Altın, Döviz & Emtia Terimleri – Sayfa 3
167 terim
Terimler
Merkez Bankası Altın Alımı(Central Bank Gold Purchases)Merkez bankası altın alımı, merkez bankalarının rezervlerine altın eklemesidir. Rezervleri çeşitlendirmek, tek bir para birimine bağımlılığı azaltmak ve kriz dönemlerine karşı güvence sağlamak amacıyla yapılır.Mikro Lot(Micro Lot)Mikro lot, forex işlemlerinde 1.000 birim baz döviza karşılık gelen ve standart lotun yüzde biri olan işlem büyüklüğüdür. İşlem platformlarında 0,01 lot olarak gösterilir ve çoğu aracıdaki en küçük işlem birimidir.Milyem(Millesimal Fineness)Milyem, bir değerli metal alaşımında saf metal oranını binde olarak gösteren ölçüdür. Örneğin 916 milyem, 1.000 birimlik alaşımın 916 biriminin saf altın olduğu anlamına gelir; bu 22 ayara karşılık gelir.Mini LotMini lot, forex işlemlerinde 10.000 birim baz döviza karşılık gelen ve standart lotun onda biri olan işlem büyüklüğüdür. İşlem platformlarında genellikle 0,10 lot olarak gösterilir.Minör Pariteler(Minor Currency Pairs)Minör pariteler, ABD dolarını içermeyen ve gelişmiş ülkelerin başlıca para birimleri arasında oluşan döviz çiftleridir. EUR/GBP, EUR/JPY, GBP/JPY gibi çiftler bu gruba girer ve çapraz kur olarak da anılır.Net Döviz Pozisyonu(Net Foreign Currency Position)Net döviz pozisyonu, bir şirketin yabancı para cinsinden varlıkları ile yabancı para cinsinden yükümlülükleri arasındaki farktır. Pozitifse kur artışından kazanç, negatifse (açık pozisyon) kayıp riski doğar.Nikel(Nickel)Nikel, sert, korozyona dayanıklı ve gümüş beyazı bir baz metaldir. En çok paslanmaz çelik üretiminde kullanılır; elektrikli araç bataryalarındaki payı nedeniyle de önemi artmıştır.Norveç Kronu(Norwegian Krone)Norveç kronu, Norveç'in resmî para birimidir ve NOK koduyla gösterilir. Bir kron 100 öreye bölünür; parayı ve para politikasını Norveç merkez bankası Norges Bank yönetir.Ons Altın(Ounce Gold)Ons altın, altının uluslararası piyasalarda fiyatlandığı ölçü birimi olan bir troy ons (yaklaşık 31,1 gram) saf altının ABD doları cinsinden fiyatıdır. Türkiye'deki gram altın fiyatı ons fiyatı ve dolar/TL kuruyla hesaplanır.Ons Gümüş(Silver Ounce)Ons gümüş, bir troy ons (31,1035 gram) saf gümüşün uluslararası piyasadaki dolar fiyatıdır. Dünyadaki gümüş işlemleri bu birim üzerinden yapılır; Türkiye'deki gram gümüş fiyatı da buradan türetilir.OPECOPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü), 1960'ta kurulan ve petrol üreticisi ülkelerin üretim politikalarını koordine eden uluslararası örgüttür. Aldığı üretim kararları küresel petrol arzını ve fiyatlarını etkiler.Paladyum(Palladium)Paladyum, platin grubu metallerden biri olan, nadir bulunan ve gümüş beyazı renkte değerli bir metaldir. Talebinin büyük kısmı benzinli araçların egzoz sistemlerindeki katalitik konvertörlerden gelir.Pamuk(Cotton)Pamuk, pamuk bitkisinin tohumlarını saran lifli yapıdır ve tekstil sanayisinin temel doğal hammaddesidir. Emtia piyasasında ağırlıklı olarak New York'taki vadeli kontratlar üzerinden fiyatlanır.Paradan Sıfır Atma(Currency Redenomination)Paradan sıfır atma, bir ülkenin para biriminden sıfır çıkararak yeni bir birime geçmesidir. Fiyatlar, maaşlar ve borçlar aynı oranla dönüşür; paranın alım gücü değişmez, yalnız rakamlar sadeleşir.Para Birimi(Currency)Para birimi, bir ülkede ya da para birliğinde mal ve hizmet alım satımında kullanılan, yasal olarak tanınmış ödeme aracının adıdır. Türk lirası, ABD doları ve euro birer para birimidir.Parite(Parity)Parite, iki para birimi arasındaki değişim oranıdır. Türkiye'de günlük kullanımda genellikle iki yabancı para