Siber Güvenlik & Dolandırıcılık Terimleri – Sayfa 4
399 terim
Terimler
Kısaltılmış Link(Shortened URL)Kısaltılmış link, uzun bir web adresinin bir kısaltma servisi aracılığıyla birkaç karakterlik kısa bir bağlantıya dönüştürülmüş hâlidir. Pratik bir araçtır, ancak gerçek hedefi gizlediği için oltalamada da sık kullanılır.Kimlik Bilgisi(Credentials)Kimlik bilgisi (credentials), bir kullanıcının ya da sistemin kendini doğrulamak için kullandığı kullanıcı adı, şifre, doğrulama kodu, güvenlik anahtarı veya dijital sertifika gibi bilgilerin genel adıdır.Kimlik Doğrulama(Authentication)Kimlik doğrulama, bir sisteme bağlanan kişinin ya da cihazın iddia ettiği kişi veya cihaz olduğunu şifre, doğrulama kodu, parmak izi gibi yöntemlerle kanıtlama sürecidir. İngilizcede authentication olarak geçer.Kimlik Hırsızlığı(Identity Theft)Kimlik hırsızlığı (Identity Theft), bir kişinin adı, T.C. kimlik numarası, kimlik belgesi ya da hesap bilgileri gibi kişisel verilerinin izinsiz ele geçirilerek onun adına işlem yapılması, borç ya da hesap açılmasıdır.Kimlik ve Erişim Yönetimi(Identity and Access Management)Kimlik ve erişim yönetimi (IAM), bir kurumda kullanıcı hesaplarının oluşturulmasını, kimlik doğrulamayı, yetkilerin atanmasını ve gözden geçirilmesini tek bir çerçevede yöneten politika, süreç ve teknolojilerin bütünüdür.Kiralık Ev Dolandırıcılığı(Rental Scam)Kiralık ev dolandırıcılığı, gerçekte sahibi olmayan ya da var olmayan bir konut için kiracı adayından kapora, depozito veya ilk kiranın alınıp iletişimin kesilmesidir. Aynı evin birden fazla kişiye kiralanması da bu kapsamda görülür.Kişisel Veri(Personal Data)Kişisel veri, kimliği belirli ya da belirlenebilir bir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgidir. Ad soyad, T.C. kimlik numarası, telefon, e-posta, IP adresi ve konum bilgisi gibi veriler bu kapsama girer.Komut Enjeksiyonu(Command Injection)Komut enjeksiyonu (Command Injection), bir uygulamanın kullanıcıdan aldığı veriyi süzmeden işletim sistemi komutuna eklemesiyle saldırganın sunucuda kendi komutlarını çalıştırabilmesine yol açan güvenlik açığıdır.Konum Takibi(Location Tracking)Konum takibi, telefonunuzun GPS, Wi-Fi ağları ve baz istasyonları aracılığıyla bulunduğunuz yeri belirlemesi ve bu bilginin uygulamalar, hizmetler ya da başka kişilerle paylaşılmasıdır.Korku Yazılımı(Scareware)Korku yazılımı (scareware), kullanıcıyı sahte virüs ya da sistem hatası uyarılarıyla korkutup gereksiz veya zararlı bir programı satın almaya, indirmeye ya da sahte bir destek hattını aramaya yönlendiren yazılımdır.Korsan Yazılım(Pirated Software)Korsan yazılım, telif hakkı sahibinin izni ve lisansı olmadan kopyalanan, dağıtılan ya da kullanılan yazılımdır. Hem hukuki yaptırım hem de kötü amaçlı yazılım bulaşması gibi güvenlik riskleri taşır.Kötü Amaçlı Yazılım(Malware)Kötü amaçlı yazılım (malware), bir cihaza ya da ağa zarar vermek, veri çalmak, kullanıcıyı gözetlemek veya sistemi izinsiz kontrol etmek için tasarlanmış her türlü yazılımın genel adıdır.Kredi Kartı Dolandırıcılığı(Credit Card Fraud)Kredi kartı dolandırıcılığı, kart numarası, son kullanma tarihi, güvenlik kodu ya da kartın kendisi ele geçirilerek kart sahibinin izni olmadan harcama yapılması veya nakit çekilmesidir. Çevrim içi ve fiziksel olarak gerçekleşebilir.Kriptografi(Cryptography)Kriptografi, bilgiyi yetkisiz kişilere karşı korumak, bütünlüğünü ve kaynağını doğrulamak için matematiksel yöntemler kullanan bilim dalıdır. Kripto paralar adını ve güvenliğini büyük ölçüde kriptografiden alır.Kripto Dolandırıcılığı(Crypto Scam)Kripto dolandırıcılığı, kripto varlıklar üzerinden insanları kandırarak para ya da varlık ele