İçeriğe geç
parazade
Siber Güvenlik & Dolandırıcılık

Sosyal Mühendislik Nedir?

İngilizce: Social Engineering

Yayın: · Son güncelleme:

Sosyal Mühendislik Nedir? Kısaca

Sosyal mühendislik (Social Engineering), teknik bir açık yerine insan psikolojisini kullanarak kişileri şifre, para ya da bilgi vermeye ikna etme yöntemidir. Oltalama, telefonla dolandırıcılık ve sahte kimlikle güven kazanma en yaygın biçimleridir.

Sosyal Mühendislik nedir?
İçindekiler
  1. Sosyal mühendislik nedir?
  2. Hangi duygular kullanılır?
  3. Nasıl korunursunuz?

Sosyal mühendislik nedir?

Sosyal mühendislik, insanları kandırarak güvenlik önlemlerini kendi elleriyle aşmalarını sağlamaktır. Saldırgan sistemi kırmaya uğraşmaz, şifreyi size söyletir. Bu yüzden en güçlü teknik önlemler bile tek bir ikna edici telefonla boşa çıkabilir.

Hangi duygular kullanılır?

Dolandırıcılar genellikle aynı birkaç düğmeye basar: aciliyet ("hesabınız 1 saat içinde kapanacak"), korku ("adınız bir soruşturmada geçiyor"), otorite ("ben banka güvenlik biriminden arıyorum") ve kazanç ("ödülünüzü almak için bilgilerinizi girin"). Amaç, durup düşünmenizi engellemektir.

Yaygın türler şöyle sıralanabilir:

  • E-posta ile oltalama, SMS ile smishing, telefonla vishing
  • Uydurma bir senaryoyla bilgi isteme (pretexting)
  • Bedava bir şeyle tuzağa çekme (baiting)
  • Binaya izinsiz arkadan girme (tailgating)

Nasıl korunursunuz?

En işe yarar alışkanlık, beklenmedik her talepte durup başka bir kanaldan doğrulamaktır. Banka sizi arayıp şifre istediğinde telefonu kapatın ve kartınızın arkasındaki numarayı kendiniz arayın. Bankalar, devlet kurumları ve kargo firmaları SMS ile gelen doğrulama kodunu telefonda sizden istemez.

Kurumlarda ise düzenli siber güvenlik farkındalığı eğitimleri ve oltalama simülasyonları çalışanların bu kalıpları tanımasını sağlar. Para transferi gibi kritik işlemler için iki kişilik onay kuralı koymak, tek bir kandırılmanın zararını sınırlar. Şüpheli bir aramayı ya da mesajı ekip arkadaşlarıyla paylaşmak, aynı senaryonun başkalarında işe yaramasını da engeller.

Sıkça Sorulan Sorular

Sosyal mühendislik suç mu?

Kandırarak para, şifre ya da kişisel veri elde etmek Türk Ceza Kanunu kapsamında dolandırıcılık ya da bilişim suçu sayılabilir. Bu tür bir olayda kanıtları saklayıp kolluk kuvvetlerine ya da savcılığa başvurabilirsiniz.

Eğitimli kişiler de sosyal mühendisliğe kanar mı?

Evet. Bu saldırılar zekâyı değil, yorgunluk, acele ve stres anlarını hedefler. Bu yüzden kişisel dikkatten çok, doğrulama kuralları gibi alışkanlıklar korur.

İlgili terimler

Oltalama(Phishing Scam)Oltalama (phishing), dolandırıcıların banka, kargo şirketi ya da kamu kurumu gibi güvenilir bir kaynak taklidi yaparak sahte mesaj, e-posta veya web sitesiyle kişilerin şifre, kart ve kimlik bilgilerini ele geçirmeye çalıştığı dolandırıcılık yöntemidir.PretextingPretexting, saldırganın uydurma ama inandırıcı bir senaryo (bahane) ve sahte bir rol kullanarak hedef kişiden kişisel bilgi, şifre ya da erişim elde etmeye çalıştığı sosyal mühendislik yöntemidir.VishingVishing (voice phishing), telefon araması ya da sesli mesaj yoluyla yapılan oltalamadır. Arayan kişi banka, operatör, kargo ya da kamu görevlisi gibi davranarak şifre, doğrulama kodu ya da para transferi ister.Siber Güvenlik Farkındalığı(Security Awareness)Siber güvenlik farkındalığı, kişilerin oltalama, zararlı yazılım ve sosyal mühendislik gibi tehditleri tanıyıp güvenli davranışları alışkanlık hâline getirmesi ve kurumların bunu eğitimle desteklemesidir.SmishingSmishing, SMS ya da kısa mesaj uygulamaları üzerinden yapılan oltalamadır. Kargo, banka, trafik cezası ya da ödül gibi bahanelerle gönderilen bağlantılar, kişiyi sahte bir siteye yönlendirip kart ve hesap bilgilerini çalmayı amaçlar.Para Transferi(Money Transfer)Para transferi, bir kişinin ya da kurumun hesabındaki paranın başka bir hesaba veya kişiye elektronik ya da fiziksel yollarla gönderilmesidir. Türkiye'de en yaygın yöntemleri havale, EFT, FAST ve uluslararası transferlerdir.