arasındaki oran, özellikle euro/dolar paritesi için kullanılır.Petrodolar(Petrodollar)Petrodolar, petrol ihracatından elde edilen ABD doları gelirini ve petrol ticaretinin büyük ölçüde dolarla yapılmasına dayanan düzeni anlatır. Bu düzen, 1970'lerden bu yana dolara yönelik küresel talebi destekler.PipPip, döviz çiftlerinde fiyatın standart en küçük değişim birimidir. Çoğu paritede virgülden sonraki dördüncü basamağa (0,0001), Japon yeni içeren paritelerde ise ikinci basamağa (0,01) karşılık gelir.Platin(Platinum)Platin, nadir bulunan, korozyona dayanıklı, gümüş beyazı renkte değerli bir metaldir. Otomotiv katalitik konvertörlerinde, kimya sanayisinde, takı yapımında kullanılır ve uluslararası piyasada ons üzerinden fiyatlanır.Reel Efektif Döviz Kuru(Real Effective Exchange Rate)Reel efektif döviz kuru (REDK), bir ülke parasının ticaret ortaklarının paraları karşısındaki değerini, ülkeler arasındaki enflasyon farklarını da hesaba katarak ölçen ticaret ağırlıklı bir endekstir.Reşat Altını(Reşat Gold Coin)Reşat altını, Osmanlı Padişahı V. Mehmed Reşad (1909-1918) dönemine ait tuğralı altın liradır. 7,216 gram ve 22 ayar kabul edilir; özellikle düğün takılarında ve süs altını olarak kullanılır.Revalüasyon(Revaluation)Revalüasyon, sabit ya da yarı sabit kur rejimi uygulayan bir ülkenin, ulusal parasının yabancı paralar karşısındaki resmî değerini hükümet ya da merkez bankası kararıyla artırmasıdır. Devalüasyonun tersidir.Rodyum(Rhodium)Rodyum, platin grubu metallerden olan nadir ve parlak, gümüş beyazı bir metaldir. Büyük bölümü araç egzozlarındaki katalitik konvertörlerde kullanılır; takılarda ise beyaz altın ve gümüşü kaplamak için tercih edilir.Rus Rublesi(Russian Ruble)Rus rublesi, Rusya Federasyonu'nun resmî para birimidir. Uluslararası kodu RUB'dur, bir ruble 100 kopeğe bölünür ve basımından Rusya Merkez Bankası sorumludur.Sabit Kur Rejimi(Fixed Exchange Rate)Sabit kur rejimi, bir ülkenin para birimini belirli bir oranla başka bir para birimine, para sepetine ya da altına bağladığı ve merkez bankasının bu oranı korumak için piyasaya müdahale ettiği kur sistemidir.Sahte Altın(Counterfeit Gold)Sahte altın, altın gibi görünen ama beyan edilen ayarda ya da hiç altın içermeyen üründür. Kaplama metaller, içi başka metalle doldurulmuş külçeler ve taklit çeyrekler en sık karşılaşılan türlerdir.Sarrafiye(Minted Gold Coins)Sarrafiye, kuyumculukta çeyrek, yarım, tam, Ata ve Reşat gibi sikke biçimli altınların ortak adıdır. Takı gibi işçilik ağırlıklı değil, ağırlık ve ayarı belli standart altınları anlatır.Serbest Piyasa Kuru(Free Market Rate)Serbest piyasa kuru, bir para biriminin değerinin devlet ya da merkez bankası tarafından sabitlenmeden, döviz piyasasındaki arz ve talebe göre oluşmasıyla ortaya çıkan kurdur. Dalgalı kur rejimlerinde kurlar bu şekilde belirlenir.Spot Altın(Spot Gold)Spot altın, altının hemen (kısa bir takas süresi içinde) teslim edilmek üzere işlem gördüğü piyasadaki anlık fiyatıdır; uluslararası piyasada genellikle ons başına ABD doları (XAU/USD) olarak ifade edilir.Standart Lot(Standard Lot)Standart lot, forex işlemlerinde 100.000 birim baz döviza eşit kabul edilen işlem büyüklüğüdür. Örneğin EUR/USD'de 1 standart lot 100.000 euroluk pozisyon anlamına gelir; pip değeri bu çiftte yaklaşık 10 dolardır.Sterlin(British Pound)Sterlin, Birleşik Krallık'ın resmî para birimidir; tam adı pound sterlindir. Kodu GBP, simgesi £'dur ve 1 sterlin 100 peniye bölünür. Para politikasını İngiltere Merkez Bankası yürütür.Suudi Riyali(Saudi Riyal)Suudi riyali, Suudi Arabistan'ın resmî para birimidir ve SAR