İçeriğe geç
parazade
Finans

Açık Bankacılık Nedir?

İngilizce: Open Banking

Yayın: · Son güncelleme:

Açık Bankacılık Nedir? Kısaca

Açık bankacılık, müşterinin açık rızasıyla banka hesap bilgilerinin ve ödeme başlatma yetkisinin güvenli API'ler aracılığıyla yetkili üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarla paylaşılmasını sağlayan modeldir.

Açık Bankacılık nedir?
İçindekiler
  1. Açık bankacılık nedir, nasıl çalışır?
  2. Türkiye'de durum
  3. Avantajlar ve riskler

Açık bankacılık, bankada duran hesap verilerinin ve ödeme işlemlerinin, senin iznin olduğu sürece yetkili başka kuruluşların uygulamalarından kullanılabilmesidir. Örneğin farklı bankalardaki hesaplarını tek bir uygulamada görmek ya da bir alışveriş sitesinden doğrudan banka hesabınla ödeme başlatmak bu modelle mümkün olur.

Açık bankacılık nedir, nasıl çalışır?

Sistem, bankaların standart uygulama programlama arayüzleri (API) açmasına dayanır. Yetkili bir hizmet sağlayıcı bu arayüz üzerinden bankaya bağlanır; ancak bağlantı kurulmadan önce kimlik doğrulaması senin hesabının bulunduğu bankada yapılır ve sen hangi verinin paylaşılacağına onay verirsin.

İki temel hizmet türü vardır:

  • Hesap bilgisi hizmeti: Farklı kurumlardaki hesap bakiye ve hareketlerinin tek ekranda gösterilmesi.
  • Ödeme emri başlatma hizmeti: Senin adına, hesabından ödeme talimatı başlatılması.

Türkiye'de durum

Türkiye'de bu hizmetler 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak tanımlanmıştır. Faaliyetler TCMB'nin düzenleme ve gözetimi altında yürütülür; teknik altyapı olarak BKM'nin geliştirdiği GEÇİT kullanılır. Ayrıntılar zamanla güncellendiği için en son düzenlemeyi TCMB'nin sitesinden kontrol et.

Avantajlar ve riskler

Açık bankacılık rekabeti artırabilir, bütçe takibi ve ödeme süreçlerini kolaylaştırabilir. Öte yandan veri paylaşımı her zaman dikkat ister: Yalnızca yetkili kuruluşlara izin ver, verdiğin onayların kapsamını ve süresini oku, kullanmadığın izinleri bankanın uygulamasından geri çek. Banka şifreni hiçbir üçüncü taraf uygulamaya doğrudan yazma.

Sıkça Sorulan Sorular

Açık bankacılıkta verilerim iznim olmadan paylaşılır mı?

Hayır, model müşterinin açık rızasına dayanır ve kimlik doğrulama hesabın bulunduğu kurumda yapılır. Verdiğin izinleri daha sonra geri çekebilirsin.

Açık bankacılık hizmetini kimler verebilir?

Türkiye'de bu hizmetleri yalnızca TCMB tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlar ve bankalar sunabilir. Kuruluşun yetkili olup olmadığını TCMB'nin listelerinden kontrol edebilirsin.

İlgili terimler

Fintek(Fintech)Fintek, "finansal teknoloji" ifadesinin kısaltmasıdır; ödeme, kredi, yatırım ve sigorta gibi finansal hizmetleri yazılım ve dijital teknolojilerle daha hızlı, ucuz ya da erişilebilir hâle getiren şirket ve çözümleri anlatır.Ödeme Kuruluşu(Payment Institution)Ödeme kuruluşu, TCMB'den aldığı faaliyet izniyle para transferi, fatura ödemeye aracılık ve üye işyerlerine ödeme kabulü gibi ödeme hizmetleri sunan, banka ya da elektronik para kuruluşu olmayan finans kuruluşudur.Ödeme Hizmetleri(Payment Services)Ödeme hizmetleri, para yatırma ve çekme, para transferi, kartlı ödeme, fatura ödemeye aracılık ve ödeme başlatma gibi fonların bir taraftan diğerine aktarılmasını sağlayan ve kanunla düzenlenen hizmetlerdir.Dijital Bankacılık(Digital Banking)Dijital bankacılık, para transferi, hesap açma, kredi başvurusu ve ödeme gibi bankacılık işlemlerinin şubeye gitmeden internet, mobil uygulama ve diğer elektronik kanallar üzerinden yapılmasıdır.Ödeme Emri(Payment Order)Ödeme emri, icra takibi başlatıldığında icra dairesinin borçluya gönderdiği, borcu belirli süre içinde ödemesini ya da itirazı varsa bildirmesini isteyen resmî belgedir.Mutabakat(Reconciliation)Mutabakat, iki tarafın birbirleriyle ilgili hesap kayıtlarını karşılaştırarak belirli bir tarihteki bakiyenin doğruluğu konusunda uzlaşmasıdır. İşletmeler müşteri, tedarikçi ve bankalarla düzenli mutabakat yaparak hatalı ya da eksik kayıtları tespit eder.Elektronik Para(Electronic Money)Elektronik para, bir kuruluşa yatırılan fon karşılığında ihraç edilen, elektronik ortamda saklanan ve ödeme işlemlerinde kullanılan, ihraç eden dışındaki kişilerce de ödeme aracı olarak kabul edilen parasal değerdir.