geçirmeyi amaçlayan sahtekârlık yöntemlerinin genel adıdır. Sahte platformlar, oltalama ve yüksek getiri vaatleri en yaygın türlerdir.Kritik Altyapı Güvenliği(Critical Infrastructure Security)Kritik altyapı güvenliği, enerji, su, sağlık, ulaşım, iletişim ve finans gibi aksaması toplumun işleyişini ve kamu güvenliğini ciddi şekilde etkileyecek hizmetlerin siber ve fiziksel tehditlere karşı korunmasıdır.Kuantum Kriptografi(Quantum Cryptography)Kuantum kriptografi, fizik yasalarını kullanarak iki taraf arasında gizli anahtar paylaşmayı ve dinleme girişimlerini fark etmeyi amaçlayan güvenlik yaklaşımıdır. En bilinen uygulaması kuantum anahtar dağıtımıdır.Kuantum Sonrası Kriptografi(Post-Quantum Cryptography)Kuantum sonrası kriptografi, güçlü kuantum bilgisayarların bile kıramayacağı düşünülen matematik problemlerine dayanan şifreleme ve dijital imza yöntemleridir. Bugünkü eliptik eğri imzalarının ileride yerini alması planlanmaktadır.KVKKKVKK, Türkiye'de kişisel verilerin işlenmesini düzenleyen 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'dur. 7 Nisan 2016'da Resmî Gazete'de yayımlanmıştır; kişilerin haklarını ve verileri işleyenlerin yükümlülüklerini belirler.KVKK Cezası(KVKK Fine)KVKK cezası, 6698 sayılı Kanun'daki yükümlülüklere uymayan veri sorumlularına Kişisel Verileri Koruma Kurulu'nca verilen idari para cezalarıdır. Bazı eylemler ayrıca Türk Ceza Kanunu'nda suç olarak tanımlanır.Link Kontrolü(URL Checker)Link kontrolü, bir bağlantıya tıklamadan önce adresin gerçekten iddia ettiği siteye gidip gitmediğini ve zararlı içerik barındırıp barındırmadığını inceleme işlemidir. Oltalama ve zararlı yazılım riskini azaltır.Log Yönetimi(Log Management)Log yönetimi, sunucu, ağ cihazı ve uygulamaların ürettiği kayıtların merkezi olarak toplanması, saklanması, korunması ve analiz edilmesi sürecidir. Sorun giderme, güvenlik izleme ve yasal uyum için kullanılır.Makro Virüsü(Macro Virus)Makro virüsü, Word, Excel gibi ofis programlarının otomatik görev çalıştırmak için kullandığı makro diline yazılan ve belge açılıp makrolar etkinleştirildiğinde çalışan kötü amaçlı koddur.Mantık Bombası(Logic Bomb)Mantık bombası, bir yazılımın içine gizlenen ve belirli bir tarih, olay ya da koşul gerçekleştiğinde çalışarak dosya silme, sistemi bozma gibi zararlar veren kötü amaçlı koddur.Mavi Takım(Blue Team)Mavi takım (blue team), bir kurumun sistemlerini savunan, güvenlik olaylarını izleyen, saldırıları tespit eden ve müdahale eden, ayrıca savunma önlemlerini sürekli iyileştiren güvenlik ekibidir.MD5MD5, herhangi bir uzunluktaki veriden 128 bitlik sabit uzunlukta bir özet (hash) üreten kriptografik özet fonksiyonudur. Çakışma zafiyetleri nedeniyle güvenlik amaçlı kullanım için artık uygun kabul edilmez.MDR(Managed Detection and Response)MDR (Managed Detection and Response), bir hizmet sağlayıcının kurumun güvenlik araçlarından gelen uyarıları sürekli izlediği, tehditleri araştırdığı ve gerektiğinde müdahale ettiği yönetilen tespit ve yanıt hizmetidir.MITRE ATT&CKMITRE ATT&CK, gerçek saldırılarda gözlemlenen saldırgan taktiklerini ve tekniklerini sınıflandıran, herkese açık bir bilgi tabanıdır. Savunma ekipleri tespit ve önlem planlarını bu ortak dil üzerinden kurar.Mobil Cihaz Yönetimi(Mobile Device Management)Mobil cihaz yönetimi (MDM), şirketlerin çalışanlarının kullandığı telefon, tablet ve dizüstü bilgisayarlarda güvenlik ayarlarını, uygulamaları ve erişim kurallarını merkezi olarak yönetmesini sağlayan yazılım ve süreçlerdir.Mobil Güvenlik(Mobile Security)Mobil güvenlik, akıllı telefon ve tablet gibi taşınabilir cihazların ve içlerindeki kişisel, finansal ve kurumsal verilerin zararlı