İçeriğe geç
parazade
Siber Güvenlik & Dolandırıcılık

Kötü Amaçlı Yazılım Nedir?

İngilizce: Malware

Yayın: · Son güncelleme:

Kötü Amaçlı Yazılım Nedir? Kısaca

Kötü amaçlı yazılım (malware), bir cihaza ya da ağa zarar vermek, veri çalmak, kullanıcıyı gözetlemek veya sistemi izinsiz kontrol etmek için tasarlanmış her türlü yazılımın genel adıdır.

Kötü Amaçlı Yazılım nedir?
İçindekiler
  1. Kötü amaçlı yazılım nedir?
  2. Başlıca türleri
  3. Nasıl bulaşır?
  4. Nasıl korunulur?

Kötü amaçlı yazılım nedir?

Kötü amaçlı yazılım, kullanıcının çıkarına aykırı çalışan programların ortak adıdır. İngilizcede "malicious software" kelimelerinden türeyen malware terimiyle anılır. Virüs, solucan ve fidye yazılımı bu geniş ailenin üyeleridir.

Bu yazılımlar her zaman fark edilir belirtiler göstermez. Bir kısmı sessizce şifrelerinizi toplar, bir kısmı ise dosyalarınızı kilitleyip açıkça fidye ister.

Başlıca türleri

Tür Ne yapar?
Virüs Başka dosyalara bulaşarak yayılır
Solucan Ağ üzerinden kendi kendine çoğalır
Truva atı Zararsız bir program gibi görünür
Fidye yazılımı Dosyaları şifreleyip para ister
Casus yazılım Kullanıcıyı gizlice izler
Reklam yazılımı İstenmeyen reklamlar gösterir

Nasıl bulaşır?

Çoğu zararlı, kullanıcının kendi eliyle kurulur. E-posta ekindeki "fatura" dosyası, resmî mağaza dışından indirilen uygulama ya da korsan bir oyun kurulum dosyası sık görülen yollardır. Güncellenmemiş yazılımlar da saldırganlara kapı açar.

Örneğin ücretsiz bir film izleme uygulamasını APK dosyası olarak indiren biri, uygulamayla birlikte SMS'leri okuyan bir zararlıyı da telefonuna kurmuş olabilir.

Nasıl korunulur?

Uygulamaları yalnız resmî mağazalardan indirin ve izinlerini kontrol edin. İşletim sistemini güncel tutun, güvenilir bir antivirüs ya da yerleşik koruma aracını açık bırakın. Önemli dosyalarınızın ağdan ayrı bir yedeğini almak, en kötü senaryoda bile verinizi kurtarmanızı sağlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Telefonuma kötü amaçlı yazılım bulaştığını nasıl anlarım?

Hızlı pil tükenmesi, tanımadığınız uygulamalar, sürekli açılan reklamlar ve açıklanamayan veri kullanımı tipik işaretlerdir. Şüphelenirseniz bilinmeyen uygulamaları kaldırın ve güvenilir bir tarama yapın.

Virüs ile kötü amaçlı yazılım aynı şey mi?

Hayır. Kötü amaçlı yazılım genel bir üst kavramdır, virüs ise onun yalnız bir türüdür. Gündelik dilde her zararlıya virüs denmesi teknik olarak doğru değildir.

İlgili terimler

Virüs(Computer Virus)Bilgisayar virüsü, kendini başka dosyalara ya da programlara ekleyerek çoğalan ve bu dosyalar çalıştırıldığında etkinleşen kötü amaçlı yazılım türüdür. Yayılmak için genellikle kullanıcının bir dosyayı açmasına ihtiyaç duyar.Fidye Yazılımı(Ransomware)Fidye yazılımı (ransomware), bir cihazdaki ya da ağdaki dosyaları şifreleyerek erişilemez hâle getiren ve şifreyi çözmek karşılığında genellikle kripto para ile fidye isteyen kötü amaçlı yazılımdır.Casus Yazılım(Spyware)Casus yazılım (spyware), bir cihaza kullanıcının bilgisi dışında yerleşip konum, mesaj, şifre, tarama geçmişi gibi bilgileri gizlice toplayan ve üçüncü kişilere gönderen kötü amaçlı yazılımdır.Anti-MalwareAnti-malware, virüs, casus yazılım, reklam yazılımı, fidye yazılımı ve rootkit gibi her türlü kötü amaçlı yazılımı tespit edip kaldırmak için tasarlanmış güvenlik yazılımlarının genel adıdır.Yazılım(Software)Yazılım, bir bilgisayarın ya da akıllı cihazın ne yapacağını adım adım tarif eden programların, verilerin ve talimatların bütünüdür. Donanım fiziksel parçaları, yazılım ise bu parçaları çalıştıran mantığı ifade eder.Truva Atı(Trojan Horse)Truva atı (trojan), kendini yararlı ya da zararsız bir program gibi gösterip kullanıcıyı kandırarak cihaza yüklenen ve arka planda veri çalma, uzaktan erişim gibi zararlı işler yapan yazılımdır.Fatura(Invoice)Fatura, satılan mal ya da yapılan hizmet karşılığında müşterinin borçlandığı tutarı göstermek üzere satıcı tarafından düzenlenip alıcıya verilen ticari ve vergisel belgedir. Vergi Usul Kanununda düzenlenir.Kurulum(Installation)Kurulum, bir yazılımın bilgisayara, telefona ya da sunucuya yüklenip çalışmaya hazır hâle getirilmesi işlemidir. Dosyaların kopyalanmasını, ayarların yapılmasını ve gerekli bileşenlerin yüklenmesini kapsar.