Adli Bilişim Nedir?
İngilizce: Digital Forensics
Yayın: · Son güncelleme:
Adli Bilişim Nedir? Kısaca
Adli bilişim (digital forensics), bilgisayar, telefon, sunucu ve bulut hesapları gibi kaynaklardaki dijital delillerin bütünlüğü korunarak toplanması, incelenmesi ve hukuki ya da kurumsal süreçlerde kullanılabilir şekilde raporlanmasıdır.
Adli bilişim nedir?
Adli bilişim, dijital cihazlardaki delillerin bilimsel yöntemlerle incelenmesidir. İngilizcede digital forensics denir. Bir siber saldırının nasıl gerçekleştiğini anlamak, bir dolandırıcılık davasında delil sunmak ya da bir çalışanın veri sızdırıp sızdırmadığını tespit etmek bu alanın işidir.
Temel ilke, delilin değiştirilmeden korunmasıdır. İnceleme orijinal cihaz üzerinde değil, birebir kopyası üzerinde yapılır.
Nasıl çalışır?
Süreç genellikle dört aşamadan oluşur. Önce delil kaynakları belirlenip güvence altına alınır. Ardından cihazın birebir kopyası (imajı) alınır ve kopyanın özet değeri (hash) hesaplanarak bütünlüğü kayıt altına alınır. Daha sonra kopya üzerinde silinmiş dosyalar, tarayıcı geçmişi, kayıtlar ve zaman çizelgesi incelenir.
Son aşamada bulgular anlaşılır bir raporla sunulur.
Delilin kimden kime, ne zaman geçtiğini gösteren kayda "delil zinciri" denir. Bu zincir koparsa delil mahkemede tartışmalı hâle gelebilir.
Örneğin bir şirkette fidye yazılımı olayı yaşandığında, adli bilişim uzmanları ilk bulaşmanın hangi bilgisayarda, hangi e-posta ekiyle ve hangi saatte başladığını tespit edebilir. Bu bilgi hem aynı açığı kapatmak hem de sigorta ya da yasal süreçler için gerekir.
Olay anında nelere dikkat etmeli?
En sık yapılan hata, panikle cihazı kapatmak ya da temizlemektir. Bu, bellekteki değerli izlerin kaybolmasına yol açabilir. Önce cihazı ağdan ayırıp uzman desteği almak daha doğrudur.
Hukuki süreçlerde delil incelemesi, yetkili makamların kararı ve bilirkişi süreçleriyle yürütülür. Kurumsal olaylar için siber olaylara müdahale ekibi maddesine bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Silinen dosyalar adli bilişimle kurtarılabilir mi?
Çoğu zaman kısmen ya da tamamen kurtarılabilir, ama bu cihaz türüne, depolama teknolojisine ve silme yöntemine bağlıdır. Güvenli silme yöntemleri kurtarmayı büyük ölçüde engeller.
Adli bilişim uzmanı ne iş yapar?
Dijital delilleri toplar, kopyalar, inceler ve raporlar. Mahkeme süreçlerinde bilirkişi olarak görev alabilir ya da kurumlarda olay incelemesi yapabilir.