Siber Güvenlik & Dolandırıcılık Terimleri – Sayfa 5

399 terim

Terimler

Polimorfik Virüs(Polymorphic Virus)Polimorfik virüs, her yeni bulaşmada ya da çalıştırmada kendi kodunun görünümünü değiştiren, böylece imza tabanlı antivirüs programlarının onu tanımasını zorlaştıran bilgisayar virüsü türüdür.Polis Savcı Dolandırıcılığı(Police Impersonation Scam)Polis savcı dolandırıcılığı, kendini polis, savcı, hâkim ya da asker olarak tanıtan kişilerin, mağduru bir soruşturmada adı geçtiğine inandırarak parasını, altınını ya da banka bilgisini "güvenceye almak" bahanesiyle ele geçirmesidir.Port Taraması(Port Scanning)Port taraması, bir cihaz ya da sunucuda hangi ağ portlarının açık olduğunu ve bu portlarda hangi hizmetlerin çalıştığını belirlemek için yapılan ağ kontrolüdür. Hem savunma hem saldırı amaçlı kullanılabilir.PretextingPretexting, saldırganın uydurma ama inandırıcı bir senaryo (bahane) ve sahte bir rol kullanarak hedef kişiden kişisel bilgi, şifre ya da erişim elde etmeye çalıştığı sosyal mühendislik yöntemidir.Prompt Enjeksiyonu(Prompt Injection)Prompt enjeksiyonu, bir yapay zekâ uygulamasına kullanıcı girdisi, web sayfası ya da belge içine gizlenmiş talimatlar yerleştirerek modelin asıl kurallarını devre dışı bırakmayı amaçlayan bir güvenlik saldırısıdır.Proxy(Proxy Server)Proxy, cihazınız ile internetteki siteler arasında aracılık yapan bir sunucudur. İsteklerinizi sizin yerinize iletir; siteler sizin IP adresinizi değil, proxy sunucusunun adresini görür.PUK Kodu(PUK Code)PUK kodu (PIN Unblocking Key), SIM kart PIN'i art arda yanlış girildiğinde kilitlenen kartı açmak için kullanılan, genellikle 8 haneli kilit açma kodudur. Operatör tarafından SIM kartla birlikte verilir.Quishing(QR Code Phishing)Quishing (QR Code Phishing), sahte ya da üzerine yapıştırılmış QR kodlar aracılığıyla kullanıcıyı oltalama sitesine yönlendirme yöntemidir. Kod okutulunca açılan sayfa ödeme, kart ya da giriş bilgisi ister.Rainbow TableRainbow table, şifrelerin özet (hash) değerlerini önceden hesaplayıp saklayan ve sızdırılmış bir şifre özetinden asıl şifreyi hızla bulmaya yarayan büyük bir tablodur. Tuzlama (salt) bu yöntemi büyük ölçüde etkisiz kılar.RAT(Remote Access Trojan)RAT (Remote Access Trojan), saldırgana bulaştığı cihazı uzaktan tam kontrol etme imkânı veren truva atı türüdür. Dosya çalma, ekran izleme, kamera ve mikrofonu açma gibi işlemler yapılabilir.Rate LimitingRate limiting (hız sınırlama), bir kullanıcının, IP adresinin ya da uygulamanın belirli bir sürede bir sisteme gönderebileceği istek sayısını sınırlayan güvenlik ve kaynak yönetimi yöntemidir.Reklam Takibi(Ad Tracking)Reklam takibi, şirketlerin size hedefli reklam göstermek için hangi siteleri ziyaret ettiğinizi, hangi uygulamaları kullandığınızı ve neler satın aldığınızı farklı yöntemlerle kaydetmesidir.Reklam Yazılımı(Adware)Reklam yazılımı (adware), cihazda kullanıcının istemediği reklamlar gösteren, tarayıcı ayarlarını değiştiren ve çoğu zaman kullanıcı alışkanlıklarını izleyerek gelir elde eden yazılımdır.Replay Saldırısı(Replay Attack)Replay saldırısı, geçerli olarak imzalanmış bir işlemin ya da mesajın kopyalanıp başka bir zincirde veya başka bir zamanda yeniden yayımlanmasıdır. Kriptoda özellikle hard fork sonrası iki zincir oluştuğunda risk taşır.Risk Değerlendirmesi(Security Risk Assessment)Risk değerlendirmesi, bir kurumun bilgi varlıklarını, bunlara yönelik tehditleri ve açıkları belirleyip her riskin gerçekleşme olasılığını ve etkisini ölçerek hangi önlemlerin öncelikli olduğuna karar