, vergi alacağının vergi dairesince kanundaki ölçülere göre matrah ve miktar olarak hesaplanıp tespit edilmesidir. Vergilendirme sürecinin ilk aşamasıdır; ardından tebliğ, tahakkuk ve tahsil gelir.

Vergi Tarhiyatı nedir?
İçindekiler
  1. Vergi tarhiyatı ne demek?
  2. Tarh türleri
  3. Tarhiyata karşı haklar

Vergi tarhiyatı (tarh), vergi alacağının, alacaklı olan vergi dairesi tarafından kanunlarda gösterilen ölçülere göre matrah ve tutar olarak belirlenmesidir. Kısaca "ne kadar vergi ödenecek" sorusunun resmî olarak cevaplandığı idari işlemdir.

Vergi tarhiyatı ne demek?

Vergilendirme süreci dört aşamadan oluşur:

  1. Tarh: Verginin hesaplanıp tespit edilmesi
  2. Tebliğ: Tarh edilen verginin mükellefe bildirilmesi
  3. Tahakkuk: Verginin ödenecek aşamaya gelmesi
  4. Tahsil: Verginin ödenmesi

Tarhiyat yapılmadan verginin tahsili mümkün değildir. Tarhiyatın kanuna uygun yapılması, sonraki tüm aşamaların da geçerliliğini etkiler.

Tarh türleri

  • Beyana dayanan tarh: En yaygın türdür. Mükellefin verdiği beyanname üzerinden vergi tarh edilir.
  • İkmalen tarh: Daha önce tarh edilmiş verginin eksik kalan kısmının, defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanarak tamamlanmasıdır.
  • Re'sen tarh: Matrahın defter ve belgelere dayanılarak tespit edilemediği durumlarda takdir komisyonu kararı ya da inceleme raporuyla yapılır.
  • İdarece tarh: Kanunda sayılan bazı durumlarda vergi dairesinin elindeki bilgilere dayanarak yaptığı tarhiyattır.

Tarhiyata karşı haklar

İkmalen, re'sen ya da idarece yapılan tarhiyatlar mükellefe vergi/ceza ihbarnamesiyle tebliğ edilir. Mükellef bu aşamada kanuni şartlar içinde uzlaşma talep edebilir ya da vergi mahkemesinde dava açabilir. Dava açma süresi ihbarnamenin tebliğinden itibaren işlemeye başlar; genel kural 30 gündür, ancak somut durumda süreyi bir uzmanla teyit et.

Sıkça Sorulan Sorular

Tarh ile tahakkuk arasındaki fark nedir?

Tarh, verginin hesaplanıp tespit edilmesidir. Tahakkuk ise tarh edilen ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken aşamaya gelmesidir.

Tarhiyat sonrası ne yapılabilir?

İhbarnameyle tebliğ edilen tarhiyata karşı kanuni şartlar içinde uzlaşma talep edilebilir ya da vergi mahkemesinde dava açılabilir. Süreler kesin olduğu için tebliğden sonra hızlı hareket etmek gerekir.

İlgili terimler

İkmalen Tarh(Additional Assessment)İkmalen tarh, daha önce tarh edilmiş bir verginin, sonradan defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak tespit edilen matrah farkı üzerinden tamamlanmasıdır. Genellikle vergi incelemesi sonrası yapılır.Re'sen Tarh(Ex Officio Assessment)Re'sen tarh, vergi matrahının kısmen veya tamamen defter, kayıt ve belgelere ya da kanuni ölçülere dayanılarak belirlenemediği durumlarda, takdir komisyonu kararı veya vergi inceleme raporuna dayanılarak yapılan tarhiyattır.Tahakkuk(Accrual)Tahakkuk, bir borcun, alacağın, gelirin ya da giderin hukuken veya ekonomik olarak doğması ve kesinleşmesidir; vergide ise tarh ve tebliğ edilen verginin ödenmesi gereken aşamaya gelmesi anlamına gelir.Uzlaşma(Tax Settlement)Uzlaşma, vergi hukukunda mükellef ile vergi idaresinin, tarh edilecek ya da edilmiş vergi ve cezalar üzerinde yargıya gitmeden anlaşmaya varmasıdır. Uzlaşılan tutar kesinleşir; mükellef bu tutar için dava açamaz.Vergi Dairesi(Tax Office)Vergi dairesi, Gelir İdaresi Başkanlığı'na bağlı olarak mükellef kayıtlarını tutan, beyanname ve bildirimleri alan, vergiyi tarh, tahakkuk ve tahsil eden yerel vergi idaresi birimidir.Kamu Görevlisi(Public Servant)Kamu görevlisi, devletin ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürüttüğü kamu hizmetlerinin asli ve sürekli görevlerini yerine getiren kişidir. Memurlar en bilinen kamu görevlisi grubudur.