Siber Güvenlik & Dolandırıcılık Terimleri – Sayfa 6
356 terim
Terimler
TailgatingTailgating, yetkisi olmayan bir kişinin, kartlı ya da şifreli bir kapıdan yetkili bir çalışanın hemen arkasından geçerek güvenli bir alana girmesidir. Piggybacking adıyla da anılan bu durum fiziksel güvenlik açığıdır.Tarayıcı Parmak İzi(Browser Fingerprinting)Tarayıcı parmak izi, sitelerin tarayıcınızın ve cihazınızın teknik özelliklerini birleştirerek sizi çerez kullanmadan tanımasını sağlayan izleme yöntemidir. Çerezleri silmek bu izi ortadan kaldırmaz.Tedarik Zinciri Saldırısı(Supply Chain Attack)Tedarik zinciri saldırısı (Supply Chain Attack), hedefe doğrudan değil, hedefin güvendiği bir yazılım, güncelleme, kütüphane ya da hizmet sağlayıcı üzerinden ulaşılan siber saldırıdır. Tek bir sızma binlerce kurumu etkileyebilir.Tehdit Aktörü(Threat Actor)Tehdit aktörü, bir kuruma, kişiye ya da sisteme siber saldırı düzenleyen veya düzenleme potansiyeli taşıyan kişi, grup ya da kuruluştur. Türlerine ve motivasyonlarına göre sınıflandırılır.Tehdit Avcılığı(Threat Hunting)Tehdit avcılığı (threat hunting), güvenlik araçlarının uyarı üretmesini beklemeden, bir hipotezden yola çıkarak ağda ve cihazlarda fark edilmeden kalmış saldırgan izlerini proaktif olarak arama çalışmasıdır.Tehdit İstihbaratı(Threat Intelligence)Tehdit istihbaratı, saldırgan grupların hedefleri, yöntemleri ve bıraktıkları teknik izler hakkında toplanıp analiz edilen, kurumların saldırılara karşı daha iyi hazırlanmasını ve karar almasını sağlayan bilgidir.Tehdit Modelleme(Threat Modeling)Tehdit modelleme, bir uygulama ya da sistemin tasarım aşamasında olası saldırganları, saldırı yollarını ve zayıf noktaları sistematik olarak belirleyip bunlara karşı önlemleri en baştan planlama yöntemidir.Tek Kullanımlık Şifre(One-Time Password)Tek kullanımlık şifre (OTP), yalnızca bir giriş ya da işlem için geçerli olan ve kısa sürede geçersiz hâle gelen, genellikle 6 haneli sayılardan oluşan geçici şifredir. Bankacılıkta ve hesap girişlerinde ek güvenlik sağlar.Tek Oturum Açma(Single Sign-On)Tek oturum açma (SSO), kullanıcının bir kez kimliğini doğruladıktan sonra aynı kimlik sağlayıcıya bağlı birden fazla uygulamaya her biri için ayrıca şifre girmeden erişmesini sağlayan kimlik doğrulama yöntemidir.Telefon Dinleme(Phone Tapping)Telefon dinleme, bir kişinin telefon görüşmelerinin, mesajlarının ya da ortam seslerinin onun bilgisi dışında izlenmesi ve kaydedilmesidir. Bugün en yaygın biçimi telefona gizlice yüklenen casus uygulamalardır.Telefon Dolandırıcılığı(Phone Scam)Telefon dolandırıcılığı, arayan kişinin kendini banka çalışanı, kamu görevlisi, operatör ya da bir yakınınız gibi tanıtarak sizden para, şifre, doğrulama kodu ya da kişisel bilgi almaya çalıştığı dolandırıcılık türüdür.Tersine Mühendislik(Reverse Engineering)Tersine mühendislik (reverse engineering), bir yazılımın, dosyanın ya da donanımın tasarım belgelerine ve kaynak koduna erişmeden, hazır ürünü inceleyerek nasıl çalıştığını anlamaya yönelik analiz yöntemidir.TLSTLS (Transport Layer Security), internet üzerinden iletilen verileri şifreleyerek gizliliğini ve bütünlüğünü koruyan, karşı tarafın kimliğini sertifikalarla doğrulayan güvenlik protokolüdür. HTTPS bağlantılarının temelidir.TorTor (The Onion Router), internet trafiğini gönüllüler tarafından işletilen birden fazla sunucu üzerinden katman katman