Kur Geçişkenliği Nedir?
İngilizce: Exchange Rate Pass-Through
Yayın: · Son güncelleme:
Bu bilgi Ekim 2026 itibarıyla günceldir. Oran, limit ve mevzuat değişebilir; işlem yapmadan önce resmî kaynaktan kontrol edin.
Kur Geçişkenliği Nedir? Kısaca
Kur geçişkenliği, döviz kurundaki değişimin ithalat fiyatlarına, üretici fiyatlarına ve tüketici enflasyonuna ne ölçüde yansıdığını gösteren kavramdır. Yüksek geçişkenlik, kur artışının fiyatlara hızla ve güçlü biçimde geçtiğini anlatır.
Kur geçişkenliği nedir?
Kur geçişkenliği, liranın değer kaybettiği ya da kazandığı durumda bu hareketin fiyatlara ne kadar taşındığını ölçer. Merkez bankaları bu kavramı enflasyon tahmini yaparken yakından izler. Geçişkenlik hem oran hem de süre olarak ele alınır: kurdaki değişimin ne kadarının, kaç ayda fiyatlara yansıdığı sorulur.
Etki genellikle sırayla ilerler. Önce ithal mal fiyatları, ardından üretici fiyatları, en son da TÜFE etkilenir.
Nasıl hesaplanır?
Basit bir varsayımla düşünelim. Liranın döviz karşısında yüzde 10 değer kaybettiğini ve geçişkenlik katsayısının 0,2 olduğunu varsayın. Bu durumda tüketici fiyatlarına yaklaşık yüzde 2'lik ek bir artış yansır. Katsayı 0,5 olsaydı aynı kur hareketi yaklaşık yüzde 5'lik etki yaratırdı.
Gerçek hayatta katsayı sabit değildir. Merkez bankaları bunu ekonometrik modellerle tahmin eder ve sonuçlar döneme göre değişir.
Geçişkenliği ne belirler?
Ekonominin ithal girdiye bağımlılığı ilk etkendir. Enerji ve ara malı ithal eden bir sanayi, kur artışını maliyetine hızla katar. Enflasyonun zaten yüksek olduğu dönemlerde şirketler fiyat ayarlamasını daha sık yapar, bu da geçişkenliği artırır.
Beklentiler ve para politikasının güvenilirliği de belirleyicidir. İnsanlar kur artışının kalıcı olacağına inanırsa fiyatlar daha çabuk güncellenir. Kurdaki düşüş ise fiyatlara aynı hızla yansımayabilir; bu asimetriye dikkat edin. Bütçenizi planlarken ithal içeriği yüksek harcamaların kur hareketlerine daha duyarlı olduğunu hesaba katın.
Sıkça Sorulan Sorular
Kur geçişkenliği neden önemli?
Merkez bankası enflasyon tahmini ve faiz kararlarında bu etkiyi dikkate alır. Geçişkenlik yüksekse kurdaki dalgalanma enflasyonu hızla bozabilir.
Kur düştüğünde fiyatlar da düşer mi?
Her zaman aynı ölçüde düşmez. Şirketler maliyet artışını hızlı yansıtırken düşüşü daha yavaş ya da kısmen yansıtabilir; buna asimetrik geçişkenlik denir.