uygulama, kayıp, hırsızlık ve yetkisiz erişime karşı korunmasıdır.Mobil İmza(Mobile Signature)Mobil imza, nitelikli elektronik sertifikanın cep telefonu SIM kartına yüklenmesiyle oluşturulan ve ayrı bir kart okuyucuya gerek kalmadan telefondan güvenli elektronik imza atmayı sağlayan imza yöntemidir.Modem Şifresi(Router Password)Modem şifresi, gündelik dilde iki farklı şeyi anlatır: kablosuz ağa bağlanmak için kullanılan Wi-Fi şifresi ve modemin ayarlarına girmek için kullanılan yönetici arayüzü şifresi. İkisinin de değiştirilmesi gerekir.Mor Takım(Purple Team)Mor takım (purple team), kırmızı takımın saldırı teknikleri ile mavi takımın savunma bilgisini aynı masada buluşturan, saldırıları birlikte deneyip tespit ve müdahale yeteneğini hızla iyileştirmeyi amaçlayan iş birliği yaklaşımıdır.Nitelikli Elektronik Sertifika(Qualified Electronic Certificate)Nitelikli elektronik sertifika (NES), 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'na göre yetkili hizmet sağlayıcılarca gerçek kişilere verilen ve güvenli elektronik imza atılmasını sağlayan, kişinin kimliğini imza verisine bağlayan elektronik kayıttır.OAuthOAuth, bir uygulamanın kullanıcı şifresini öğrenmeden, kullanıcının onayıyla başka bir hizmetteki verilere belirli ve sınırlı izinlerle erişmesini sağlayan açık yetkilendirme standardıdır. Güncel sürümü OAuth 2.0'dır.Oltalama(Phishing Scam)Oltalama (phishing), dolandırıcıların banka, kargo şirketi ya da kamu kurumu gibi güvenilir bir kaynak taklidi yaparak sahte mesaj, e-posta veya web sitesiyle kişilerin şifre, kart ve kimlik bilgilerini ele geçirmeye çalıştığı dolandırıcılık yöntemidir.Oltalama Simülasyonu(Phishing Simulation)Oltalama simülasyonu, kurumların çalışanlarına izinli ve kontrollü sahte oltalama e-postaları göndererek kimin tıkladığını ya da bildirdiğini ölçtüğü ve sonuca göre eğitim verdiği farkındalık çalışmasıdır.Omuz Sörfü(Shoulder Surfing)Omuz sörfü (Shoulder Surfing), bir kişinin ekranına, klavyesine ya da tuş takımına gizlice bakılarak şifre, PIN ya da kişisel bilgilerin gözle veya kamerayla öğrenilmesidir. ATM ve kalabalık ortamlarda sık görülür.Online Alışveriş Dolandırıcılığı(Online Shopping Scam)Online alışveriş dolandırıcılığı, sahte e-ticaret siteleri, sosyal medya mağazaları ya da ilan platformları üzerinden ödeme alınıp ürünün hiç gönderilmemesi, sahte ya da farklı ürün gönderilmesi veya kart bilgilerinin çalınmasıdır.OpenID ConnectOpenID Connect (OIDC), OAuth 2.0 protokolünün üzerine kurulan ve bir uygulamanın kullanıcının kimliğini güvenilir bir kimlik sağlayıcı aracılığıyla doğrulamasını sağlayan açık kimlik doğrulama standardıdır.Ortadaki Adam Saldırısı(Man-in-the-Middle Attack)Ortadaki adam saldırısı (MITM), bir saldırganın iki taraf arasındaki iletişime gizlice girerek mesajları okuması, değiştirmesi ya da yönlendirmesidir. Taraflar birbiriyle doğrudan konuştuklarını sanır.OSINT(Open Source Intelligence)OSINT (Open Source Intelligence), herkese açık kaynaklardan, örneğin web siteleri, sosyal medya, haberler ve kamu kayıtlarından bilgi toplayıp analiz ederek anlamlı bir sonuca ulaşma yöntemidir.Otomatik Arama(Robocall)Otomatik arama (robocall), bir yazılım tarafından çok sayıda numaraya kayıtlı ya da sentetik bir sesle yapılan aramadır. Meşru duyurularda kullanılabildiği gibi dolandırıcılık ve izinsiz pazarlamada da sık görülür.Oturum Çerezi(Session Cookie)Oturum çerezi, bir web sitesine giriş yaptıktan sonra tarayıcınızda saklanan ve her sayfada yeniden şifre girmeden tanınmanızı sağlayan küçük veri dosyasıdır. Ele geçirilirse hesabınıza erişim için kullanılabilir.Oturum Zaman Aşımı(Session Timeout)Oturum zaman aşımı, bir web sitesinde ya