İçeriğe geç
parazade
Kripto

Açık Anahtar Nedir?

İngilizce: Public Key

Yayın: · Son güncelleme:

Açık Anahtar Nedir? Kısaca

Açık anahtar (public key), özel anahtardan matematiksel olarak türetilen ve başkalarıyla paylaşılabilen anahtardır; kripto işlemlerinde imzaların doğrulanmasını sağlar ve cüzdan adreslerinin üretilmesinde kullanılır.

Açık Anahtar nedir?
İçindekiler
  1. Nasıl çalışır?
  2. Örnek
  3. Nelere dikkat etmeli?

Açık anahtar, açık anahtarlı şifrelemenin (asimetrik kriptografi) paylaşılabilir parçasıdır. Her açık anahtar bir özel anahtara bağlıdır. Özel anahtar gizli kalırken açık anahtar ağdaki herkesin görebileceği şekilde kullanılabilir.

Nasıl çalışır?

  • Özel anahtardan, eliptik eğri kriptografisi adı verilen bir yöntemle açık anahtar hesaplanır.
  • Açık anahtar genellikle hash fonksiyonlarından geçirilerek daha kısa bir cüzdan adresine dönüştürülür.
  • Bir işlem imzalandığında, ağdaki düğümler bu imzanın ilgili açık anahtara karşılık gelen özel anahtarla atıldığını doğrular.

Süreç tek yönlüdür: Özel anahtardan açık anahtar kolayca hesaplanır, ama açık anahtardan özel anahtara ulaşmak bugünkü bilgisayarlarla pratikte mümkün değildir.

Örnek

Bunu bir posta kutusuna benzetebilirsin. Kutunun adresi ve mektup atma deliği herkese açıktır (açık anahtar ve adres); kutuyu açıp içindekini alacak anahtar ise yalnızca sendedir (özel anahtar). Herkes sana gönderim yapabilir, ama yalnızca sen harcayabilirsin.

Nelere dikkat etmeli?

Açık anahtarı ya da adresi paylaşmak varlıklarını tehlikeye atmaz; ancak blokzincir açık olduğu için o adresteki bakiye ve işlem geçmişi herkes tarafından görülebilir. Gizliliğe önem veriyorsan her ödeme için farklı adres kullanmayı değerlendir. Ayrıca "açık anahtarını girerek ödül kazan" gibi taleplerin ardından çoğu zaman özel anahtar istenir; bu tuzağa düşme.

Sıkça Sorulan Sorular

Açık anahtarı paylaşmak güvenli mi?

Evet, açık anahtar ve ondan türetilen adres paylaşılmak için vardır. Ancak bakiyen ve işlem geçmişin herkese açık hâle gelir; bu bir gizlilik meselesidir.

Açık anahtar ile cüzdan adresi aynı mı?

Tam olarak değil. Adres çoğunlukla açık anahtarın hash fonksiyonlarından geçirilmiş, daha kısa ve kontrol karakterleri eklenmiş bir hâlidir.

İlgili terimler

Özel Anahtar(Private Key)Özel anahtar (private key), bir kripto cüzdanındaki varlıkları harcama yetkisi veren gizli ve çok büyük bir sayıdır; işlemleri dijital olarak imzalamaya yarar ve bilen herkes o cüzdandaki varlıkları transfer edebilir.Cüzdan Adresi(Wallet Address)Cüzdan adresi, kripto varlık göndermek ve almak için kullanılan, açık anahtardan türetilmiş harf ve rakamlardan oluşan kimliktir; banka hesabındaki IBAN'a benzer şekilde paylaşılabilir ama transferler geri alınamaz.Hash Fonksiyonu(Hash Function)Hash fonksiyonu, her uzunluktaki veriyi sabit uzunlukta, benzersize yakın bir özet değere dönüştüren matematiksel işlemdir; blokzincirde blokları birbirine bağlamak, veriyi doğrulamak ve madencilik yapmak için kullanılır.Kripto Cüzdan(Crypto Wallet)Kripto cüzdan, kripto varlıklara erişmeni sağlayan özel anahtarları saklayan ve işlemleri imzalamanı sağlayan yazılım ya da cihazdır; varlıkların kendisi cüzdanda değil, blokzincirde kayıtlıdır.Eliptik Eğri Kriptografisi(Elliptic Curve Cryptography)Eliptik eğri kriptografisi (ECC), eliptik eğriler üzerindeki matematiksel işlemlere dayanan bir açık anahtarlı kriptografi yöntemidir. Bitcoin ve Ethereum'da özel anahtardan açık anahtar üretmek ve işlemleri imzalamak için kullanılır.Blokzincir(Blockchain)Blokzincir, işlem kayıtlarının bloklar hâlinde gruplanıp kriptografik özetlerle birbirine zincirlendiği, tek bir merkez yerine ağdaki çok sayıda bilgisayarda tutulan ortak ve değiştirilmesi çok zor bir dijital defterdir.