verme sürecidir.Romantik Dolandırıcılık(Romance Scam)Romantik dolandırıcılık (Romance Scam), sahte bir kimlikle çevrim içi duygusal ilişki kurulup güven kazanıldıktan sonra karşı taraftan çeşitli bahanelerle para, hediye ya da yatırım istenmesidir.RootkitRootkit, bir cihazda en yüksek yetkiyle çalışarak kendi varlığını ve diğer zararlı yazılımları işletim sisteminden ve güvenlik programlarından gizleyen kötü amaçlı yazılım türüdür.Root Yetkisi(Rooting)Root yetkisi, Android ve Linux tabanlı sistemlerde işletim sisteminin tüm dosya ve ayarlarına sınırsız erişim sağlayan en yüksek yönetici yetkisidir. Telefonu rootlamak bu yetkiyi kullanıcıya ve uygulamalara açar.RSARSA, adını geliştiricileri Rivest, Shamir ve Adleman'ın soyadlarından alan, açık ve gizli anahtar çiftiyle çalışan ve büyük sayıları asal çarpanlarına ayırmanın zorluğuna dayanan asimetrik şifreleme algoritmasıdır.Rug PullRug pull (halı çekme), bir kripto projesinin geliştiricilerinin yatırımcılardan topladığı parayı ya da likidite havuzundaki varlıkları aniden çekip projeyi terk etmesiyle tokenın değersizleştiği dolandırıcılık türüdür.Saadet Zinciri(Ponzi Scheme)Saadet zinciri (Ponzi şeması), gerçek bir kazanç üretmeden, yeni katılımcılardan toplanan parayla eski katılımcılara yüksek getiri ödeyen ve yeni para girişi durduğunda kaçınılmaz olarak çöken dolandırıcılık modelidir.Sahte Fatura(Fake Invoice)Sahte fatura, gerçekte yaşanmamış bir mal ya da hizmet satışını gösteren veya bir kurumu taklit ederek ödeme almak için gönderilen fatura görünümlü belgedir. Hem vergi suçu hem dolandırıcılık aracı olabilir.Sahte Hesap(Fake Account)Sahte hesap, bir kişi, marka, kurum ya da müşteri hizmetleri birimi gibi davranan veya otomatik olarak yönetilen (bot) çevrim içi hesaptır. Dolandırıcılık, yanıltıcı bilgi yayma ve sahte etkileşim için kullanılır.Sahte İlan(Fake Listing)Sahte ilan, gerçekte var olmayan ya da ilan verenin elinde olmayan bir ürün, araç, konut veya iş için yayımlanan ve alıcıdan kapora, ön ödeme ya da kişisel bilgi almayı amaçlayan ilan türüdür.Sahte Kampanya(Fake Promotion)Sahte kampanya, tanınmış bir marka ya da kurum adına düzenleniyormuş gibi gösterilen, ancak kişisel bilgi, kart bilgisi veya para toplamak amacıyla hazırlanmış uydurma indirim, hediye ya da çekiliş duyurusudur.Sahte Kimlik(Fake ID)Sahte kimlik, gerçek olmayan ya da başkasına ait bilgilerle düzenlenmiş kimlik belgesi veya dijital kimliktir. Dolandırıcılar güven kazanmak, hesap açmak ya da başkası adına işlem yapmak için sahte kimlik kullanır.Sahte Link(Malicious Link)Sahte link, güvenilir bir siteye gidiyormuş gibi görünen ama kullanıcıyı oltalama sayfasına, sahte mağazaya ya da zararlı yazılım indiren bir adrese yönlendiren bağlantıdır. E-posta, SMS ve sosyal medyada yayılır.Sahte Profil(Fake Profile)Sahte profil, gerçek olmayan ya da başkasına ait bilgiler ve fotoğraflarla oluşturulan, sosyal medya, iş ağı veya tanışma uygulamalarında güven kazanıp dolandırıcılık, şantaj ya da bilgi toplama amacıyla kullanılan kişisel hesaptır.Sahte SMS(Fake SMS)Sahte SMS, bir bankanın, kargo firmasının, operatörün ya da kamu kurumunun mesajını taklit ederek sizi bağlantıya tıklamaya, bilgi paylaşmaya ya da gerçekte olmayan bir ödemeye inandırmaya çalışan kısa mesajdır.Sahte Uygulama(Fake App)Sahte uygulama, bilinen bir bankanın, markanın ya da kamu hizmetinin uygulamasını taklit eden veya faydalı görünen ama arka planda veri çalan, reklam gösteren ya da cihazı ele geçirmeye çalışan mobil uygulamadır.Sahte Web Sitesi(Fake Website)Sahte