Yeniden Değerleme Nedir?

Yeniden değerleme, bir varlığın yıllar önceki alış maliyetiyle kayıtlarda kalması yerine, değerinin bugünkü koşullara göre güncellenmesidir. Özellikle enflasyonun yüksek olduğu dönemlerde eski maliyetle duran bir bina ya da makine, gerçek değerinin çok altında görünebilir.

Yeniden değerleme nedir?

Kavram iki farklı çerçevede kullanılır:

1. Finansal raporlamada (TFRS): Maddi duran varlıklar için "yeniden değerleme modeli" seçilebilir. Varlık düzenli aralıklarla gerçeğe uygun değerine getirilir; değer artışı genellikle kâra değil, özkaynaktaki bir değer artış fonuna yazılır.
2. Vergi mevzuatında: Vergi Usul Kanunu, belirli koşullarla taşınmazların ve amortismana tabi iktisadi kıymetlerin değerlerinin güncellenmesine imkân tanıyan düzenlemeler içerir. Bu düzenlemelerin kapsamı, kullanılacak endeks ve ödenecek vergi gibi koşullar zaman içinde değişmiştir.

Vergi amaçlı güncellemede kullanılan oranlar için yeniden değerleme oranı maddesine bakabilirsin; güncel koşulları Gelir İdaresi Başkanlığı kaynaklarından kontrol et.

Neden yapılır?

• Bilançonun varlıkları gerçeğe daha yakın göstermesi
• Daha yüksek değer üzerinden amortisman ayrılarak giderlerin güncellenmesi
• Özkaynakların güçlenmiş görünmesi ve kredi değerlendirmelerinde daha doğru bir tablo

Örnek

Varsayımsal bir şirket yıllar önce 2 milyon TL'ye bir depo almış. Bugün piyasa değeri 10 milyon TL. TFRS'de yeniden değerleme modeli seçilirse depo, bağımsız bir değerleme sonucuna göre güncellenir; aradaki fark özkaynakta izlenir.

Nelere dikkat etmeli?

Yeniden değerleme kâğıt üzerinde değer artışı sağlar, şirkete nakit girmez. TFRS ile vergi kayıtlarındaki yeniden değerleme sonuçları farklı olabileceğinden ikisini karıştırmamak gerekir. Enflasyon düzeltmesi ise farklı bir kavramdır; ayrıntı için enflasyon muhasebesi maddesine bakabilirsin.