koduyla gösterilir. Bir riyal 100 halaladır; değeri 1986'dan beri sabit bir oranla ABD dolarına bağlı tutulur.Tam Altın(Full Gold Coin)Tam altın, Darphane'nin bastığı 7,016 gramlık 22 ayar birlik ziynet altındır. Dört çeyrek ya da iki yarım altın ağırlığındadır; 7,216 gramlık Ata altından (birlik sikke) farklıdır.Tarım Emtiaları(Agricultural Commodities)Tarım emtiaları, buğday, mısır, soya fasulyesi, kahve, kakao, şeker, pamuk ve canlı hayvan gibi tarım ve hayvancılık kaynaklı standart ürünlerdir. Spot piyasalarda ve vadeli işlem borsalarında alınıp satılırlar.Taşıma Ticareti(Carry Trade)Taşıma ticareti (carry trade), faizi düşük bir para biriminde borçlanıp ya da fon bulup elde edilen parayı faizi yüksek bir para biriminde değerlendirerek iki faiz arasındaki farktan kazanç sağlamayı amaçlayan stratejidir.Ters Dolarizasyon(De-dollarization)Ters dolarizasyon, bir ekonomide döviz cinsinden tutulan tasarrufların, borçların ve fiyatlamaların yeniden yerel paraya dönmesi sürecidir. Liralaşma ya da de-dolarizasyon olarak da anılır.Troy Ons(Troy Ounce)Troy ons, altın, gümüş ve platin gibi değerli metallerin uluslararası piyasada tartıldığı ağırlık birimidir. Bir troy ons 31,1035 gramdır; günlük hayatta kullanılan normal onstan (28,35 gram) daha ağırdır.Türk Lirası(Turkish Lira)Türk lirası, Türkiye Cumhuriyeti'nin resmî para birimidir. Uluslararası kodu TRY, simgesi ₺'dir ve 1 lira 100 kuruşa bölünür. Banknotları Merkez Bankası, madeni paraları Darphane basar.Vadeli Kur(Forward Exchange Rate)Vadeli kur, iki tarafın ileri bir tarihte gerçekleştirecekleri döviz alım satımı için bugünden anlaştıkları kurdur. Genellikle spot kur ile iki para birimi arasındaki faiz farkına göre hesaplanır.Varil(Barrel)Varil, petrol piyasasında kullanılan standart hacim ölçüsüdür. Bir petrol varili 42 ABD galonuna, yani yaklaşık 159 litreye eşittir; ham petrol fiyatları dünya genelinde varil başına dolar olarak ifade edilir.WTI Petrol(WTI Crude)WTI petrol (West Texas Intermediate), ABD'de üretilen, hafif ve düşük kükürtlü ham petrolü ifade eden ve Kuzey Amerika'nın başlıca gösterge petrol fiyatı olarak kullanılan petrol türüdür.Yarım Altın(Half Gold Coin)Yarım altın, Darphane'nin bastığı 22 ayar Cumhuriyet altınlarının yarımlık türüdür. Ziynet yarım 3,508 gram, sikke yarım 3,608 gramdır; ağırlık olarak iki çeyrek altına denk gelir.Yasa Dışı Forex(Illegal Forex)Yasa dışı forex, Türkiye'de SPK'dan izin almamış kişi ya da kurumların yerleşik yatırımcılara kaldıraçlı döviz ve CFD işlemi sunmasıdır. Yatırımcının parası hiçbir koruma altında olmaz; dolandırıcılık riski çok yüksektir.Yastık Altı(Under-the-Mattress Savings)Yastık altı, bankacılık sistemi dışında, evde ya da kasada fiziki olarak saklanan altın, döviz ve nakit birikimlerini anlatan bir ifadedir. Türkiye'de özellikle ziynet altını ve döviz birikimleri için kullanılır.Yeni Tarihli Altın(New-Dated Gold Coin)Yeni tarihli altın, üzerinde içinde bulunulan basım dönemi yazan Cumhuriyet altınıdır. Ziynet altınlarda tarih her yıl 1 Ocak'ta, sikke (Ata) altınlarda ise 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nda değişir.Yeni Türk Lirası(New Turkish Lira)Yeni Türk Lirası (YTL), Türkiye'de 1 Ocak 2005'te altı sıfır atılarak çıkarılan paranın adıdır. 1.000.000 eski lira 1 YTL'ye eşitlendi; 1 Ocak 2009'da "Yeni" ibaresi kaldırılarak adı Türk Lirası oldu.Ziynet Altın(Ziynet Gold Coin)Ziynet altın, Darphane'nin süs ve takı amacıyla tasarladığı 22 ayar Cumhuriyet altını grubudur. Çeyrek, yarım, tam, ikibuçuk ve beşli türleri vardır; aynı türdeki sikkeden daha hafif ve geniş çaplıdır.