da uygulamada belirli bir süre işlem yapmadığınızda oturumunuzun güvenlik amacıyla otomatik olarak sonlandırılmasıdır. Yeniden devam etmek için tekrar giriş yapmanız gerekir.OT Güvenliği(OT Security)OT güvenliği, fabrika, enerji santrali, su arıtma ve ulaşım gibi tesislerde fiziksel süreçleri yöneten operasyonel teknoloji (OT) sistemlerinin, örneğin SCADA ve PLC'lerin siber tehditlere karşı korunmasıdır.OWASPOWASP, yazılım güvenliğini iyileştirmek için ücretsiz rehberler, araçlar ve standartlar üreten, kâr amacı gütmeyen uluslararası bir vakıf ve açık topluluktur. En bilinen projesi OWASP Top 10 listesidir.OWASP Top 10OWASP Top 10, web uygulamalarındaki en kritik güvenlik risk kategorilerini veri ve topluluk görüşüne dayanarak sıralayan, OWASP'ın birkaç yılda bir güncellediği farkındalık belgesidir.Özel Anahtar(Private Key)Özel anahtar (private key), bir kripto cüzdanındaki varlıkları harcama yetkisi veren gizli ve çok büyük bir sayıdır; işlemleri dijital olarak imzalamaya yarar ve bilen herkes o cüzdandaki varlıkları transfer edebilir.Özel Nitelikli Kişisel Veri(Sensitive Personal Data)Özel nitelikli kişisel veri, ifşa edildiğinde kişinin ayrımcılığa uğramasına yol açabilecek sağlık, biyometrik, genetik, din, siyasi düşünce gibi hassas bilgilerdir. KVKK bu verilerin işlenmesini daha sıkı şartlara bağlar.Paket Koklama(Packet Sniffing)Paket koklama (Packet Sniffing), bir ağdan geçen veri paketlerinin yakalanıp incelenmesidir. Ağ yöneticileri sorun gidermek için kullanır, ancak şifrelenmemiş trafikte saldırganların şifre ve mesaj okumasına da imkân verir.Parmak İzi Doğrulama(Fingerprint Authentication)Parmak izi doğrulama, kişinin parmağındaki benzersiz çizgi ve kıvrım desenini bir sensörle okuyup önceden kaydedilmiş şablonla karşılaştırarak kimliğini onaylayan biyometrik doğrulama yöntemidir.Parola(Password)Parola, bir hesaba ya da cihaza girerken kimliğinizi kanıtlamak için kullandığınız, yalnızca sizin bilmeniz gereken gizli karakter dizisidir. Gündelik dilde çoğunlukla 'şifre' olarak da anılır.PasskeyPasskey, şifre yerine telefonunuzda ya da bilgisayarınızda saklanan kriptografik bir anahtar çiftiyle, parmak izi, yüz tanıma veya ekran kilidi onayı kullanarak hesaplara giriş yapmayı sağlayan şifresiz giriş yöntemidir.Password SprayingPassword spraying (şifre püskürtme), tek bir hesapta çok sayıda şifre denemek yerine birkaç yaygın şifrenin çok sayıda farklı hesapta denendiği ve hesap kilitleme önlemlerinden kaçmayı amaçlayan saldırı yöntemidir.PCI DSSPCI DSS, ödeme kartı bilgilerini saklayan, işleyen veya ileten kuruluşların uyması gereken uluslararası güvenlik standardıdır. Büyük kart markalarının kurduğu PCI Güvenlik Standartları Konseyi tarafından yönetilir.PharmingPharming, kullanıcıyı bağlantıya tıklatmadan, doğru adresi yazsa bile sahte bir web sitesine yönlendiren saldırı türüdür. Genellikle bilgisayardaki ayarların, modemin ya da DNS kayıtlarının değiştirilmesiyle yapılır.PIN Kodu(PIN Code)PIN kodu (Personal Identification Number), banka kartı, SIM kart ya da cihaz kilidinde kimliğinizi doğrulamak için kullanılan, genellikle rakamlardan oluşan kısa kişisel şifredir.Piramit Şeması(Pyramid Scheme)Piramit şeması, katılımcıların kazancının gerçek bir ürün ya da hizmet satışından değil, büyük ölçüde sisteme yeni üye getirmekten ve onların ödediği giriş ücretlerinden elde edildiği, sürdürülemez ve çökmeye mahkûm bir yapıdır.PKI(Public Key Infrastructure)PKI (Public Key Infrastructure), açık anahtarlı şifrelemeyi güvenilir kılmak için dijital sertifikaların oluşturulması, dağıtılması, doğrulanması ve iptal edilmesini sağlayan kurum, kural, yazılım ve donanımların bütünüdür.