web sitesi, bir bankanın, mağazanın ya da kamu kurumunun resmî sitesini taklit ederek ziyaretçilerden kart, şifre ya da kişisel bilgi toplamak veya ödeme almak için kurulan dolandırıcılık sayfasıdır.Sahte Yatırım Dolandırıcılığı(Investment Scam)Sahte yatırım dolandırıcılığı, yüksek ve garantili getiri vaat edilerek kişilerin parasının izinsiz platformlara, sahte fonlara ya da piramit benzeri yapılara yatırtılması ve sonrasında paranın çekilememesidir.Saldırı Vektörü(Attack Vector)Saldırı vektörü, bir saldırganın bir sisteme, ağa ya da hesaba erişmek veya zararlı yazılım bulaştırmak için kullandığı yol ya da yöntemdir. E-posta, zayıf şifre ve güncellenmemiş yazılım yaygın örneklerdir.SaltSalt, bir şifre özetlenmeden önce şifreye eklenen ve her kullanıcı için ayrı üretilen rastgele değerdir. Aynı şifrelerin farklı özetler üretmesini sağlayarak hazır tablolarla yapılan şifre kırma saldırılarını zorlaştırır.SAMLSAML (Security Assertion Markup Language), bir kimlik sağlayıcının kullanıcıyı doğruladıktan sonra bu bilgiyi imzalı bir XML belgesiyle başka uygulamalara aktarmasını sağlayan ve kurumsal tek oturum açmada yaygın kullanılan standarttır.SandboxSandbox (kum havuzu), şüpheli dosya, bağlantı ya da programların asıl sistemden yalıtılmış, kontrollü bir ortamda çalıştırılıp davranışlarının gözlendiği ve zarar verirse bu zararın dışarı taşmadığı güvenlik mekanizmasıdır.SASTSAST (Static Application Security Testing), bir uygulamanın kaynak kodunu ya da derlenmiş kodunu çalıştırmadan inceleyerek güvenlik açıklarını arayan statik uygulama güvenliği testidir.Script KiddieScript kiddie, başkalarının yazdığı hazır saldırı araçlarını ve kodları, nasıl çalıştıklarını tam anlamadan kullanan deneyimsiz kişileri tanımlayan, genellikle küçümseyici bir argo terimdir.Sertifika Otoritesi(Certificate Authority)Sertifika otoritesi (CA), web siteleri, kişiler ve kurumlar için dijital sertifika düzenleyen, sertifika sahibinin kimliğini doğrulayan ve gerektiğinde sertifikaları iptal eden güvenilir üçüncü taraf kuruluştur.Sertifika Uyarısı(Certificate Warning)Sertifika uyarısı, tarayıcının bir web sitesinin güvenlik sertifikasını doğrulayamadığında gösterdiği hata ekranıdır. Bağlantının ele geçirilmiş olabileceğine ya da sitenin yanlış yapılandırıldığına işaret eder.Ses Biyometrisi(Voice Biometrics)Ses biyometrisi, bir kişinin kimliğini, ses yolu yapısı ve konuşma tarzı gibi sesine özgü özelliklerden çıkarılan dijital bir ses izi ile tanıyan ya da doğrulayan biyometrik yöntemdir.Ses Klonlama(Voice Cloning)Ses klonlama (voice cloning), bir kişinin ses kayıtlarından öğrenen yapay zekâ modelleriyle o kişinin ses tonunu, vurgusunu ve konuşma tarzını taklit eden yapay konuşma üretimidir. Erişilebilirlik gibi faydaları olsa da dolandırıcılık riski taşır.SextortionSextortion, bir kişinin özel ya da cinsel içerikli görüntülerinin, gerçekte var olsun ya da olmasın, yayılacağı tehdidiyle kişiden para, ek görüntü veya başka taleplerde bulunulan çevrim içi şantaj türüdür.Sezar Şifrelemesi(Caesar Cipher)Sezar şifrelemesi, alfabedeki her harfin sabit bir sayı kadar ileri kaydırılmasıyla yapılan en eski ve en basit şifreleme yöntemlerinden biridir. Bugün güvenlik için değil, kriptografiyi öğretmek için kullanılır.SHA-256SHA-256, her boyuttaki veriden 256 bitlik sabit uzunlukta bir özet (hash) üreten kriptografik hash fonksiyonudur. Bitcoin'de madencilik, blokların birbirine bağlanması ve adres üretimi gibi işlerde kullanılır.SIEMSIEM (Security Information and Event Management), sunucu, güvenlik