şifreleyerek yönlendiren ve kullanıcının konumunu gizlemeye yarayan anonimlik ağıdır.TOTPTOTP (Time-based One-Time Password), paylaşılan gizli bir anahtar ile o anki saati birleştirerek belirli aralıklarla, genellikle her 30 saniyede bir yeni tek kullanımlık kod üreten standart algoritmadır.Truva Atı(Trojan Horse)Truva atı (trojan), kendini yararlı ya da zararsız bir program gibi gösterip kullanıcıyı kandırarak cihaza yüklenen ve arka planda veri çalma, uzaktan erişim gibi zararlı işler yapan yazılımdır.TyposquattingTyposquatting, bilinen bir alan adının yazım hatalı benzerlerini kaydedip, adresi yanlış yazan kullanıcıları sahte ya da zararlı sitelere çekme yöntemidir. Oltalama, reklam geliri ve zararlı yazılım dağıtımı için kullanılır.Uçtan Uca Şifreleme(End-to-End Encryption)Uçtan uca şifreleme, bir mesajın gönderenin cihazında şifrelenip yalnızca alıcının cihazında çözülebildiği, aradaki sunucuların ve hizmet sağlayıcının bile içeriği okuyamadığı şifreleme yöntemidir.Uç Nokta Güvenliği(Endpoint Security)Uç nokta güvenliği, bir ağa bağlanan bilgisayar, dizüstü, telefon, tablet ve sunucu gibi cihazları zararlı yazılım, yetkisiz erişim ve veri kaybına karşı korumak için kullanılan araç ve politikaların bütünüdür.Unutulma Hakkı(Right to Be Forgotten)Unutulma hakkı, kişinin hakkındaki eski, yanlış ya da artık gerekli olmayan bilgilerin silinmesini veya arama motoru sonuçlarında gösterilmemesini isteyebilmesidir. Mutlak değildir, kamu yararıyla dengelenir.Uygulama Güvenliği(Application Security)Uygulama güvenliği, web, mobil ve masaüstü uygulamalarının tasarım, geliştirme, test ve yayın aşamalarında güvenlik açıklarından arındırılması ve yayından sonra da korunması için uygulanan yöntemlerin bütünüdür.Uygulama İzinleri(App Permissions)Uygulama izinleri, telefon ve bilgisayardaki uygulamaların kamera, mikrofon, konum, rehber, fotoğraflar ya da SMS gibi hassas özelliklere ve verilere erişmek için sizden aldığı onaylardır.Uzaktan Kimlik Doğrulama(Remote Identity Verification)Uzaktan kimlik doğrulama, bir kişinin şubeye gitmeden, görüntülü görüşme, çipli kimlik kartının NFC ile okunması ve yüz karşılaştırması gibi yöntemlerle kimliğinin elektronik ortamda tespit edilmesidir.Uzaktan Kod Çalıştırma(Remote Code Execution)Uzaktan kod çalıştırma (Remote Code Execution, RCE), saldırganın ağ üzerinden, fiziksel erişim olmadan hedef sistemde kendi seçtiği kodu çalıştırabilmesini sağlayan güvenlik açığı türüdür ve genellikle kritik seviyede sınıflandırılır.VERBİSVERBİS, Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun yönettiği Veri Sorumluları Sicil Bilgi Sistemi'dir. Kayıt yükümlüsü veri sorumluları, işledikleri veri kategorilerini ve amaçlarını bu sisteme bildirir.Veri Güvenliği(Data Security)Veri güvenliği, dijital verilerin oluşturulmasından silinmesine kadar her aşamada yetkisiz erişim, değiştirme, kayıp ve sızıntıya karşı korunması için uygulanan teknik ve idari önlemlerin bütünüdür.Veri İhlali(Data Breach)Veri ihlali, bir kurumun sakladığı kişisel ya da gizli verilerin yetkisiz kişilerce görülmesi, kopyalanması, değiştirilmesi veya kaybedilmesiyle sonuçlanan güvenlik olayıdır. Saldırı ya da hata kaynaklı olabilir.Veri İhlali Bildirimi(Data Breach Notification)Veri ihlali bildirimi, işlenen kişisel verilerin kanuni olmayan yollarla başkalarınca ele geçirildiği durumda veri sorumlusunun bunu Kişisel Verileri Koruma Kurulu'na ve ilgili kişilere bildirmesidir.Veri İşleyen(Data Processor)Veri işleyen, veri sorumlusunun verdiği yetkiye dayanarak onun adına kişisel verileri işleyen gerçek ya da tüzel kişidir. Bordro firması, bulut sağlayıcı veya çağrı merkezi tipik örneklerdir.Veri Kaybı Önleme(Data Loss Prevention)Veri kaybı önleme (DLP), kişisel veri, kart numarası ya da gizli belge gibi hassas bilgilerin e-posta, USB, bulut veya web üzerinden izinsiz biçimde kurum dışına çıkmasını tespit edip engelleyen güvenlik yaklaşımıdır.Veri Maskeleme(Data Masking)Veri maskeleme, hassas verilerin gerçek değerlerini gizleyip yerine biçimi korunmuş sahte ya da kısmen kapatılmış değerler koyma yöntemidir. Test ortamları ve ekran gösterimlerinde sızıntı riskini azaltır.Veri Minimizasyonu(Data Minimization)Veri minimizasyonu, bir amaç için yalnızca gerçekten gerekli olan kişisel verilerin toplanması, işlenmesi ve gerektiği kadar saklanması ilkesidir. KVKK'da ölçülülük ilkesi olarak karşılık bulur.Veri Sınıflandırma(Data Classification)Veri sınıflandırma, bir kurumdaki verilerin hassasiyetine ve iş için önemine göre gruplara ayrılıp etiketlenmesidir. Her sınıf için kimlerin erişeceği ve nasıl korunacağı belirlenir.Veri Sızdırma(Data Exfiltration)Veri sızdırma, bir kurumun ya da kişinin verilerinin yetkisiz biçimde sistem dışına aktarılmasıdır. Bir saldırgan, zararlı yazılım ya da kötü niyetli bir çalışan tarafından yapılabilir.Veri Sorumlusu(Data Controller)Veri sorumlusu, kişisel verilerin hangi amaçla ve hangi araçlarla işleneceğine karar veren, veri kayıt sistemini kuran ve yöneten gerçek ya da tüzel kişidir. KVKK'daki yükümlülüklerin asıl muhatabıdır.Veri Taşınabilirliği(Data Portability)Veri taşınabilirliği, bir hizmete verdiğiniz kişisel verileri yapılandırılmış ve makinece okunabilir biçimde geri alabilmeniz ve başka bir hizmet sağlayıcıya aktarabilmenizdir. GDPR'da açıkça tanınan bir haktır.Virüs(Computer Virus)Bilgisayar virüsü, kendini başka dosyalara ya da programlara ekleyerek çoğalan ve bu dosyalar çalıştırıldığında etkinleşen kötü amaçlı yazılım türüdür. Yayılmak için genellikle kullanıcının bir dosyayı açmasına ihtiyaç duyar.VishingVishing (voice phishing), telefon araması ya da sesli mesaj yoluyla yapılan oltalamadır. Arayan kişi banka, operatör, kargo ya da kamu görevlisi gibi davranarak şifre, doğrulama kodu ya da para transferi ister.VPNVPN (Virtual Private Network), cihazınız ile bir VPN sunucusu arasında şifreli bir tünel kurarak internet trafiğinizi korur ve sitelere gerçek IP adresiniz yerine sunucunun adresini gösterir.Web Güvenliği(Web Security)Web güvenliği, web sitelerinin, web uygulamalarının ve bu siteleri kullanan ziyaretçilerin veri hırsızlığı, site ele geçirme ve hizmet kesintisi gibi tehditlere karşı korunması için alınan önlemlerin bütünüdür.Web Uygulama Güvenlik Duvarı(Web Application Firewall)Web uygulama güvenlik duvarı (WAF), bir web sitesine ya da web uygulamasına gelen HTTP isteklerini inceleyerek SQL enjeksiyonu, XSS ve kötü niyetli bot trafiği gibi saldırıları uygulamaya ulaşmadan engelleyen güvenlik katmanıdır.WhatsApp Dolandırıcılığı(WhatsApp Scam)WhatsApp dolandırıcılığı, WhatsApp üzerinden tanıdık, banka ya da kurum taklidi yapılarak para istenmesi, sahte bağlantı gönderilmesi veya hesabı ele geçirmek için doğrulama kodunun talep edilmesidir.Wiper(Wiper