duvarı, uygulama ve kullanıcı sistemlerinden gelen kayıtları tek merkezde toplayıp ilişkilendiren, şüpheli olaylar için uyarı üreten güvenlik bilgi ve olay yönetimi sistemidir.Sıfırıncı Gün Açığı(Zero-Day Vulnerability)Sıfırıncı gün açığı (zero-day), yazılım üreticisinin henüz fark etmediği ya da kapatacak bir yama yayımlamadığı güvenlik açığıdır. Üreticinin açığı düzeltmek için "sıfır günü" olduğu için bu adı alır.Sıfır Bilgi İspatı(Zero-Knowledge Proof)Sıfır bilgi ispatı (zero-knowledge proof), bir tarafın bir ifadenin doğru olduğunu, o ifadeyle ilgili gizli bilgiyi karşı tarafa hiç açıklamadan kriptografik olarak kanıtlamasını sağlayan yöntemdir.Sıfır Güven(Zero Trust)Sıfır güven (zero trust), ağın içinde ya da dışında olmasına bakmaksızın hiçbir kullanıcıya, cihaza veya uygulamaya varsayılan olarak güvenmeyen ve her erişim isteğini ayrıca doğrulayan güvenlik modelidir.SIM SwapSIM swap, dolandırıcının operatörü kandırarak ya da sahte belgeyle sizin telefon numaranızı kendi elindeki yeni bir SIM karta taşıtmasıdır. Böylece SMS doğrulama kodlarını alıp banka ve e-posta hesaplarınıza girmeye çalışır.Sızdırılan Şifreler(Leaked Passwords)Sızdırılan şifreler, veri ihlalleri ya da zararlı yazılımlar sonucunda ortaya çıkıp listeler hâlinde paylaşılan veya satılan kullanıcı adı ve şifre bilgileridir. Başka hesaplara girmek için kullanılırlar.Sızma Testi(Penetration Testing)Sızma testi (pentest), bir kurumun izniyle uzmanların sistemlere gerçek bir saldırganın yöntemlerini kullanarak kontrollü şekilde saldırdığı ve bulunan açıkları raporladığı güvenlik değerlendirmesidir.Siber Casusluk(Cyber Espionage)Siber casusluk, bir devletin, şirketin ya da kişinin gizli bilgilerini bilgisayar ağları üzerinden fark ettirmeden ele geçirme faaliyetidir. Amaç genellikle siyasi, askerî veya ticari avantaj elde etmektir.Siber Dayanıklılık(Cyber Resilience)Siber dayanıklılık, bir kurumun ya da kişinin siber saldırı veya teknik arıza yaşandığında temel işlerini sürdürebilmesi, zararı sınırlaması ve kısa sürede eski hâline dönebilmesi yeteneğidir.Siber Güvenlik(Cybersecurity)Siber güvenlik, bilgisayarları, telefonları, ağları ve bu sistemlerdeki verileri yetkisiz erişime, hasara ve hırsızlığa karşı korumak için kullanılan teknoloji, süreç ve alışkanlıkların bütünüdür.Siber Güvenlik Farkındalığı(Security Awareness)Siber güvenlik farkındalığı, kişilerin oltalama, zararlı yazılım ve sosyal mühendislik gibi tehditleri tanıyıp güvenli davranışları alışkanlık hâline getirmesi ve kurumların bunu eğitimle desteklemesidir.Siber Güvenlik Kanunu(Cybersecurity Law)Siber Güvenlik Kanunu, 19 Mart 2025'te Resmî Gazete'de yayımlanan 7545 sayılı Kanun'dur. Türkiye'de siber güvenliğin yönetimini, Siber Güvenlik Başkanlığı'nın yetkilerini ve ilgili yükümlülükleri düzenler.Siber Güvenlik Sertifikası(Cybersecurity Certification)Siber güvenlik sertifikası, bir kişinin belirli bir güvenlik alanındaki bilgisini sınavla ölçen ve bağımsız bir kuruluş tarafından verilen mesleki belgedir. İşe alımda bilgi düzeyini göstermeye yarar.Siber Güvenlik Stratejisi(Cybersecurity Strategy)Siber güvenlik stratejisi, bir kurumun ya da devletin siber risklere karşı hedeflerini, önceliklerini, kaynaklarını ve sorumluluklarını belirli bir dönem için tanımlayan üst düzey yol haritasıdır.Siber Güvenlik Uzmanı(Cybersecurity Specialist)Siber güvenlik uzmanı, bir kurumun bilgisayarlarını, ağlarını ve verilerini saldırılara karşı koruyan, açıkları bulup kapatan ve olası saldırılara müdahale eden bilişim profesyonelidir.