Malware)Wiper, bulaştığı sistemdeki dosyaları, diskleri ya da önyükleme bilgilerini kalıcı olarak silmek veya bozmak için tasarlanmış, amacı doğrudan yıkım olan kötü amaçlı yazılımdır.WPA2WPA2 (Wi-Fi Protected Access 2), kablosuz ağlarda cihazlarınız ile modem arasındaki trafiği AES ile şifreleyen güvenlik standardıdır. Yıllardır en yaygın Wi-Fi güvenlik protokolüdür, yerini yavaş yavaş WPA3'e bırakıyor.WPA3WPA3, Wi-Fi Alliance'ın 2018'de duyurduğu yeni nesil kablosuz ağ güvenlik standardıdır. WPA2'ye göre şifre tahmin saldırılarına karşı daha dayanıklıdır ve açık ağlarda bile trafiği şifreleyebilir.XDR(Extended Detection and Response)XDR (Extended Detection and Response), uç nokta, ağ, e-posta, kimlik ve bulut gibi farklı kaynaklardan gelen güvenlik verilerini tek platformda birleştirerek saldırıları bütüncül şekilde tespit etmeyi ve yanıtlamayı amaçlayan yaklaşımdır.XSS(Cross-Site Scripting)XSS (Cross-Site Scripting), saldırganın bir web sitesine zararlı betik yerleştirip bu betiği başka kullanıcıların tarayıcısında çalıştırmasına yol açan bir web güvenlik açığıdır. Oturum çalma ve sahte form gösterme için kullanılır.Yan Kanal Saldırısı(Side-Channel Attack)Yan kanal saldırısı (Side-Channel Attack), bir sistemin şifreleme algoritmasını doğrudan kırmak yerine işlem süresi, güç tüketimi, elektromanyetik yayılım ya da önbellek davranışı gibi dolaylı izlerden gizli bilgi çıkarmaya çalışan saldırı türüdür.Yan Yükleme(Sideloading)Yan yükleme (sideloading), bir uygulamanın Google Play ya da App Store gibi resmî mağazalar yerine internetten indirilen bir dosya veya başka bir kaynak aracılığıyla cihaza kurulmasıdır. Zararlı yazılım riskini artırır.Yedekleme(Backup)Yedekleme, dosyalarınızın ve sistemlerinizin bir kopyasını ayrı bir yerde saklayarak cihaz arızası, hırsızlık, silme hatası ya da fidye yazılımı durumunda verileri geri getirebilmenizi sağlayan işlemdir.Yeni Nesil Güvenlik Duvarı(Next-Generation Firewall)Yeni nesil güvenlik duvarı (NGFW), klasik port ve adres denetiminin yanında uygulama tanıma, saldırı önleme, şifreli trafik incelemesi ve kullanıcı bazlı kurallar gibi özellikleri tek cihazda birleştiren güvenlik duvarıdır.Yetkilendirme(Authorization)Yetkilendirme, kimliği doğrulanmış bir kullanıcının ya da uygulamanın bir sistemde hangi verilere erişebileceğine ve hangi işlemleri yapabileceğine karar verme sürecidir. İngilizcede authorization olarak geçer.Yetki Yükseltme(Privilege Escalation)Yetki yükseltme (Privilege Escalation), bir saldırganın ya da zararlı yazılımın hakkı olandan daha fazla izin elde etmesidir. Sınırlı bir kullanıcı hesabından yönetici ya da sistem yetkisine geçiş tipik örnektir.Zafiyet Taraması(Vulnerability Scanning)Zafiyet taraması, sunucu, ağ cihazı, uygulama ve bilgisayarlardaki bilinen güvenlik açıklarını, eksik yamaları ve hatalı yapılandırmaları otomatik araçlarla tespit edip raporlayan güvenlik kontrolüdür.Zafiyet Yönetimi(Vulnerability Management)Zafiyet yönetimi, bir kurumdaki güvenlik açıklarının sürekli olarak tespit edildiği, risk düzeyine göre önceliklendirildiği, giderildiği ve giderildiğinin doğrulandığı döngüsel güvenlik sürecidir.Zombi Bilgisayar(Zombie Computer)Zombi bilgisayar, kötü amaçlı yazılımla ele geçirilmiş ve sahibinin haberi olmadan bir saldırganın uzaktan verdiği komutlarla spam, DDoS gibi işler için kullanılan bilgisayar ya da cihazdır.